Evlilik kaygısının yordayıcıları olarak evlilik beklentileri ve algılanan ebeveyn ilişki tutumlarının incelenmesi
Marriage expectations and perceived parental relationship attitudes as predictors of marriage anxiety
- Tez No: 936275
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSU TOSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Evlilik hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yararları olan önemli bir kurumdur. Bireylerin sosyal, psikolojik ve biyolojik yönlerden birçok ihtiyacını karşılama işlevinin yanı sıra toplumsal düzeni sağlaması söz konusudur. Dolayısıyla evlilik istendik bir yaşam olayı olarak görülmektedir. Diğer taraftan, günümüzde evlilik oranlarının düştüğü ve evlilik yaşının giderek arttığı gözlenmektedir. Bu durum evliliğe dönük duygu, düşünce ve davranışların araştırılmasını öncelikli hale getirmektedir. Evlilik kaygısı, kişilerin evliliği düşündüklerinde veya evlilikle ilgili konular açıldığında endişe içinde kalmalarına ve evlilikle ilgili durumlardan kaçınmalarına sebep olan olumsuz düşünce ve duyguların eşlik ettiği yoğun uyarılmışlık hali olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada evlilik kaygısı ile kişilerin evliliğin nasıl olması gerektiğine dair sahip olduğu inançları barındıran evlilik beklentisi ve otoriter, ilgisiz, koruyucu, demokratik ve bağımlı olmak üzere bireylerin ebeveynlerinin birbirlerine dönük ilişki tutumlarına yönelik algılarını ifade eden algılanan ebeveyn ilişki tutumları ele alınmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, genç yetişkin bireylerin evlilik kaygısının yordanmasında evlilik beklentileri ve algılanan ebeveyn ilişki tutumlarının rolünün incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi, 18-45 yaş aralığındaki 321 bekâr bireyden (%76.9 kadın, %23.1 erkek, yaş ort.=24.27, SS=5.59) oluşmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, Evlilik Kaygısı Ölçeği (Çelik & Erkilet, 2019), Evlilik Beklentisi Ölçeği (Öz-Soysal, Uz-Baş, & Aysan, 2016) ve Algılanan Ebeveyn İlişkisi Ölçeği (Çelik & Öziş, 2016) ile toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 27.0 paket programı ile gerçekleştirilmiştir ve analizde tanımlayıcı istatistik, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı (PMÇKK), çoklu doğrusal regresyon, bağımsız t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) tekniklerinden yararlanılmıştır. Analiz sonuçları evlilik kaygısı ile evlilik beklentisi arasında orta düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir (r=-.40, p<.01). Evlilik kaygısı ile anne ilgisiz ilişki tutumu arasında pozitif yönde (r=.27, p<.01), anne demokratik ilişki tutumu arasında negatif yönde (r=-.18, p<.01) anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Baba ilişki tutumlarından otoriter (r=.19, p<.01) ve ilgisiz (r=.31, p<.01) tutum ile evlilik kaygısı arasında pozitif yönde, koruyucu (r=-.17, p<.01) ve demokratik (r=-.22, p<.01) ilişki tutumları ile evlilik kaygısı negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca evlilik beklentisi ile algılanan ebeveyn ilişki tutumları arasında anlamlı ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. Evlilik kaygısını açıklamaya dönük kurulan çoklu regresyon modelinin anlamlı olduğu (F(14, 306)= 9.80, p<.01) ve varyansın %28'ini açıkladığı belirlenmiştir. Son olarak, cinsiyete bağlı olarak evlilik kaygısı puanlarının (t=-4.64, sd=319, p<.01, d=.62), ilişki durumuna bağlı olarak ise hem evlilik kaygısı (t=5.78, sd=319, p<.01, d=.68) hem de evlilik beklentisi (t=-4.72, sd=319, p<.01, d=.55) puanlarının gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarının evlilik öncesindeki bireylerin farkındalıklarının arttırılması ve ihtiyaç duyulan eğitimlerin tasarlanması için profesyonellere ve uygulayıcılara kaynak olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Marriage is a significant institution that benefits individuals as well as society. It serves to maintain social order in addition to fulfilling a variety of individuals' social, psychological, and biological requirements. Marriage is therefore viewed as a desirable life event. However, it is noted that the age of marriage is steadily rising while the marriage rate is declining. Given this circumstance, it is a priority to investigate feelings, thoughts and behaviors towards marriage. Marriage anxiety is characterized as a state of intense arousal accompanied by negative thoughts and feelings that cause people to be anxious when they think about marriage or when marriage-related topics are brought up and to avoid marriage-related situations. In this study, marriage anxiety, marital expectation, which includes the beliefs that individuals have about how marriage should be, and perceived parental relationship attitudes, which express individuals' perceptions of their parents' relationship attitudes towards each other, including authoritarian, neglectful, protective, democratic and dependent. Accordingly, the main purpose of this study is to examine the role of marriage expectations and perceived parental relationship attitudes in the prediction of marriage anxiety. The sample of the study consisted of 321 single individuals between the ages of 18-45 (76.9% female, 23.1% male, mean age =24.27, SD=5.59). The data were collected using the personal information form, the Marriage Anxiety Scale (Çelik & Erkilet, 2019), the Marriage Expectation Scale (Öz-Soysal, Uz-Baş, & Aysan, 2016), and the Perceived Parental Relationship Behavior Scale (Çelik & Öziş, 2016). The data were analyzed using the SPSS 27.0 package program and descriptive statistics, Pearson Product Moment Correlation Coefficient (PMCCC), multiple linear regression, independent t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) techniques were used in the analysis. The results of the analyses showed that marriage anxiety and marriage expectations were related negatively (r=-.40, p<.01). In addition, it was determined that there were significant relationships between marriage anxiety and marriage expectations and perceived parental relationship attitudes. As a result of the multiple regression analysis to explain marriage anxiety, it was determined that the model was significant (F(14, 306)= 9.80, p<.01) and explained 28% of the variance. Finally, the results showed that marriage anxiety scores differed according to gender (t=-4.64, df=319, p<.01, d=.62); marriage anxiety (t=5.78, df=319, p<.01, d=.68) and marriage expectations (t=-4.72, df=319, p<.01, d=.55) scores differed between groups according to relationship status. It is thought that the results of the study may be a source for professionals and practitioners to increase the awareness of individuals before marriage and to design the needed trainings.
Benzer Tezler
- Yakın ilişkilerde tükenmişliğin yordayıcıları olarak yakınlık korkusu ve duygusal kıskançlık
Fear of intimacy and emotional jealousy as predictors of couple burnout in close relationships
CEREN YILMAZ DEREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAdıyaman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVAL KIZILDAĞ ŞAHİN
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Sivas yöresinde 0-24 aylık çocuğu olan annelerin çocuklarını anne sütü ile beslemelerine ilişkin bilgi ve uygulamaları
Başlık çevirisi yok
FİRDEVS ERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Nüfus kayıtlarının demografik analizler amacıyla kullanılması üzerine bir çalışma
Başlık çevirisi yok
ŞÖHRET BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
DemografiEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