Ortaokul öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı ile sağlıklı beslenme tutumu ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition literacy and healthy nutrition attitude and diet quality in secondary school students
- Tez No: 955059
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA KAMARLI ALTUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Beslenme okuryazarlığı, Diyet kalitesi, Ortaokul öğrencileri, Sağlıklı beslenme, Mediterranean diet, Nutrition literacy, Diet quality, Secondary school students, Healthy nutrition
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı ile sağlıklı beslenme tutumu ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, Antalya ili Kaş İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı merkez bölgedeki Eylül 2023- Mayıs 2024 tarihleri arasında dahil etme kriterlerine uyan 13-14 yaşlarındaki 257 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Öğrencilerin sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, beslenme okuryazarlıkları, sağlıklı beslenmeye yönelik tutumları değerlendirilmiş ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Ayrıca geriye dönük 24 saatlik besin tüketim kayıtları alınarak diyet kaliteleri hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin %49,4'ü (n=127) kız, %50,6'sı (n=130) erkek olup; grubun çoğunluğu (%73,2) 14 yaşındadır. Öğrencilerin adölesan beslenme okuryazarlığı ölçeği puanı ortalaması 67,91±10,85 ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği puanı ortalaması ise 70,65±9,40 puandır. Katılımcıların Akdeniz diyeti kalite indeksi (KIDMED) puan ortalaması 5,08±2,29 ve sağlıklı yeme indeksi-2015 (SYİ-2015) puanı ise 37,23±13,04 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin beslenme okuryazarlığı ile sağlıklı beslenme tutumu, KIDMED ve SYİ-2015 arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki tespit edilmiştir (sırasıyla r=0,361, p<0,001; r=0,210, p<0,001; r=0,131, p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada, adölesanların sağlıklı beslenme tutumlarının yüksek olduğu bulunurken, beslenme okuryazarlığı ve diyet kalitelerinin ise yeterli olmadığı görülmüştür. Okullarda hem öğrencilere hem de ailelerine yönelik planlanacak sağlıklı beslenme eğitimleri ile öğrencilerin sağlıklı beslenme tutumları ile beslenme okuryazarlıklarında artış ve diyet kalitelerinde iyileşme sağlanabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to evaluate the relationship between nutrition literacy, healthy eating attitudes, and diet quality among secondary school students. Method: The research was conducted between September 2023 and May 2024 with 257 students aged 13–14 who met the inclusion criteria and were enrolled in centrally located schools affiliated with the Kaş District Directorate of National Education in Antalya. Students' socio-demographic characteristics, dietary habits, nutrition literacy levels, and attitudes toward healthy eating were evaluated, and anthropometric measurements were recorded. In addition, 24-hour dietary recall data were collected retrospectively to determine diet quality. Results: 49,4% (n=127) of the students who participated in the study, were female and 50,6% (n=130) were male; the majority of the group (73,2%) were 14 years old. The mean score on the Adolescent Nutrition Literacy Scale was 67,91±10,85, while the mean score on the Healthy Eating Attitude Scale was 70,65±9,40. The average score on the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) was 5,08±2,29, and the Healthy Eating Index-2015 (HEI-2015) was 37,23±13,04. A weak positive correlation was identified between nutrition literacy and healthy eating attitude, as well as with both KIDMED and HEI-2015 scores (respectively r=0,361, p<0,001; r=0,210, p<0,001; r=0,131, p<0,05). Conculusion: The study revealed that although adolescents demonstrated relatively high healthy eating attitudes, their levels of nutrition literacy and diet quality were inadequate. School-based nutrition education programs targeting both students and their families may enhance nutrition literacy and healthy eating attitudes, ultimately contributing to improvements in overall diet quality.
Benzer Tezler
- İşitme engelli öğrencilere oyunlaştırılmış web 2.0 araçları ile gıda ve beslenme okuryazarlığının kazandırılması
Ensuring food and nutrition literacy with gamified web 2.0 tools to hearing-impaired students
GÖZDE ENDAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GANİME AYDIN
- Üniversite öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı durumu ve obezite ile ilişkisi
The relationship between nutritional literacy and obesity in university students
REYHAN UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÖZTÜRK
- Lise öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı ve riskli sağlık davranışları
Health literacy and risky health behaviors among high school students
AYSUN AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
EbelikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜŞRA CESUR
- Ortaokul öğrencilerinin iklim değişikliği bağlamında çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığına yönelik bilişsel yapıları ve görüşleri
Secondary school students' cognitive structures and views on multifunctional agricultural literacy in the context of climate change
TUBA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NACİYE SOMUNCU DEMİR
- Adolesanlarda sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between health literacy and healthy lifestyle behaviors in adolescents
MERVE KARAGÖZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİN İLHAN