Biomonitoring of atmospheric pollutants at Western Anatolia
Batı Anadolu'daki atmosfer kirleticilerinin biyomonitör yöntemi ile izlenmesi
- Tez No: 93283
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMRA TUNCEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kimya, Chemistry
- Anahtar Kelimeler: Biyoizleme, atmosfer kirlenmesi, likenler, Ege Bölgesi, elementler, dağılım haritaları, Faktör Analizi, kaynak belirlenmesi, MFS-ÇLR, INAA, ICP-AES VI, Atmosferik kirleticiler, Biyomonitör, İzmir, Biomonitoring, atmospheric pollution, lichens, Aegean Region, elements, distribution maps, Factor Analysis, source quantification, AFS-MLR, INAA, ICP- AES IV, Biomonitor, Izmir
- Yıl: 2000
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye' de ilk biyomonitör izleme ağı Ege Bölgesi'nde kurulmuştur. Liken Xanthoria parietina biyomonitör organizma olarak seçilmiştir. 234 liken örneğindeki 40 elementi belirlemek için INAA ve ICP-AES teknikleri kullanılmıştır. İki liken türünün toplama kapasiteleri ANOVA kullanılarak %95 güvenirlik seviyesinde incelenmiştir. İki liken türünün toplama kapasitelerinde Ca, Cl, Cu, Pb ve Zn elementleri için farklılıklar bulunmuştur. Üç liken türü ve ağaç kabuğundaki konsantrasyon sonuçlan ile toplam çökelme örneklerindeki sonuçlar kantitatif bilgi elde etmek için karşılaştmlmıştır. Xanthoria parietina' daki elementler Cr, V, Mn, Cd, Zn için ve iyonlar Cl“, NO3”, SO42", NH4+ için kantitatif bir ilişki elde edilmiştir. Diğer liken türleri ve ağaç kabuğu da kantitatif bilgi elde etmek için uygun olarak bulunmuştur.Likenlerdeki elementlerin konsantrasyon değerleri, 4. 1 ppm konsantrasyonla literatürdeki verilerden 2-8 kat fazla olan As hariç, literatürdeki verilerle karşılaştrnlabilir düzeydedirler. Konsantrasyon verileri 19 element için bölgedeki kirlilik dağılım haritalarım elde etmek için kullanılmıştır. Aliağa bölgesinin, şehir- sanayi bölgelerinin ve termik santrallerin (Soma ve Yatağan) etkileri konsantrasyon ve toprağa göre zenginleşme faktörleri haritalarından açıkça görülmektedir. Bütün bölgede toprağa göre en fazla zenginleşen element selenyumdur. Bu sonuçlar dört temel kaynak yani kirli toprak, Aliağa, şehir-sanayi alanları ve termik santraller sonucu veren faktör analizi sonuçlan ile de desteklenmiştir. Her kaynağın Ege Bölgesi 'ndeki element konsantrasyonlarına kantitatif etkisi Mutlak Faktör Skor-Çok Değişkenli Lineer Regrasyon (MFS-ÇLR) methodu kullanılarak tahmin edilmiştir. Bölgenin büyük bir kısmı Aliağa kaynağı etkisi altındadır. Demir, Mn, Sb, Cr, Cu, Pb ve Zn elementlerinin konsantrasyonları özellikle Aliağa bölgesinde demir-çelik fabrikalarından gelmektedir. Arsenik, Hg, Sb ve Pb elementlerinin konsantrasyonları şehir ve sanayiyi yansıtan İzmir civarında çok yüksektir. Selenyum ve Hg konsantrasyonları ise termik santraller, İzmir, Kemalpaşa ve Manisa' daki sanayi alanlarında yüksektir. Çökelme modellemesi ile likenlerdeki sonuçlar iki kaynak bölgesi olan Yatağan ve Soma termik santrallerinde kalitatif olarak uyumludur.
Özet (Çeviri)
The first biomonitoring network in Turkey was set up in Aegean Region. Lichen Xanthoria parietina was chosen as biomonitor organism. The techniques of INAA and ICP-AES were used to determine 40 elements in 234 lichen samples. The two lichen species were examined for their accumulation capacities by using ANOVA at 95% confidence level. It was found that the accumulation capacities of two lichen species were different for the elements Ca, CI, Cu, Pb and Zn. The concentration results in three lichen species and tree bark were compared with the results of bulk deposition samples in order to obtain a quantitative knowledge. The quantitative relation was obtained for the elements Cr, V, Mn, V and Zn and ions CI“, NO3”, SO42" and NH/ in Xanthoria parietina. Other lichen species and tree bark were also suitable for obtaining quantitative information. IllConcentrations of elements were comparable with literature data, except for As with a concentration of 4.2 ppm which is a factor of 2-8 higher than other data. Concentration data were used to get the pollution distribution maps of the region for about 19 elements. The pollution effect of Aliağa region, urban industrial areas and power plants (Soma and Yatağan) was seen clearly on the concentration distribution maps and crustal enrichment factor maps. Selenium was the most enriched element with respect to soil in all regions. These results were also supported by the results of factor analysis which result in four major sources namely dirty soil, Aliağa, urban and industry and power plants. Quantitative impact of each source to elemental concentrations at Aegean Region was estimated by using Absolute Factor Score- Multiple Linear Regression (AFS-MLR) method. Most part of the region is under the influence of Aliağa source. The concentrations of Fe, Mn, Sb, Cr, Cu, Pb and Zn were coming mostly from Aliağa region especially from iron steel plants. The concentrations of elements As, Hg, Sb and Pb are very high around İzmir reflecting the effect of both urbanization and industry. The concentrations of Se and Hg are higher in the power plant region and in industrial areas in İzmir, Kemalpaşa and Manisa. The modelling results of deposition agreed well with the results of lichens quantitatively around two important pollution sources: Yatağan and Soma power plants.
Benzer Tezler
- Environmental application of XRF, ICP-aes and INAA on biological matrix
XRF, ICP-AES ve INAA tekniklerinin biyolojik matriste uygulanışı
AYSUN DOĞANGÜN
Yüksek Lisans
İngilizce
2000
KimyaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA G. TUNCEL
- Çocuk işçilerde polisiklik aromatik hidrokarbonlara (PAH) maruziyetin biyoizlenmesi ve genotoksik hasarın araştırılması
The Biomonitoring of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) in child
BENSU KARAHALİL
- Sigara içme alışkanlığının kromozomlar üzerine olan etkisinin floresan in situ hibridizasyon (FISH) tekniği ile araştırılması
Determination of the influence of cigarette smoking on the chromosomes by fluorescence in situ hybridization (FISH) technique
UMUT ÖZTOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA ŞARDAŞ
- Samsun-Ordu kıyı şeridinde deniz kirliliğinin incelenmesi ve kirlilik birikiminin midye örneğinde araştırılması
Investigation of sea pollution in sea-coast between Samsun-Ordu and searching of pollution accumulation in mussel samples
AYLİN KAMALI UĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Çevre MühendisliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE BÜYÜKGÜNGÖR
- Radyoterapi gören kanserli hastalara ait kan lenfositlerinde DNA hasarının comet assay tekniği ile araştırılması
Assessment of gama-radiation induced DNA damage in cancer patients by comet assay
YELDA ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ESAT KARAKAYA