Yetişkin bireylerde diyet kısıtlılığı ve yeme farkındalığının hedonik açlık ile ilişkisi
The relationship between dietary restriction and mindful eating with hedonic hunger i̇n adults
- Tez No: 945152
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AKMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Açlık, Hedonizm, Yeme davranışı, Yeme farkındalığı, Hunger, Hedonism, Eating behaviour, Mindful eating
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hedonik açlık, bireyin fizyolojik olarak aç olmadığı halde, tat, koku ve görsellik gibi duyusal uyarıcılara bağlı olarak yeme isteği duyması olarak tanımlanır. Diyet kısıtlılığı, bireylerin belirli besinleri sınırlayarak vücut ağırlığı kontrolü sağlamaya çalıştığı bir yaklaşım olsa da, bu durum hedonik açlığı artırabilir ve kontrolsüz yeme davranışlarına yol açabilir. Yeme farkındalığı bireyin neyi neden yediğinin farkında olmasını sağlar ve hedonik açlığı azaltmada etkili bir yöntem olarak görülür. Diyet kısıtlamalarının, yeme farkındalığı ile desteklenmesi, bireylerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmesine katkı sağlayabilir. Bu araştırmada, yetişkin bireylerde diyet kısıtlılığı ve yeme farkındalığının hedonik açlık ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma 450 yetişkin ile Mart-Aralık 2024 tarihleri arasında internet üzerinden çevrimiçi olarak online anket linki aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak sosyodemografik özellikleri ve genel beslenme alışkanlıklarına ilişkin bir anket formu, hedonik açlık, Besin Gücü Ölçeği (BGÖ); yeme farkındalığı, Yeme Farkındalığı Ölçeği-30 (YFÖ-30); diyet kısıtlılığı, Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) anket ve ölçekleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin %36,4'ü erkek, %63,6'sı kadındır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 36,73±10,86 yıl; kadınların BKİ ortalaması 25,81±6,18 kg/m2 ve erkeklerin 27,78±3,55 kg/m2 'dir. Katılımcıların BGÖ toplam puanı 3,33±0,91 olarak saptanmıştır. Hedonik açlık erkeklerde kadınlardan daha fazla bulunmuştur (p=0,017). Yetişkin bireylerin BGÖ ile YFÖ toplam puanları arasında yüksek düzeyde negatif yönlü ilişki saptanmıştır (r=-0,659; p<0,01).BGÖ ile DEBQ (Duygusal Yeme) alt ölçeği, DEBQ( Dışsal Yeme) alt ölçeği ile arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü ilişki; DEBQ (Kısıtlayıcı Yeme) alt ölçeği ile arasında düşük düzeyde pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (r=0,612; p<0,001, r=0,635; p<0,001,r=-0,105; p<0,05).YFÖ toplam puanı üniversite mezunlarının puanı (3,27 ± 0,50), lise mezunlarından (2,86 ± 0,47) ve ortaokul mezunlarından (2,92 ± 0,45) anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,001) olup bu durum yeme farkındalığı eğitim durumu yükseldikçe artmaktadır. YFÖ toplam puan kronik hastalığı olmayan katılımcılarda (3,26 ± 0,49), kronik hastalığı olanlardan (2,97 ± 0,54) anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,001). BKİ'nin BGÖ Toplam Puanı ile DEBQ (Duygusal Yeme, Dışsal Yeme) alt ölçekleriyle arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişki; YFÖ Toplam Puanı ile arasında yüksek düzeyde negatif yönlü ilişki saptanmış olup hedonik açlık arttıkça yeme farkındalığı düzeyinin azaldığı görülmüştür (r=0,612, p<0,001; r=0,635, p<0,001; r=-0,659, p<0,01). YFÖ Toplam Puanın DEBQ (Duygusal Yeme) alt ölçeği, DEBQ (Dışsal Yeme) alt ölçeği ile arasında yüksek düzeyde negatif yönlü ilişki saptanmıştır (r=-0,696, p<0,001; r=-0,671, p<0,001). Hedonik açlıkla ilişkili çevresel besin ipuçlarına duyarlılıkta farklılıklara neden olan yaş, cinsiyet, BKİ gibi bireysel farklılıklar; eğitim ve gelir düzeyi, medeni durum, kronik hastalık gibi sosyodemografik verilerin hedonik açlık ile ilişkisinin incelendiği bir çalışma olmuştur. Hedonik açlığı tetikleyen faktörlerin belirlenmesi, bireylere özel beslenme programlarının uzmanlar tarafından planlanmasına, yeme farkındalığının arttırılarak homeostatik ve hedonik açlık sinyallerinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olarak, obezitenin önlenmesi ve tedavisindeki başarının artırılmasına katkıda bulunabilir.
