Covıd-19 öncesi ve sonrası kanser epidemiyolojisinin değerlendirilmesi
Evaluation of cancer epidemiology before and after Covid-19
- Tez No: 930601
- Danışmanlar: PROF. DR. MEVLÜDE İNANÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Onkoloji, Oncology
- Anahtar Kelimeler: COVID-19, kanser epidemiyolojisi, erken evre tanı, ileri evre tanı, küçük hücreli akciğer kanseri (KHAC), KHDAK, meme kanseri, testis kanseri, sigara kullanımı, pandeminin etkileri, COVID-19, cancer epidemiology, early-stage diagnosis, late-stage diagnosis, small cell lung cancer (SCLC), NSCLC, breast cancer, testicular cancer, smoking, pandemic effects
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
GiriĢ ve amaç: Kanser, günümüzde küresel sağlık sistemlerini zorlayan en önemli hastalıklardan biri olup, insidansı ve mortalitesi her geçen yıl artmaktadır. Kanser epidemiyolojisinin bilinmesi, hastalığın önlenmesi, erken teĢhisi ve etkili tedavi stratejilerinin geliĢtirilmesi açısından büyük önem taĢımaktadır. COVID-19 pandemisi, kanser epidemiyolojisini etkileyerek tanı ve tedavi süreçlerinde aksamalara neden olmuĢ, kanser taramalarının azalması ve hastaların sağlık hizmetlerine eriĢiminin kısıtlanması geç tanı oranlarını artırmıĢtır. Bu durum, birçok kanser türünde ilerlemiĢ evrede tanı oranlarının yükselmesine ve hastalık prognozunun kötüleĢmesine neden olmuĢtur. ÇalıĢmamızda, Covid-19 pandemisinin kanser epidemiyolojisine etkisini saptamayı ve bunda rol oynayan risk faktörlerinin Covid-19 ile iliĢkisini belirlemeyi amaçladık. Hastalar ve Yöntem: ÇalıĢmamızda, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi (EÜTF) Tıbbi Onkoloji bilim dalında 03.2018-03.2022 tarihleri arasında( COVID-19 vakasının Türkiye'de ilk saptanmasından 2 yıl önce ve 2 yıl sonrasında) kanser tanısı alarak dosya açılan 4300 hastanın verileri, kesitsel bir çalıĢma kapsamında retrospektif olarak elektronik sistem ve hasta kayıt sisteminden ardıĢık Ģekilde tarandı. Hastaların demografik özellikleri ve kanser tipleri, COVID-19 öncesi ve sonrası dönemle karĢılaĢtırıldı. Bulgular: ÇalıĢmaya dahil edilen hastaların COVID-19 öncesi tanı yaĢı ortanca değeri 63 iken, COVID-19 sonrası 59 olarak saptandı.Hastaların %54' i erkekti; sigara içen erkeklerin oranı %83,4 olarak bulundu. COVID-19 öncesi ve sonrası karĢılaĢtırıldığında COVĠD-19 sonrası erkeklerde sigara içme oranları, kadınlara göre yüksek saptandı (p=0,022), hastaların belirli komorbiditelere sahip olma oranlarında ise anlamlı bir fark bulunmadı. Beyin, baĢ-boyun, cilt, sarkom, primeri bilinmeyen kanser , KHDAK (küçük hücreli dıĢı akciğer kanseri), mezotelyoma, özofagus, mide, gastrointestinal stromal tümör, kolon ve ince bağırsak, pankreas, nöroendokrin tümörler, hepatoselüler karsinom, kolanjioselüler ve safra kesesi, adrenal, renal hücreli karsinom, mesane, prostat, endometrium ve serviks kanserinin görülme insidansında ix farklılık saptanmadı (p ≥ 0,05), bununla beraber COVID-19 sonrasında küçük hücreli akciğer kanseri ve testis kanseri vakalarında istatistiksel olarak anlamlı bir artıĢ gözlemlenmiĢtir (p = 0,003, p = 0,012). COVID-19 sonrasında meme ve over kanseri vakalarında ise istatistiksel olarak anlamlı bir azalma görülmüĢtür (p = 0,008, p = 0,004). COVID-19 pandemisinin kanser tanı evreleri üzerindeki etkilerini incelediğimizde, pandemi öncesine kıyasla pandemi sonrası dönemde erken evrede tanı konan kanser vakalarının oranında azalma olduğu (%51,6'dan %48,4'e), buna karĢılık ileri evrede tanı konan vakaların ise anlamlı bir artıĢ gösterdiği (%45,3'ten %54,7'ye) tespit edildi (p<0,01). Bu değiĢiklikler, özellikle meme, küçük hücredıĢı akciğer kanseri ve küçük hücreli akciğer kanseri vakalarında daha belirgin bir Ģekilde gözlemlendi (p=0,002, p=0,004, p=0,01). Sonuç: COVID-19 sonrası kanser tanısı COVID-19 öncesine kıyasla daha genç yaĢda konulmuĢtur. Pandemi dönemi erkeklerde kanser tanı oranlarında bir artıĢa yol açmıĢtır. Özellikle erkeklerde sigara içme oranlarında belirgin bir yükselme gözlemlenmiĢtir. Bu süreçte küçük hücreli akciğer kanseri ve testis kanseri vakalarında artıĢ yaĢanmıĢtır. COVID-19 sonrası, ileri evre kanser tanılarında bir artıĢ gözlemlenmiĢtir. Özellikle meme kanseri, küçük hücre dıĢı akciğer kanseri ve küçük hücreli akciğer kanseri gibi türlerde, erken evre tanıların azalırken, ileri evre tanıların anlamlı Ģekilde arttığı tespit edilmiĢtir.
