Tanzimat'tan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne Türk kamu bürokrasisinde dönüşüm
The transformation of Turkish public bureaucracy from the Tanzimat To The Presidential Government System
- Tez No: 940691
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKİF ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlkel çağlardan beri, insanların toplu hâlde yaşamalarının gereği olarak, büyük ölçekli örgütler oluşturması, bürokrasinin insan hayatına demir atmasına sebep olmuştur. Kavramla özdeşleşen Max Weber, bu kavramını idealize ederken, işlevselliğe ve verimliliğe vurgu yapmış ve bürokrasinin, yönetim için vazgeçilmez bir olgu olduğunu ifade etmiştir. Yönetim teamüllerini ve devlet geleneğini Karahanlılar ve sonrasında kurulan Selçuklulardan alan Osmanlı Devleti patrimonyal, merkeziyetçi ve geleneksel bürokratik bir devlet olarak varlığını sürdürmüştür. Tanzimat'la birlikte yönetim ve bürokrasi anlayışında çeşitli reformlar yapmış ancak ülkenin içinde bulunduğu koşullar ve sorunların çözülemeyecek boyuta gelmesi sebebiyle çöküşten kurtulamamıştır. Osmanlının ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti ise Osmanlının merkeziyetçi yapısını ve bürokrasi anlayışını heybesine koyarak yola çıkmıştır. Tek Parti döneminde modernleşme sürecini yöneten bürokratik elit grup, çok partili hayata geçişle birlikte etkinliği ve işlevi azalsa da ülke yönetiminde söz sahibi olmayı uzun yıllar boyunca sürdürmüştür. Devletin büyüyen yapısı ve artan işlevleri sebebiyle, geleneksel kamu yönetimi anlayışının vazgeçilmez bir unsuru olan bürokrasiye bakış açısı değişmiş, 1980'li yıllarda ortaya çıkan 'Yeni Sağ' anlayışı sonucunda“devletin görevlerinin küçültülmesi”ne dayalı bir yönetim anlayışı yükselişe geçmiştir. Selefi Osmanlı Devleti'nin, merkeziyetçi bürokrasi anlayışı temelinde yönetim yapısını oluşturan Türkiye de dünyada yaşanan bu küresel dönüşüm hareketinden etkilenerek, Özal'ın iktidara gelmesiyle,“Yeni Sağ Devlet”kavramının benimsediği ilkeler, Türkiye'de de uygulanmaya başlanmıştır. 1980'lerden itibaren devletin“kürek çeken”değil,“dümen tutan”bir konumda olduğu bir yönetim anlayışına doğru geçiş yapılmıştır. Yeni Kamu Yönetimi hareketi ve iyi yönetişim anlayışları doğrultusunda, piyasanın, halkın ve sivil toplum kuruluşlarının da yönetime katıldığı bir anlayış öngören değişim hareketlerinin en büyük destekçilerinden biri de bürokrasinin işleyişini köklü bir şekilde değiştiren bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle geçilen dijital çağın gereklerinden olan e-Devlet uygulaması olmuştur. 2002 yılında iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi yönetim anlayışı ve bürokrasinin işleyişi noktasında oldukça önemli değişikliklere imza atmıştır. 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan halk oylaması sonucunda Anayasa'da yapılan bazı değişikliklerin ardından 24 Haziran 2018 tarihindeki Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili Genel Seçimleri sonucu Türkiye'de Parlamenter Sistem'den Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir. Çalışmamızda Türk kamu bürokrasinin tarihsel gelişimi esnasında geçirdiği değişiklikler incelenmiş, bu bağlamda bürokrasi kavramı genel çerçevede değerlendirilerek Osmanlı Devleti'nin bürokratik yapısı ortaya konulmuştur. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesiyle yönetim sisteminde ne tür değişiklikler yapıldığı bürokrasi anlayışı üzerinden değerlendirilmiştir. Yönetim sistemi ve bürokrasi anlayışındaki değişikliklerle olumlu sonuçlar alınabilmesi için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Since primitive times, the necessity of living collectively has led people to form large-scale organizations, causing bureaucracy to become deeply rooted in human life. Max Weber, who is closely associated with the concept of bureaucracy, emphasized functionality and efficiency while idealizing the concept, stating that bureaucracy is an indispensable phenomenon for governance. The Ottoman Empire, which inherited its administrative practices and state tradition from the Karakhanids and the Seljuks who succeeded them, maintained its existence as a patrimonial, centralized, and traditionally bureaucratic state. Although various reforms were introduced in the understanding of governance and bureaucracy during the Tanzimat period, the Empire ultimately failed to avert collapse due to the country's prevailing conditions and the increasingly unresolvable nature of its problems. The Republic of Turkey, established in the aftermath of the Ottoman Empire, embarked on its state-building process by carrying forward the Ottoman legacy of centralization and bureaucratic tradition. The bureaucratic elite group that managed the modernization process during the single-party period, although losing part of its influence and functions with the transition to a multi-party system, continued to play a significant role in state governance for many years. Due to the expanding structure of the state and its increasing functions, the perception of bureaucracy, which was an essential element of traditional public administration, has changed. As a result of the“New Right”approach that emerged in the 1980s, a governance model based on the“reduction of state functions”gained prominence. Turkey, which established its governance structure on the basis of the centralized bureaucracy approach of its predecessor, the Ottoman Empire, was also influenced by this global transformation movement. With the rise of Turgut Özal to power, the principles embraced by the concept of the“New Right State”began to be applied in Turkey. Since the 1980s, Turkey has evolved towards a governance approach in which the state acts not as a“rower”but rather as a“steerer.”In line with the New Public Management movement and the principles of good governance, the transformation aimed to include the market, the public, and non-governmental organizations in the governance process. One of the most prominent supporters of these transformation efforts was the implementation of e-government applications, which emerged as a necessity of the digital age and profoundly altered the functioning of bureaucracy through the development of information processing technologies. The Justice and Development Party (AK Party), which came to power in 2002, made significant changes to the governance approach and the functioning of bureaucracy. Following certain constitutional amendments made as a result of the referendum held on April 16, 2017, Turkey transitioned from a parliamentary system to the Presidential Government System with the Presidential and Parliamentary General Elections held on June 24, 2018. This study examines the transformations of the Turkish public bureaucracy throughout its historical development. Within this framework, the concept of bureaucracy is evaluated in a general context, and the bureaucratic structure of the Ottoman Empire is analyzed. The changes introduced in the governance system with the transition to the Presidential Government System are assessed through bureaucratic understanding. Furthermore, various recommendations are provided to ensure that the changes in the governance system and bureaucratic approach yield positive outcomes.
Benzer Tezler
- Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Kanunları ve bu kanunlardaki ceza müeyyideleri
Başlık çevirisi yok
AHMET GÖKCEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Hukukİstanbul ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KÖKSAL BAYRAKTAR
- Osmanlı içtimai hayatını aksettiren mektup örnekleri (Tanzimata kadar)
Başlık çevirisi yok
ABDÜLBAKİ ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
TarihGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU