Osmanlı Türkçesinde isim+yardımcı fiil yapısındaki birleşik fiiller üzerine bir inceleme
A study on compound verbs with noun+auxiliary verb structure in Ottoman Turkish
- Tez No: 955772
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZTEKTEN, PROF. DR. HATİCE ŞİRİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın önemi, Osmanlı Türkçesindeki birleşik filleri, Osmanlı Türkçesinin geç döneminde ortaya konan ve önemli bir sözlük olan Kamus-ı Türkî'deki birleşik fiilleri tespit etmek ve listelemek olmuştur. Ayrıca tespit ettiğimiz bu birleşik fiillerin kaçını Türkiye Türkçesinde kullanmaya devam ediyoruz, Osmanlı Türkçesinde kullanılan ama Türkiye Türkçesinde kullanılmayan ne kadar birleşik fiil var gibi önemli sorulara cevap vermiştir. Çalışmanın başında Osmanlı Türkçesi tarihinden ve Kamus-ı Türkî'den bahsedilmiştir. Çalışmanın sonucunda birleşik fiillerin isim unsurlarının ne kadarının alıntı isimlerle ne kadarının Türkçe isimlerle kurulduğu tespit edildi. Elde edilen verilere göre, taranan 2973 birleşik fiilin 2592 tanesinin alıntı isimler olduğu; sadece 382 tanesinin Türkçe isimler olduğu belirlenmiştir. Böylece Kamus-ı Türkî'deki birleşik fiillerin yüksek oranda alıntı isimlerle kurulduğu görülmüştür. Kamus-ı Türki'ye göre taranan 2973 birleşik fiilden sadece 636 tanesi Güncel Türkçe Sözlükte bulunmuştur. Yapılan bu çalışmayla hem Kamus-ı Türki'ye göre isim+ yardımcı fiil yapısındaki birleşik fiillerin sözlüğü oluşturulmuştur hem de Türkiye Türkçesinde kullanımdan düşmüş ya da daha az kullanılan birleşik fiiller gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
The significance of this study was to identify and list the compound verbs in Ottoman Turkish, as found in Kamus-ı Türkî, a significant dictionary produced in the late Ottoman period. It also addressed important questions such as how many of these compound verbs we identified continue to be used in Turkish as a whole, and how many compound verbs exist in Ottoman Turkish but are not used in modern Turkish. The study begins by discussing the history of Ottoman Turkish and Kamus-ı Türkî. The study determined the proportion of compound verb noun elements formed by loanwords and the proportion by Turkish nouns. According to the data obtained, 2,592 of the 2,973 compound verbs scanned were loanwords, while only 382 were Turkish nouns. Thus, it was determined that the compound verbs in Kamus-ı Türkî are formed with loanwords to a high degree. Of the 2,973 compound verbs scanned according to Kamus-ı Türkî, only 636 were found in the Current Turkish Dictionary. This study not only created a dictionary of compound verbs with noun + auxiliary verb structure according to Kamus-ı Türkî but also illustrated compound verbs that have fallen out of use or are less commonly used in Turkish.
Benzer Tezler
- Muhammed Çelebi b. Ali'nin Ahkâm-ı Burûc adlı eseri (İnceleme-metin-dizin)
Ahkam-ı Buruc by Muhammed Çelebi b. Ali (Analysis-text-index)
SEDA SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANİFE ALKAN ATAMAN
- Fuzûli'nin Türkçe Divanı'nın söz varlığı
The vocabulary of Fuzuli's Turkish Divan
MUSTAFA KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiYeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HATİCE ŞİRİN USER
- Mehmed Abdülkadir'in Uaváèid-i Lisán-ı Türkì adlı eseri Metin – dizin – sözlük
On to the work was called Uaváèi̇d-i̇ Lisán-i Türkì of Mehmed Abdülkadi̇r Text – index – dictionary
MURAT İMDAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUZAN SUZİ TOKATLI
- Osmanlı Türkçesindeki çekimsiz fiil şekilleri üzerine bir inceleme
A study on the non-conjugated verb forms in Ottoman Turkish
GÖZDE SALUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZTEKTEN
- Calfa Fransızca Osmanlı Türkçesi cep sözlüğünde Türkçe söz varlığı
Turkish vocabulary in French-Ottoman Turkish pocket dictionary
AYHAN BAYRAK
Doktora
Türkçe
2019
DilbilimAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA GÖKÇE