Yalnızlığın pozitif tarafı: Yalnızlık tercihinin yalnızlık yapıları, psikolojik yapılar ve sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi
The positive side of aloneness: Examining the preference for solitude in terms of aloneness structures, psychological structures and socio-demographic variables
- Tez No: 940186
- Danışmanlar: PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, ilgili alan yazından yola çıkılarak oluşturulan bir dizi denencenin test edilmesiyle yalnızlığın pozitif tarafının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya, 18-70 yaşları arasında (x̅=34.600±11.639 yıl) 247'si kadın ve 158'i erkek olmak üzere toplamda 405 kişi katılmıştır. Verilerin toplanmasında Yalnızlık Tercihi Ölçeği, Yalnızlık Algısı Ölçeği, Sosyal İzolasyon Ölçeği, Kişisel İyi Oluş Ölçeği, Oxford Mutluluk Ölçeği, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği, Büyük Beş-50 Kişilik Testi Dışadönüklük Faktörü ve Bireycilik-Toplulukçuluk Değerler Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde frekans ve betimleyici istatistik analizi, Pearson korelasyon, düzenleyici ve aracı değişken analizi, çok yönlü tek değişkenli varyans Analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Çalışma bulgularına göre yalnızlık tercihi, iyi oluş ve mutluluk ile düşük düzeyde negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Bunun yanı sıra yalnızlık tercihinin yalnızlık algısı, sosyal izolasyon, stres, anksiyete ve depresyon ile pozitif yönde, düşük düzeyde ilişkili olduğu gözlenmiştir. Yalnızlık tercihi ile kişisel iyi oluş ve yalnızlık tercihi ile mutluluk arasında dışadönüklüğün ve toplulukçuluğun düzenleyici rolünün olmadığı görülmüştür. Yalnızlık tercihi ile kişisel iyi oluş ve mutluluk arasındaki ilişkide bireycilik düzenleyici rol üstlenmiştir. Diğer taraftan, yalnızlık tercihi, sosyal izolasyon ile kişisel iyi oluş ve mutluluk arasındaki ilişkiye aracılık etmiştir. Ancak yalnızlık tercihi, yalnızlık algısı ile kişisel iyi oluş ve yalnızlık algısı ile mutluluk arasındaki ilişkiye aracılık etmemiştir. Bunların yanı sıra, yalnızlık tercihi ile stres ve yalnızlık tercihi ile depresyon arasındaki ilişkide yalnızlık algısının aracılık etkisi anlamlı bulunmuş ve yalnızlık tercihinin doğrudan etkisi anlamsız hale gelmiştir. Yalnızlık tercihi ile anksiyete arasındaki ilişkiye de yalnızlık algısı aracılık etmiş buna karşın yalnızlık tercihi ile anksiyete arasındaki doğrudan ilişki anlamlı bulunmuştur. Bütün bunlara ek olarak bireycilik, toplulukçuluk ve dışadönüklüğün yalnızlık tercihinin diğer değişkenlerle olan dolaylı ilişkilerini etkilemediği gözlenmiştir. Ayrıca iyi oluşun keyif/mutluluk (hedonic) açısından ve amaç/anlam (eudaemonic) açısından ayrı ayrı ele alınması da yalnızlık tercihi sonuçları açısından bir etkiye sebep olmamıştır. Bunlara ek olarak yalnızlık tercihi düzeyi açısından sosyo-demografik değişken grupları arasında farklılık ve etkileşim gözlenmemiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the positive side of solitude by testing a series of hypotheses based on the relevant literature. The sample consisted of 405 participants aged between 18 and 70 years (x̅=34.600±11.639 year), including 247 women and 158 men. Data were collected using the Preference for Solitude Scale, Loneliness Scale, Social Isolation Scale, Personal Well-Being Scale, Oxford Happiness Scale, Depression-Anxiety-Stress Scale, the Extraversion Factor of the Turkish Version of the Big Five Inventory-50, and the Individualism-Collectivism Values Scale. Data analyses included frequency analysis, descriptive statistics, Pearson correlation analysis, moderation and mediation analyses, and one-way multivariate analysis of variance (ANCOVA). The findings indicated that preference for solitude was negatively and weakly correlated with well-being and happiness. Additionally, preference for solitude showed weak positive correlations with loneliness, social isolation, stress, anxiety, and depression. Extraversion and collectivism did not play a moderating role in the relationship between preference for solitude and personal well-being or happiness. However, individualism moderated the relationship between preference for solitude and both personal well-being and happiness. Furthermore, preference for solitude mediated the relationship between social isolation and both personal well-being and happiness. In contrast, it did not mediate the relationship between loneliness and either personal well-being or happiness. Additionally, loneliness significantly mediated the relationships between preference for solitude and both stress and depression, rendering the direct effects of preference for solitude insignificant. For anxiety, loneliness also acted as a mediator, but the direct effect of preference for solitude remained significant. Finally, individualism, collectivism, and extraversion did not influence the indirect relationships between preference for solitude and the other variables. Separating well-being into hedonic (pleasure/happiness) and eudaimonic (purpose/meaning) dimensions did not produce different outcomes regarding the effects of preference for solitude. No differences or interactions were observed across socio-demographic groups in terms of levels of preference for solitude.
Benzer Tezler
- Yahya Kemal'de bedii tefekkür unsurları: 1 Kendi Gök Kubbemiz'de duygu
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ÖZBALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADIK K. TURAL
- Le Theme de la solitude dans les fleurs du mal de baudelaire
Başlık çevirisi yok
MEHMET NEDİM KULA
Yüksek Lisans
Fransızca
1986
Fransız Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMEN
- The Effects of a violent culture on human beings in four of Edward Bond's plays: Saved, Early Morning Narrow Road to the Deep North and Lear
Başlık çevirisi yok
GÜLŞEN SAYIN
Yüksek Lisans
İngilizce
1989
İngiliz Dili ve EdebiyatıHacettepe Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. DENİZ BOZER