Geri Dön

Sosyal medya üzerinden sağlıklı etiketi ile paylaşılan yemek tarifelerinin besin ögesi örüntü profili ve sürdürülebilirlik parametreleri açısından değerlendirilmesi

Evaluation of recipes shared with the healthy label on social media in terms of nutrient profile model and sustainability parameters

PDF İndir

  1. Tez No: 949522
  2. Yazar: İZGE SENA ÖZCAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Çevresel sürdürülebilirlik, Sustainable environment
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada, Instagram'da #sağlıklıtarifler etiketiyle paylaşılan yemek tarifeleri, besin ögesi örüntü profili ve sürdürülebilirlik parametreleri açısından değerlendirilmiştir. Araştırmada 10.000'den fazla takipçisi olan Instagram hesaplarından, taramanın yapıldığı günden itibaren son altı ay içinde #sağlıklıtarifler etiketleriyle paylaşılmış olan gönderiler sağlıklı tarife grubu veya #yemektarifleri etiketleriyle paylaşılmış olan gönderiler kontrol tarife grubu olarak alınmıştır. 1000'den fazla beğeni almış gönderiler Brand24 sosyal medya izleme aracı kullanılarak toplanmıştır. Net içerik bilgisi sunan, malzeme isimleri ve miktarları açıkça belirtilmiş, tarifenin kendi dinamiğine göre varsa pişirme yöntemi ile soğutma sürecine ilişkin bilgilerin yer aldığı tarifeler sıralama yöntemi ile seçilerek çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmada 200 sağlıklı tarife ile 200 kontrol tarifesi olmak üzere toplam 400 tarifeye ait içerik analiz edilmiştir. Besin ögeleri BEBİS programıyla; karbon ayak izi (kg CO₂ eq. /f.u) ve su ayak izi (m³ H₂O eq. /f.u) değerleri CCaLC2 yazılımı ile hesaplanmıştır. Tarifeler Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Avrupa Bölge Ofisi Besin Ögesi Örüntü Profili Modeli (2023) kriterlerine göre uygunluk açısından değerlendirilmiştir. Sağlıklı tarifeler ağırlıklı olarak salata (%31,5), tatlı (%22,5) ve zeytinyağlı sebze yemeği (%6,5) kategorilerinde yoğunlaşırken, kontrol tarifeleri tavuk (%13,5) ve et yemeği (%12,5) kategorilerinde yoğunlaşmıştır. Sağlıklı tarifeler grubunda yer alan tarifelerin ortalama karbon ayak izi 0,95±1,57 kg CO₂ eq. /f.u, su ayak izi 0,13±0,16 m³ H₂O eq. /f.u ve enerji değeri 289,21±190,71 kkal olarak belirlenmiştir. Kontrol grubunda bu değerler sırasıyla 1,06 ± 0,66 kg CO₂ eq. /f.u, 0,31 ± 0,44 m³ H₂O eq /f.u ve 332,01 ± 186,38 kkal bulunmuştur (her biri için p<0.001). En yüksek karbon ve su ayak izi değerleri et ve tavuk yemeği kategorisinde saptanmıştır (p<0.001). Besin ögesi örüntüsüne göre, sağlıklı tarifelerin %61'i, kontrol tarifelerinin ise %73'ü uygun bulunmuştur (p=0.011). Bu çalışma, sosyal medyada“sağlıklı”etiketiyle paylaşılan tarifelerin besin ögesi örüntülerinin her zaman uygun olmadığını, ancak çevresel etkilerinin sadece“yemek tarifi”etiketiyle paylaşılan diğer tarifelere göre daha kabul edilebilir aralıkta yer alabileceğini göstermektedir. Sürdürülebilir sağlıklı beslenme hedefleri doğrultusunda, sosyal medya içeriklerinin de kanıta dayalı yaklaşımla üretilmesi ve uygun etiketlerle paylaşılması önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

