Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran bireylerin diyabet riski ve sağlık okuryazarlığı ilişkisinin belirlenmesi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 947261
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET ALİ ORUÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Diyabet Riski, Sağlık Okuryazarlığı, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Diabetes Risk, Health Literacy, Primary Health Care
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Samsun Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çalışmamızda aile sağlığı merkezine başvuran bireylerin diyabet riski ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi ile bu değişkenler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel nitelikte bir çalışma olup 01/10/2024-31/03/2025 tarihleri arasında Samsun İlkadım Fevzi Çakmak Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18 yaş ve üzeri bireyler ile yürütülmüştür. Katılımcılara sosyo-demografik bilgileri içeren bir form, Finlandiya Tip-2 Diyabet Risk Ölçeği (FINDRISK) ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) uygulanmıştır. Veriler SPSS Statistics 27 ile analiz edilmiştir. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Toplam 400 katılımcı ile gerçekleştirdiğimiz çalışmamızın yaş ortalaması 45,56 ±16,92'dir. Bunların %51,75'i kadın, %69,3'ü evli, %35'i üniversite mezunudur. Katılımcıların %31,5'i sigara kullanmaktadır, %41'inde en az bir kronik hastalık vardır, %37'si düzenli olarak ilaç kullanmaktadır. Katılımcıların ortalama FINDRISK puanı 9,85±6,19 olarak saptanmıştır. Diyabet risk düzeylerine göre katılımcıların %36,0'ı düşük, %28,0'ı hafif, %10,5'i orta, %20,5'i yüksek ve %5,0'ı çok yüksek risk grubunda yer almaktadır. FINDRISK skorları ile yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanım durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Katılımcıların TSOY-32 ortalama puanı 34,3±8,52 olarak belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı puanlarına göre katılımcıların %14'ü yetersiz, %32,5'i sorunlu, %33,75'i yeterli, %19,75'i mükemmel sağlık okuryazarlığına sahiptir. Sağlık okuryazarlığı puanları ile yaş, eğitim düzeyi, kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanım durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Sağlık okuryazarlığı toplam puanı ve ilgili tüm alt boyutlar ile FINDRISK skorları arasında negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda, sağlık okuryazarlığı düzeyinin artmasının diyabet riskinde azalma ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. FINDRISK skorları, yaşla birlikte artmakta olup; evli, düşük eğitim düzeyine sahip, kronik hastalığı bulunan ve düzenli ilaç kullanan bireylerde daha yüksek düzeyde gözlenmiştir. Buna karşılık, sağlık okuryazarlığı düzeyi yaşla birlikte azalmakta; düşük eğitim düzeyine sahip, kronik hastalığı olan ve düzenli ilaç kullanan bireylerde daha düşük düzeyde görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aims to determine the diabetes risk and health literacy levels of individuals applying to a family health center and to assess the relationship between these variables. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between 01/10/2024 and 31/03/2025 with individuals aged 18 and over who applied to the Samsun İlkadım Fevzi Çakmak Family Health Center. Participants were administered a form containing socio demographic information, the Finnish Type 2 Diabetes Risk Score (FINDRISC), and the Turkish Health Literacy Scale (TSOY-32). Data were analyzed using SPSS Statistics 27, with p<0.05 considered statistically significant. Results: The study was conducted with a total of 400 participants, with a mean age of 45.56 ± 16.92 years. Among the participants, 51.75% were female, 69.3% were married, and 35% held a university degree. Additionally, 31.5% of participants reported tobacco use, 41% had at least one chronic disease, and 37% reported regular use of medication. The mean FINDRISC score was determined to be 9.85±6.19. Based on diabetes risk levels, 36.0% of participants were classified as low risk, 28.0% as slightly elevated risk, 10.5% as moderate risk, 20.5% as high risk, and 5.0% as very high risk. FINDRISC scores were found to be significantly associated with age, marital status, educational level, presence of chronic disease, and regular medication use (p < 0.001). The mean TSOY-32 score was 34.3±8.52. According to health literacy levels, 14% of the participants demonstrated inadequate, 32.5% problematic, 33.75% sufficient, and 19.75% excellent health literacy. Significant associations were observed between health literacy scores and variables including age, educational level, presence of chronic disease, and regular medication use (p < 0.001). A statistically significant negative correlation was identified between total health literacy scores (including all subdimensions) and FINDRISC scores (p < 0.001). Conclusion: The findings of this study indicate that increased health literacy is significantly associated with a lower risk of diabetes. FINDRISC scores increased with age and were higher among married individuals, those with lower educational levels, those with chronic diseases, and those who regularly used medication. Additionally, health literacy levels declined with age and were lower among individuals with lower educational attainment, chronic illnesses, and regular medication use.
Benzer Tezler
- Anakara tıp fakültesi hastaneleri polikliniklerine başvuran 50 yaş ve üstü bireylerde üriner inkontinans sıklığı ve etkileyen faktörler
The incidence and associated factors urinary incontinence in patients 50 or older ages admitted outpatient departments at medical faculty of Ankara
SADULLAH KOCAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURŞEN DÜZGÜN
- Tip-2 diyabetes mellitus' da kronik hastalık bakımı ve ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Type-2 diabetes mellitus and evaluation of medication adherence in chronic disease care
BERKAY ÖLMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıYıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET KESKİN
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim araştırma bölgesi' nde birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran erişkin bireylerde kardiyovasküler hastalıklar bilgi ve farkındalık düzeyi
The cardiovascular knowledge and awareness level among adult individuals who access to primary health services in Eskisehir Osmangazi University educational and research region
GÜLTEKİN UYANIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELMA METİNTAŞ
- Bir tıp fakültesi hastanesi diyabet polikliniğine başvuran tip 2 diabetes mellitus'lu bireylerde depresyon semptomları ve özbakım aktiviteleri
Depression symptoms and self-care activities in individuals with type 2 diabetes mellitus attending to a diabetes outpatient clinic at a medical faculty hospital
İKLİM GÜRCAN YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi eğitim aile sağlığı merkezlerine başvuran metabolik sendromlu hastalarda obstrüktif uyku apne sendromu riskinin araştırılması
Investigation of obstructive sleep apnea syndrome risk in patients with metabolic syndrome who apply to Ataturk University Medical Faculty educational family health centers
HACI AHMET AYDEMİR
Tıpta Uzmanlık
İngilizce
2020
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BAYRAKTAR
- İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bornova 27 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
The evaluation of level of knowledge, attitude and behavior of periodic health examination in patients who applicant to İzmir Tepecik Education and Research Hospital Bornova No 27 Education Family Health Center
ŞEYMA CUNİER BABÜRŞAH
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK MERGEN