Grafik tasarımda trajikomik: Deprem felaketi için tasarlanan görsellerin göstergebilimsel analizi
Tragicomic in graphic design: Semiotical analysis of images designed for earthquake disaster
- Tez No: 952653
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ÖZHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Deprem, Grafik tasarımı, Göstergebilimsel analiz, Kara mizah, Earthquake, Graphic design, Semiotic analysis, Black humor
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Grafik Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanatın insan yaşamına etkileri, sanat ve tasarımın temelini oluşturmaktadır. Deprem, insan hayatını olumsuz yönleriyle son derece acı şekilde etkilemektedir. Birey ve toplumun, acı bir olayın üstesinden gelebilmek adına çeşitli olgu durumlarını biçimsel ve duygusal tepkiler göstermesi beklenen bir durumdur. Ancak bu tepki sanatta tezatlık ilkesindeki gibi zıt bir üslup benimsendiğinde daha çarpıcı bir ileti aracı olarak trajikomik bir hâl almaktadır. Trajikomik, terim anlamıyla üzücü olandan doğan mizahi olguları belirtmektedir. Doğa olayı karşısında pozitif, yapıcı, etkili içerikler oluşturulması sosyal ve kültürel yaşam için önem arz etmektedir. Ülkemizde 6 Şubat 2023 tarihinde büyük bir deprem felaketi meydana gelmiştir. Bu araştırmada yaşanan bu büyük depremin etkilerine dair farkındalık oluşturmak amacıyla trajikomik görseller oluşturulmuştur. Bu kapsamda birçok görsel tasarlanmış ve uzman görüşleri alınarak tasarlanan görseller arasından 12 adeti seçilmiştir. Seçilen görsellerin 7 tanesi poster, 5 tanesi karikatürdür. Bu görseller üzerinde Roland Barthes'in göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılarak gösterge bilimsel analiz yapılmıştır. Düz anlam ve yan anlam düzeyinde gösterge, gösteren ve gösterilen ilişkisi incelenmiştir. Oluşturulan posterlerde evlerin güçlendirilme ihtiyacı, hasar alan evlerin hasar durum tespiti, geçici konut sorunları, eski yaşam alanları küçülürken konteyner kentlerin çoğalması, insanların konut ihtiyacı, sarsıntılara dayanıksız evler, deprem sonrası psikolojik travmaların uzun süre geçmesine rağmen atlatılamaması gibi durumların trajikomik unsurlar ile görselleştirildiği yapılan göstergebilimsel analiz sonucunda tespit edilmiştir. Tasarlanan karikatürlerde ise ulaşım sıkıntıları, uzak alanlara yapılan konutlar, depremde hasar alan konutlar ve yapı sahiplerinin sorumluluk almayışı, insanların yardım kampanyalarında küçük düşürülmesi, yaşanılan şoktan dolayı insanların depremin hayatlarına bıraktığı maddi manevi etkiyi fark edememeleri sonucu eski yaşantılarını devam etme çabaları, deprem tehdidine karşı hazırlıksız yapı vb. hususların trajikomik bir biçimde resmedildiği göstergebilimsel analiz sonucu tespit edilmiştir. Göstergeler bağlamında trajik ve komedi öğeleriyle harmanlanan bu çalışmalar, afetin bireyde ve toplumda yarattığı duygusal ikilemi anlamlandırmak, eleştirel yapılarla birlikte sanat üretiminde nasıl ele alınabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The effects of art on human life form the foundation of art and design. Earthquakes profoundly impact human life negatively and painfully. It is expected that individuals and society will exhibit formal and emotional reactions to various phenomena in order to cope with a painful event. However, when a contrasting style is adopted in art, as in the principle of contrast, this reaction becomes tragicomic, a more striking means of communication. Tragicomic, in its terminology, refers to humorous phenomena arising from the sad. Creating positive, constructive, and impactful content in the face of natural events is crucial for social and cultural life. A major earthquake disaster occurred in our country on February 6, 2023. In this research, tragicomic visuals were created to raise awareness of the effects of this major earthquake. Numerous visuals were designed within this scope, and 12 were selected from among these visuals, consulting experts. Seven of the selected visuals were posters and five were cartoons. Semiotic analysis was conducted on these visuals using Roland Barthes's semiotic analysis method. The relationship between the sign, signifier, and signified was examined at the levels of denotation and connotation. Semiotic analysis revealed that the posters depicted tragicomic elements such as the need for home reinforcement, damage assessment of damaged homes, temporary housing issues, the proliferation of container cities while former living spaces shrink, people's need for housing, earthquake-resistant homes, and the persistence of post-earthquake psychological trauma despite prolonged recovery. Semiotic analysis also revealed that the designed cartoons depicted tragicomic elements such as transportation difficulties, housing built in remote areas, earthquake-damaged homes and the lack of responsibility from building owners, the humiliation of people in aid campaigns, people's attempts to resume their former lives due to the shock they experienced, and their failure to recognize the material and spiritual impact of the earthquake on their lives, as well as buildings that were unprepared for the threat of earthquakes. These works, blending tragic and comedic elements within the context of signs, demonstrate how the emotional dilemma created by disasters in individuals and society can be understood and addressed in artistic production through critical approaches.
Benzer Tezler
- Grafik tasarımda airbrush teknolojisi“Airbrush tekniğiyle afiş çalışmaları”
Başlık çevirisi yok
NAMIK KEMAL SARIKAVAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiUygulamalı Sanatlar Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN BİLGİN
- Grafik tasarımda çok kültürlülük
Multiculturalism in graphic design
CEREN BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ.DR. H. YAKUP ÖZTUNA
- Grafik tasarımda mesaj analizi ve görsel öğelerin düzenlenişi
Message analysis and syntax of graphic design
ALİ BATI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
Y.DOÇ.DR. GÜRBÜZ DOĞAN EKŞİOĞLU
- Grafik tasarımda görünmeyen çoğunluk: Beyaz alanlar
Invisible majority in graphic design: White spaces
EREN EVİN KILIÇKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Güzel SanatlarAnadolu ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ. GONCA İLBEYİ DEMİR
- Grafik tasarımda görsel bütünlük oluşturmada tipografi ile görseller arasındaki ilişki ve sanat eğitimindeki yeri
The relation between typography and visuals while creating unity in graphic design and its place in art education
ÇINLA YÜCEBAŞ
Doktora
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. ARİF ZİYA TUNÇ