Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikolojik esneklik grup müdahale programının yakın partner şiddetine uğramış kadın üniversite öğrencilerinin psikolojik esnekliği, öz şefkati ve travma sonrası stres belirtileri üzerindeki etkisi: Bir karma yöntem araştırması
The effect of an acceptance and commitment therapy-based psychological flexibility group intervention program on psychological flexibility, self-compassion, and post-traumatic stress symptoms in female university students who have experienced intimate partner violence: A mixed method study
- Tez No: 944073
- Danışmanlar: PROF. DR. FULYA YÜKSEL ŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Cinsel şiddet, Fiziksel şiddet, Kadına yönelik şiddet, Psikolojik travma, Psikolojik şiddet, Stres bozuklukları-post travmatik, Travma sonrası büyüme, Yakın partner şiddeti, Sexual violence, Physical violence, Violence against women, Psychological trauma, Psychological violence, Stress disorders-post traumatic, Post-traumatic growth, Intimate Partner violenc
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı Kabul ve Kararlılık Terapisi (KKT) temelli bir grup müdahale programının yakın partner şiddetine uğramış kadın üniversite öğrencilerinin psikolojik esnekliği, öz şefkati ve travma sonrası stres belirtileri üzerindeki etkisini ölçmektir. Araştırma 2x3'lük deneysel desen ve açıklayıcı ardışık desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın pilot çalışma aşamasına 8 ve deneysel desen aşamasına 10'u deney, 12'si bekleme listesi kontrol grubunda olmak üzere 22 yakın partner şiddetine uğramış kadın üniversite öğrencisi dahil edilmiştir. Deney grubu, 12 oturumluk KKT temelli grup müdahale programına katılmıştır. Bu süreçte kontrol grubuna ise herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Araştırmada, ön-test, son-test ve izleme testi olmak üzere üç ölçüm yer almıştır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak; Çatışmaların Çözümüne Yaklaşım Ölçeği, Kabul ve Eylem Formu II, Öz Anlayış Ölçeği ve DSM-V İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri odak grup görüşmesi ve Grup Süreci Değerlendirme Formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veriler Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü ANOVA kullanılarak, nitel veriler ise Tematik Analiz yolu ile analiz edilmiştir. Müdahale sonunda deney grubu katılımcılarının kontrol grubu katılımcılarına kıyasla psikolojik esnekliğin tersini ifade eden psikolojik katılık ve travma sonrası stres belirtileri puan ortalamalarında anlamlı düzeyde düşüş, öz şefkat puan ortalamalarında ise anlamlı düzeyde yükseliş olduğu görülmüştür. Kontrol grubunda ise herhangi bir anlamlı değişim gözlenmemiştir. Ön test ile kıyaslandığında, deney grubu tarafından elde edilen tüm kazanımların bir aylık izleme testinde kalıcı olduğu görülmüştür. Sonuçlar müdahale programının psikolojik esnekliği ve öz şefkati arttırmada, travma sonrası stres belirtilerini ise azaltmada etkili olduğunu göstermiştir. Nitel analiz sonunda,“Müdahale Öncesi Durum”,“Müdahale Sürecinin Katkıları”ve“Değişimi Kolaylaştırıcılar”olmak üzere üç ana tema ve her biriyle ilişkili üçer alt tema belirmiştir. Nitel veriler müdahale programının psikolojik esnekliği ve öz şefkati arttırmada, travma sonrası stres belirtilerini ise azaltmada etkili bulunmasına dair nicel bulguları desteklemiştir. Nitel veriler ayrıca programın travma sonrası büyümeyi arttırma potansiyeli olduğunu göstermiştir. Olumlu grup süreci, liderin olumlu özellikleri, programda yer alan KKT'ye özgü teknikler ve ev egzersizlerinin değişimi kolaylaştırıcı faktörler olarak öne çıktığı görülmüştür. Sonuçlar, ülkemizde KKT'nin yakın partner şiddetine uğramış kadın üniversite öğrencileri için etkili bir müdahale yöntemi olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to measure the effects of a group intervention program based on Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on the psychological flexibility, self-compassion, and post-traumatic stress symptoms of female university students who have experienced intimate partner violence (IPV). The research was conducted using a 2x3 experimental design and an explanatory sequential design. Eight female university students who had experienced IPV were included in the pilot phase of the study, and 22 female university students who had experienced IPV were included in the experimental design phase with 10 in the experimental group and 12 in the waitlist control group. The experimental group participated in a 12-session ACT-based group intervention program. In this process, no intervention was applied to the control group. Data were collected at three time points: pre-test, post-test, and one-month follow-up. Quantitative tools included the Conflict Tactics Scale, Acceptance and Action Questionnaire-II, Self-Compassion Scale, and PTSD Checklist for DSM-5. Qualitative data were gathered via focus group interviews and the Group Process Evaluation Form. Quantitative data were analyzed with Two-Way Mixed ANOVA; qualitative data were analyzed using Thematic Analysis. At the end of the intervention, participants in the experimental group showed a significant decrease in mean scores of psychological inflexibility and post-traumatic stress symptoms, and a significant increase in self-compassion scores compared to the control group. No significant changes were observed in the control group. When compared to the pre-test scores, all gains achieved by the experimental group were found to be maintained at the one-month follow-up. The results indicated that the intervention program was effective in enhancing psychological flexibility and self-compassion, and in reducing post-traumatic stress symptoms. Three main themes emerged from the qualitative analysis: Pre-Intervention Status, Contributions of the Intervention Process, and Facilitators of Change, each comprising three sub-themes. The qualitative findings supported the quantitative results, confirming the intervention's effectiveness and suggesting its potential to promote post-traumatic growth. Positive group process, the leader's positive traits, the ACT-specific techniques and home exercises included in the program have emerged as facilitating factors for change. The results indicate that ACT could be an effective intervention method for female university students who have experienced IPV in Türkiye.
Benzer Tezler
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli müdahale programının ergenlerin sosyal kaygı düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of act-based intervention program on social anxiety levels, psychological flexibility and value of adolescents
NİDA ÖZŞAHİN TERKURAN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN KIRDÖK
- Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli maneviyatla bütünleştirilmiş psikolojik destek programının internet bağımlılığı belirtileri gösteren bireyler üzerindeki etkileri: Bir karma yöntemler araştırması
The effects of an Acceptance and Commitment Therapy (ACT)-based, spiritually integrated psychological support program on individuals showing symptoms of internet addiction: A mixed-methods study
AYŞE GÖKMEN
Doktora
Türkçe
2026
PsikolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLKERİM BAHADIR
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ERŞAHİN
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının annelerin psikolojik esneklik düzeyine etkisi
The effect of an acceptance and commitment therapy-based psychoeducation program on mothers' psychological flexibility levels
EMİNE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET ÜBEYDULLAH ÖZTABAK
- Acceptance and commitment therapy (ACT)-based group interventions for divorced single parents: A randomized control trail
Boşanmış tek ebeveynlere yönelik kabul ve kararlılık terapisi temelli grup müdahalesi: Randomize kontrollü çalışma
SİBEL ARSLAN
Doktora
İngilizce
2024
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜDAYAR CIHAN
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının psikolojik belirtiler üzerindeki etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy-oriented psychoeducation program on psychological symptoms
EMİNE AYTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
PROF. DR. AŞKIN KİRAZ YILMAZER