Tracing eastern gene flow and population structure in anatolian sheep: Archaeogenomic insights from the neolithic to the present day
Anadolu koyunlarında doğu kaynaklı gen akışı ve popülasyon yapısının izlenmesi: Neolitik dönemden günümüze arkeogenomik bulgular
- Tez No: 948244
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET SOMEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Genetik, Genetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Enformatik Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Bilişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoenformatik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anadolu, koyun evcilleştirilmesinin ve yayılımının uzun zamandır merkezinde yer almasına karşın, özellikle Neolitik sonrası dönemlerde tüm genom çapında yeterince incelenmemiştir. Anadolu koyunlarının demografik tarihini aydınlatmak amacıyla araştırma ekibimiz yakın zamanda, Anadolu'da Kalkolitik dönem sonrasına tarihlenen genom çapında ilk antik örnekleri temsil eden Güneydoğu Anadolu'dan altı Tunç Çağı ve Demir Çağı genomu (0,03x - 0,72x derinlik) ile bazıları kendi ırkları için ilk genom çapında veriyi temsil eden 13 modern Türk koyunu genomunu (0,2x–3,3x derinlik) üretmişti. Bu tez kapsamında bu yeni üretilmiş verileri yayımlanmış veri setleriyle birleştirerek, Neolitik sonrası dönemde koyunlardaki doğu kökenli soy katkısının, Anadolu insanlarında Neolitik sonrası gözlenen Kafkas ve İran Neolitik kökenli genetik mirasın artışıyla paralellik gösterip göstermediğini inceledim. Tunç Çağı ve Demir Çağı Anadolu koyunlarının, önemli ölçüde doğu katkısı içerdiği yakın zamanda bildirilen Kalkolitik Anadolu koyunlarına kıyasla Doğu popülasyonlarına daha fazla genetik yakınlık gösterdiğini tespit ettim. Bu sonuç Kalkolitik sonrası Anadolu'ya doğudan yeni gen akışına işaret etmektedir. Ardından, eski Anadolu koyunlarının genetik mirasının günümüz Türk koyun ırklarındaki izlerini inceledim. Coğrafya ve kuyruk tipiyle ilişkili belirgin bir popülasyon yapısı gözlemledim. Çoğu Doğu Türkiye kökenli yağlı kuyruklu ırkların, Demir Çağı Anadolu koyunlarına ince kuyruklu ırklardan daha fazla genetik yakınlık sergilediğini, ağırlıklı olarak Batı Türkiye kökenli ince kuyruklu ırklarınsa Neolitik benzeri soy bileşenini yağlı kuyruklu ırklardan daha fazla koruduğunu buldum. Bu çalışma, gen akışlarını ve popülasyon yapısını ortaya koyarak, son 8.000 yıldaki Anadolu koyunlarının demografik tarihinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Anatolia has long been central to sheep domestication and spread, but it remains understudied at the genome-wide level, particularly during post-Neolithic periods. To illuminate the demographic history of Anatolian sheep, our research team generated six Bronze- and Iron-Age genomes from southeastern Anatolia (0.03x - 0.72x coverage), which represent the first genome-wide data from Anatolia dating after the Chalcolithic period, and 13 modern Turkish sheep genomes (0.2x - 3.3x coverage), some of which are the first genome-wide data for their breeds. Using this data, I first investigated whether eastern-related ancestry in sheep increased after the Neolithic, mirroring the post-Neolithic rise in Caucasus and Iran Neolithic–related ancestry observed in Anatolian humans, by combining newly sequenced data with published datasets. I found that Bronze- and Iron-Age Anatolian sheep showed even greater affinity to eastern populations than earlier Chalcolithic sheep, which were recently reported to have substantial eastern contributions, possibly indicating additional gene flow during those periods. We then examined the genetic legacy of ancient Anatolian sheep in present-day Turkish breeds. We observed a population structure that correlates with both geography and tail type. Fat-tailed breeds, most of which originate from eastern Türkiye, show greater genetic affinity to Iron-Age Anatolian sheep than thin-tailed breeds do. Conversely, thin-tailed breeds, mainly from western Türkiye, retain more Neolithic-like ancestry than fat-tailed breeds. This work helps us better understand the demographic history of Anatolian sheep over the past 8,000 years by tracing gene flows and revealing population structure.
Benzer Tezler
- Geometry and Evolution of the Eastern Part of the Hercynian Orogenic System in Europe and its Transition to the Scythides
Hersiniyen Orojenik Sisteminin Doğu Avrupadaki Kısmının Geometrisi, Evrimi ve İskititlere Geçişi
NURBİKE GÖKSU SAĞDIÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MEHMET CELAL ŞENGÖR
- The rivalry between Russia and Great Britain in Eastern Rumelia 1878-1885
Doğu Rumeli vilayeti üzerine Rusya ve İngiltere arasındaki rekabeti 1878-1885
NADEZHDA VASILEVA VASİLEVA
Doktora
İngilizce
2019
TarihSakarya ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZMİ ÖZCAN
PROF. DR. AYŞE KAYAPINAR
- Turkey's isolation from the regionalization process in the Eastern Mediterranean: A case study of the Eastern Mediterranean Gas Forum (EMGF)
Doğu Akdeniz'deki bölgeselleşme sürecinden Türkiye'nin soyutlanması: Doğu Akdeniz Gaz Forumu üzerine bir vaka çalışması
VOLKAN TİBET GÜR
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Uluslararası İlişkilerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUDOR ONEA
- Rethinking regional security complex theory in light of the emergence of the Eastern Mediterranean Complex
Bölgesel güvenlik kompleksi teorisini Doğu Akdeniz Kompleksinin ortaya çıkışı ışığında yeniden düşünmek
EMANİ ASENWAR HACIOĞLU
Doktora
İngilizce
2026
Uluslararası İlişkilerİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSAMA AMOUR
- A neoclassical realist assessment of the impact of Eastern Mediterranean natural gas discoveries on Turkish foreign policy
Doğu Akdeniz doğal gaz keşiflerinin Türk dış politikasına etkisinin neoklasik realist bir değerlendirmesi
MEHMET EFE TUZCU
Doktora
İngilizce
2026
Uluslararası İlişkilerKadir Has ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERHAT GÜVENÇ