Halit Ziya Uşaklıgil'in otobiyografik anlatılarında kimlik kurguları
Identity constructions in Halit Ziya Uşakligil's autobiographical narratives
- Tez No: 953102
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT GÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Halit Ziya Uşaklıgil, Otobiyografik Anlatılar, Kimlik, Bellek, İktidar ve Özne İlişkisi, Halit Ziya Uşaklıgil, Autobiographical Narratives, Identity, Memory, Power and Subject Relations
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Halit Ziya Uşaklıgil'in otobiyografik anlatılarında ideoloji, özne ve iktidar ilişkileri bağlamında şekillenen kimlik kurgusu sorunsalına odaklanmaktadır. Otobiyografik anlatılar yalnızca bireysel yaşam öykülerini aktaran birer anlatıdan ibaret değildir; aksine, tarihsel, kültürel ve ideolojik bağlamlarla iç içe geçmiş söylemsel bir kimlik inşa alanı sunmaktadır. Bu çalışma, bireysel anlatının arkasındaki kurucu dinamikleri açığa çıkararak, otobiyografik metinleri kimlik üretiminin bir söylem alanı olarak ele almaktadır. Tezde Kırk Yıl ve Saray ve Ötesi adlı eserlerin seçilmesinin temel gerekçesi, bu metinlerin hem bireysel belleği hem de dönemin siyasal, kültürel ve ideolojik dönüşümünü çok katmanlı bir şekilde yansıtmasıdır. Ayrıca bu metinler, bireysel kimliğin tarihsel olaylarla nasıl kesiştiğini ve anlatıcının söylemle kendini nasıl kurduğunu analiz etmeye elverişli bir zemin sunmaktadır. Söz konusu çalışma, bireysel belleğin anlatı yoluyla inşa edilirken hangi söylemsel stratejilere başvurduğunu, bu inşanın iktidar ilişkileriyle nasıl iç içe geçtiğini ve ötekilik temsillerinin bu süreçte nasıl şekillendiğini irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu ifadeden hareketle, tezin temel hedefi, otobiyografi türünün bireysel deneyimi aktarmanın ötesinde, tarihsel ve ideolojik bağlamlarda kimliği kuran bir söylem alanı olarak işleyişini açığa çıkarmaktır. Bu çerçevede, çalışmanın kuramsal odağını Michel Foucault'nun iktidar ve özneleşme süreci arasındaki ilişki belirlerken, Yeni Tarihselcilik ikincil bir konumda, metin çözümlemelerinde tamamlayıcı bir yaklaşım olarak işlev görmektedir. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, otobiyografik anlatılarda ideoloji, kimlik ve bellek temaları dört alt başlık altında irdelenmiştir. İkinci bölümde, Kırk Yıl ve Saray ve Ötesi adlı otobiyografik anlatılar, dört alt başlık altında söylem ve ideoloji ekseninde çözümlenmiştir. Üçüncü bölümde, ilgili metinler iki alt başlık altında ötekilik kurguları bağlamında ele alınmıştır. Böylece Halit Ziya'nın söz konusu eserlerindeki kimlik kurguları; iktidar, ideoloji, özneleşme süreci ve ötekilik kavramları doğrultusunda çok boyutlu biçimde görünür kılınmıştır. Dahası, kişisel deneyimlerin anlatıdaki yansımalarının; belleğin seçici doğası, yazarın kimlik inşa süreci ve edebî unsurların etkisiyle kurmaca izler taşıdığı ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This thesis focuses on the problematics of identity construction shaped in the context of ideology, subject and power relations in Halit Ziya Uşaklıgil's autobiographical narratives. Autobiographical narratives are not only narratives that convey individual life stories; on the contrary, they offer a discursive space of identity construction intertwined with historical, cultural and ideological contexts. This study explores autobiographical texts as a discursive field of identity production by revealing the constitutive dynamics behind the individual narratives. The main reason for selecting Kırk Yıl and Saray ve Ötesi in this thesis is that these texts reflect both individual memory and the political, cultural and the ideological transformation of the period in a multilayered way. In addition, these texts provide a suitable ground for analyzing how individual identity intersects with historical events and how the narrator constructs himself through discourse. The study aims to examine which discursive strategies are employed in the construction of individual memory through narrative how this construction is intertwined with power realtions and how representations of otherness are shaped in this process. Based on this statement, the main objective of the thesis is to how that the genre of autobiography not only narrates personal experience but also functions as a discursive field that constructs identity in historical and ideological contexts to analyze the manifestations of the self in narrative through Michel Foucault's analyses questioning power and subject relations and New Historicism approach. The thesis consists of three main chapters. In the first chapter, the themes of ideology, identity and memory on the autobiographical narratives are presented following four subheadings. In the second chapter, the autobiographical narratives Kırk Yıl and Saray ve Ötesi are analyzed in terms of discourse and ideology following four subheadings. In the third chapter, the relevant texts are discussed under two subheadings in the context of otherness constructs. Thus, the identity constructions in Halit Ziya's works are rendered visible in a multidimensional manner in line with the concepts of power, ideology, the process of subjectivation and otherness. Moreover, it has been attempted to reveal that autobiographical narratives are texts bearing traces of fiction due to the selective nature of memory, the author's identity formation process and the influence of literary elements.
Benzer Tezler
- Halit Ziya Uşaklıgil'in hikayeleri ve Türk hikayeciliğine katkıları
Başlık çevirisi yok
HAKAN SAZYEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL PARLATIR
- Halit Ziya Uşaklıgil'in romanlarında aşk ve nesne ilişkileri
Love and Object relations in the novels of Halit Ziya Uşaklıgil
ARSEV AYŞEN ARSLANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜHA OĞUZERTEM
- Halit Ziya Uşaklıgil'in romanları ve izleksel açıdan incelenmesi
The study of Halit Ziya Uşaklıgil's novels in the view of theme
ESMA DUMANLI KADIZADE
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KORKMAZ
- Halit Ziya Uşaklıgil'in romanlarında kadın ve kadın eğitimi
Woman and woman education at Halit Ziya Uşakligil's novels
SEVDA ALTUNBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
- Halit Ziya Uşaklıgil'in“Bir Ölünün Defteri”romanında Türkçenin sadeleşme seyri
The simplification process of language (Turkish) in Halit Ziya Usakligil's novel:“A dead man's notebook”
MEHMET ŞİRİN GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA TOKER