Özet (Çeviri)
Hedonic hunger is defined as the desire to eat driven by sensory cues such as taste, smell, and visual appeal, even when an individual is not physiologically hungry. While dietary restraint is an approach where individuals limit certain foods to maintain body weight control, it can increase hedonic hunger and lead to uncontrolled eating behaviors. Mindful eating helps individuals become aware of what and why they eat and is considered an effective method for reducing hedonic hunger. Supporting dietary restrictions with mindful eating can contribute to developing healthy eating habits. This study aimed to investigate the relationship between dietary restraint, mindful eating, and hedonic hunger in adults. The research was conducted online via a survey link with 450 adults between March and December 2024. Data were collected using a questionnaire addressing sociodemographic characteristics and general dietary habits, as well as validated scales including the Power of Food Scale (PFS) for hedonic hunger, the Mindful Eating Questionnaire-30 (MEQ-30) for mindful eating, and the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) for dietary restraint. Of the participants, 36.4% were men, and 63.6% were women, with a mean age of 36.73±10.86 years. The BMI of women was 25.81±6.18 kg/m², while for men, it was 27.78±3.55 kg/m². The total PFS score was determined to be 3.33±0.91. Hedonic hunger was found to be significantly higher in men than in women (p=0.017). A strong negative correlation was identified between the PFS and MEQ total scores (r=-0.659, p<0.01). The PFS showed a strong positive correlation with the emotional eating and external eating subscales of the DEBQ (r=0.612; r=0.635, p<0.001) and a weak positive correlation with the restrictive eating subscale (r=-0.105, p<0.05). The MEQ total score was significantly higher among university graduates (3.27±0.50) compared to high school (2.86±0.47) and middle school graduates (2.92±0.45) (p<0.001).Participants without chronic diseases had significantly higher MEQ scores (3.26±0.49) compared to those with chronic diseases (2.97±0.54) (p<0.001). BMI showed a moderate positive correlation with PFS and the DEBQ emotional and external eating subscales (r=0.612, p<0.001; r=0.635, p<0.001; r=-0.659, p<0.01).The MEQ total score had a strong negative correlation with the emotional and external eating subscales of the DEBQ (r=-0.696, p<0.001; r=-0.671, p<0.001), indicating that as mindful eating increases, emotional eating behaviors decrease. This study also explored how individual differences such as age, gender, BMI, education, income level, marital status, and chronic disease, as well as environmental food cues, influence hedonic hunger.Identifying factors that trigger hedonic hunger can help experts design personalized nutrition programs. Enhancing mindful eating may aid in better understanding and balancing homeostatic and hedonic hunger signals, contributing to the prevention and treatment of obesity.
Benzer Tezler
- Yetişkin fenilketonürili bireylerin yeme davranışlarının ve diyete uyum durumlarının incelenmesi
Investigation of eating behaviors and dietary compliance of adult individuals with phenylketonuria
AYŞE BİLLUR DEMİRKESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
- Ofis saatli ve nöbetli çalışan erkeklerin hedonik açlık düzeyleri ile beslenme durumları ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between hedonic hunger levels,nutritional status and sleep quality of office worker and shift worker.
FATMA ELİF EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP AKÇİL OK
- Yetişkin hemodiyaliz hastalarının beslenme durumlarının, kısıtlı diyete uyumlarının ve yaşam kalitelerinin diyaliz görme yıllarına göre değerlendirilmesi: Bir üniversite hastanesi örneği
Evaluation of nutritional status, adaptation to restricted diet and life qualities of adult hemodialysis patients according to the years of receiving dialysis treatment: A case study from a university hospital
TUĞÇE NUR TOKU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikTrakya ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEF DURAN
- Yetişkin bireylerde diyet kalitesi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
The relationship between diet quality and life quality in adults
MEHMET AKİF ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
- Yetişkin bireylerde diyet kalitesi ve beden algısı arasındaki ilişki ve bireylerin beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the level of nutrition knowledge and the relationship between diet quality and body image in adults
HÜSEYİN EMRE EKİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ CEBİRBAY