In this study, recipes shared on Instagram with the hashtag #sağlıklıtarifler (#healthyrecipes) were evaluated in terms of nutrient profile and sustainability parameters. Posts shared within the last six months from Instagram accounts with more than 10,000 followers were included as either part of the healthy recipe group (using the hashtag #sağlıklıtarifler) or the control recipe group (using the hashtag #yemektarifleri – #recipeshare). Posts with more than 1,000 likes were collected using the Brand24 social media monitoring tool. Recipes that clearly listed ingredients and quantities, included information on cooking and cooling methods (if applicable), and provided a clear content structure were selected using a ranking method. A total of 400 recipes—200 from the healthy recipe group and 200 from the control recipe group—were analyzed. Nutritional values were calculated using the BEBIS software, while carbon footprint (kg CO₂ eq./f.u) and water footprint (m³ H₂O eq./f.u) values were computed using the CCaLC2 tool. The recipes were also assessed based on their compliance with the WHO Regional Office for Europe Nutrient Profile Model (2023) criteria. Healthy recipes were predominantly categorized as salads (31.5%), desserts (22.5%), and vegetable dishes with olive oil (6.5%), whereas control recipes mainly featured chicken (13.5%) and meat dishes (12.5%). The average values in the healthy recipe group were calculated as follows: carbon footprint 0.95 ± 1.57 kg CO₂ eq./f.u, water footprint 0.13 ± 0.16 m³ H₂O eq./f.u, and energy 289.21 ± 190.71 kcal. In the control group, these values were: 1.06 ± 0.66 kg CO₂ eq./f.u, 0.31 ± 0.44 m³ H₂O eq./f.u, and 332.01 ± 186.38 kcal (p<0.001, for each). The highest carbon and water footprint values were observed in the meat and chicken categories (p<0.001). According to the WHO Nutrient Profile Model (2023), 61% of the healthy recipes and 73% of the control recipes were deemed compliant (p = 0.011). This study showed that recipes shared on social media with the label of“healthy”do not always align with nutrient profile standards, yet may still fall within more acceptable environmental impact ranges compared to general recipe content. In line with sustainable healthy eating goals, it is recommended that social media content is created based on evidence-based approaches and shared with appropriate labeling.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    794139

    Instagram'da beden imgesi: Fitspiration etkisi

    Body image on Instagram:“Fitspiration”effect

    İLDENİZ KESKİNKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İletişim Bilimleriİstanbul Medipol Üniversitesi

    Medya ve İletişim Sistemleri Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞEN AKYÜZ

  2. Tez No

    719315

    Sosyal medyada gıda sektörünün netnografi ve metin madenciliği yöntemi ile incelenmesi: Torku markasının Twitter analizi

    Analysis of the food industry in social media with Netnography and text mining methods: Twitter analysis of Torku brand

    FATMA DİKKAYA KAVAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    EkonomiAksaray Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ VİLDAN GÜLPINAR DEMİRCİ

  3. Tez No

    458754

    Geleneksel gıda ürünlerinin sosyal medya üzerinden satın alınmasının Türk ekonomisine finansal katkısı üzerine bir araştırma (Facebook ve Instagram örneği)

    A research on the financial contribution of traditional food products to the Turkish economy through social media (Facebook and Instagram example)

    DERYA SARI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YURTTADUR

  4. Tez No

    703577

    18-30 yaş aralığındaki sosyal medya kullanan üniversite öğrencilerinin sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışlarının değerlendirilmesi

    Evaluation of sustainable and healthy eating behaviors of university students using social media between the age group of 18-30 years

    EDA FİLAZİOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Beslenme ve DiyetetikHaliç Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ

  5. Tez No

    837177

    Kurum kı̇mlı̇ğı̇ ve sosyal medya pazarlamacılığı: Sağlıklı ve dı̇yet gıda paket servı̇sı̇ sunan ı̇şletmeler üzerı̇ne bı̇r ı̇nceleme

    Başlık çevirisi yok

    İPEK METE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    İşletmeUluslararası Kıbrıs Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞİRİN ATAKAN DUMAN

Geri Dön