Dil işlevleri açısından Türkçe geçiş ve bağlantı ifadeleri eğitimi
Turkish transition and linking words training in terms of language functions
- Tez No: 950411
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMALETTİN DENİZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dil işlevleri, Geçiş ve bağlantı ifadeleri, Language functions, Transition and connection expressions
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı; 2019 ve 2024 yıllarında Türkçe dersi için hazırlanmış olan programlarda yer alan“geçiş ve bağlantı ifadeleri”nin işlevlerini ortaya koymak, geçiş ve bağlantı ifadelerinin ders kitaplarındaki etkinliklere ve öğrenci metinlerine nasıl yansıdığını tespit etmek, öğretmen görüşlerine göre mevcut eğitimini değerlendirmek ve sınıf düzeylerini betimlemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği iç içe geçmiş çoklu durum deseni çalışmasıdır. Araştırmada oluşturulan işlev listesi, alan yazını taraması ve doküman inceleme yöntemiyle, ders kitaplarından ve öğrencilerden elde edilen veriler doküman inceleme yöntemiyle, öğretmenlerden elde edilen veriler görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmada alan yazını taranarak oluşturulan“Türkçe Geçiş ve Bağlantı İfadelerine Ait Dil İşlevleri Listesi”5 tema, 15 kategori, 46 alt kategori ve 1050 koddan oluşmuştur. Çalışmada 2024-2025 eğitim-öğretim yılında okutulan MEB Yayınları 5. sınıf, MEB Yayınları 6. sınıf, Yıldırım Yayınları 6. sınıf, MEB Yayınları 7. sınıf, Özgün Yayınları 7. sınıf, Hecce Yayınları 8. sınıf Türkçe ders kitapları inceleme nesnesi olarak kullanılmıştır. Çalışmanın birinci araştırma grubu, Türkiye'nin farklı illerinde Türkçe öğretmeni olarak görev yapan 30 Türkçe öğretmenidir. Alan yazını taraması sonucunda oluşturulan“Dil İşlevleri Açısından Türkçe Geçiş ve Bağlantı İfadeleri Eğitimi Öğretmen Görüşme Formu”30 Türkçe öğretmenine uygulanmıştır. Çalışmanın ikinci araştırma grubu Kırşehir ili Merkez ilçesinde bulunan Cacabey Ortaokulu, Merkez Yunus Emre Ortaokulu, Sırrı Kardeş Ortaokulu ve Yeşilyurt Mustafa Bozkurt Ortaokulunda öğrenim gören öğrencilerden elde edilmiştir. Bu okullarda öğrenim gören 415 öğrenciden elde edilen yazılı anlatım becerisi ve 32 öğrenciden elde edilen sözlü anlatım becerisine ait ürünler doküman inceleme yöntemiyle incelenmiştir. Veriler içerik inceleme ve betimsel inceleme yöntemiyle incelenerek tablolar hâlinde sunulmuştur. Bu çalışmada alan yazınından yararlanılarak 2019 ve 2024 programlarında yer verilen geçiş ve bağlantı ifadelerinin işlevleri belirlenmiş, bu işlevlerin öğretmen görüşleri, ders kitabındaki etkinliklerde yer alma durumu ve öğrenci ürünlerinde kullanımı ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin geçiş ve bağlantı ifadelerinin sınıflarının seviyelendirilmesine ilişkin görüşlerinin dağınık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin sözlü anlatımlarında en fazla kullandıkları işlevlerin“ekleme, zaman ifade etme, sebep ifade etme”; yazılı anlatımlarında ise“ekleme, zaman ifade etme, farklılık/zıtlık ifade etme, şart ifade etme, sebep ifade etme”işlevleri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ders kitabında geçiş ve bağlantı ifadelerine yönelik hazırlanan etkinliklerin öğrencilerin bu ifadeleri kullanmalarını desteklemekte yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçların alan yazınında“geçiş ve bağlantı ifadeleri”olarak adlandırılan kazanım/öğrenme çıktısının eğitimine kuram ve uygulama açısından katkı sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to reveal the functions of transition and linking words (expressions) included in the Turkish course curricula prepared in 2019 and 2024, to determine how transition and linking words reflected in textbook activities and student texts, to evaluate the current instruction according to teacher opinions, and to describe their use by grade levels. This qualitative study employs an embedded multiple case study design.The function list created in the study was compiled through literature review and document analysis. Data obtained from textbooks and students were collected via document analysis, while data from teachers were gathered through interviews. As a result of the literature review, the“Language Functions of Turkish Transition and Linking Words”was created, consisting of 5 themes, 15 categories, 46 subcategories, and 1050 codes. The textbooks analyzed include the 5th and 6th grade Turkish textbooks by MEB Publications, the 6th grade textbook by Yıldırım Publications, the 7th grade textbooks by MEB and Özgün Publications, and the 8th grade textbook by Hecce Publications, all used during the 2024-2025 academic year. The first study group consists of 30 Turkish teachers working in different provinces of Turkey. The“Teacher Interview Form on the Education of Turkish Transition and Linking Words in Terms of Language Functions”, created through literature review, was applied to these 30 teachers. The second study group includes students from Cacabey Secondary School, Yunus Emre Secondary School, Sırrı Kardeş Secondary School, and Yeşilyurt Mustafa Bozkurt Secondary School located in the central district of Kırşehir. Written narrative skills were collected from 415 students and oral narratives from 32 students, which were analyzed using document analysis. The data were analyzed using content and descriptive analysis methods and presented in tables. In the study, by utilizing the literature, the functions of transition and linking words in the 2019 and 2024 programs were identified. Their presence in textbook activities, their use in student work, and evaluations from teacher perspectives were revealed. According to the study results, it was concluded that teachers' opinions regarding the leveling of these expressions by grade were inconsistent. It was found that in students' oral narratives, the most frequently used functions were addition, expressing time, and expressing cause; while in written narratives, the most common were addition, expressing time, expressing contrast/opposition, expressing condition, and expressing cause. Additionally, it was determined that the activities in the textbooks related to transition and linking words were insufficient in supporting students' use of these expressions. The findings are expected to contribute to both theoretical and practical aspects of teaching the learning outcome referred to in the literature as transition and linking words.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan dil bilgisi etkinliklerinin işlevsel dil bilgisine göre incelenmesi ve ilgili etkinliklerin yenilenmiş bloom taksonomisine göre sınıflandırılması
Examination of grammar activities in the secondary school 5th grade Turkish coursebook according to functional grammar and classification of related activities according to the revised bloom taxonomy
ELA ANNİAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURULLAH ŞAHİN
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR
- Yahya Kemal'de bedii tefekkür unsurları: 1 Kendi Gök Kubbemiz'de duygu
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ÖZBALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADIK K. TURAL