Özet (Çeviri)
EVALUATION OF CANCER EPIDEMIOLOGY BEFORE AND AFTER COVID-19 ABSTRACT Introductıon and Objectıve: Cancer is one of the most significant diseases currently challenging global health systems, with its incidence and mortality rates increasing each year. Understanding cancer epidemiology is crucial for disease prevention, early diagnosis, and the development of effective treatment strategies. The COVID-19 pandemic has affected cancer epidemiology, leading to disruptions in diagnosis and treatment processes. The reduction in cancer screenings and limited access to healthcare services for patients has increased the rate of late diagnoses. This situation has led to higher rates of advanced-stage diagnoses in many cancer types and worsened disease prognosis. In this study, we aimed to determine the impact of the COVID-19 pandemic on cancer epidemiology and identify the risk factors associated with it in relation to COVID-19. Patıents and Methods: In our study, data from 4300 cancer patients who were diagnosed and registered between 03.2018 and 03.2022 (two years before and two years after the first confirmed COVID-19 case in Turkey) at the Department of Medical Oncology, Erciyes University Faculty of Medicine, were retrospectively scanned using an electronic system and patient record system as part of a cross-sectional study. The patients' demographic characteristics and cancer types were compared between the pre- and post-COVID-19 periods. Results: The median age at diagnosis before COVID-19 in the patients included in the study was 63, whereas after COVID-19, it was 59. Fifty-four percent of the patients were male, with 83.4% of the men being smokers. When comparing pre- and post-COVID-19 periods, the smoking rate among men was found to be higher than that of women after COVID-19 (p=0.022), while no significant difference was observed in the rates of patients having specific comorbidities. No differences were found in the incidence of brain, head-neck, skin, sarcoma, unknown primary cancer, non-small cell lung cancer (NSCLC), mesothelioma, esophageal, gastric, gastrointestinal stromal tumors, colon and small intestine, pancreatic, neuroendocrine tumors, hepatocellular carcinoma, cholangiocellular and gallbladder, adrenal, renal cell carcinoma, bladder, xi prostate, endometrial, and cervical cancers (p ≥ 0.05). However, a statistically significant increase was observed in the incidence of small cell lung cancer and testicular cancer after COVID-19 (p = 0.003, p = 0.012). A statistically significant decrease was observed in breast and ovarian cancer cases after COVID-19 (p = 0.008, p = 0.004). When examining the effects of the COVID-19 pandemic on cancer diagnosis stages, a decrease in the proportion of early-stage cancer diagnoses was found in the post-pandemic period compared to the pre-pandemic period (from 51.6% to 48.4%), while the proportion of advanced-stage diagnoses significantly increased (from 45.3% to 54.7%) (p<0.01). These changes were particularly pronounced in breast cancer, non-small cell lung cancer, and small cell lung cancer cases (p=0.002, p=0.004, p=0.01). Conclusıon: After COVID-19, cancer diagnosis occurred at a younger age compared to before COVID-19. The pandemic period led to an increase in cancer diagnosis rates in men. A significant rise in smoking rates was particularly observed in men. During this period, there was an increase in small cell lung cancer and testicular cancer cases. After COVID-19, an increase in advanced-stage cancer diagnoses was observed, particularly in breast cancer, non-small cell lung cancer, and small cell lung cancer, where early-stage diagnoses decreased while advanced-stage diagnoses significantly increased.
Benzer Tezler
- COVİD-19 pandemi öncesi ve COVİD-19 pandemi sonrası Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde kanser tanılı hastaların yakınlarında yaygın anksiyete düzeylerinin kıyaslanması
Comparison of generalised anxiety levels in the relatives of patients diagnosed with cancer at Akdeniz University Faculty of Medicine before and after the COVID-19 pandemic
BİLAL SEPET
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELAHAT AKDENİZ
- COVİD-19 pandemisi öncesi ve esnasında üroloji kliniğinde prostat kanseri şüphesi ile değerlendirilen ve prostat kanseri tanısı konulan hastaların klinik risk sınıflamalarının incelenmesi
Analysis of the clinical risk classifications of patients diagnosed and diagnosed with prostate cancer, considering prostate cancer at the urology clinic before and during the COVİD-19 pandemic
BURAK YILMAZ
- COVİD-19 pandemisi sonrasında yapılan üroonkolojik cerrahilerin histopatolojik sonuçlarının COVİD-19 pandemisi öncesi dönemle karşılaştırılması, izlemdeki gecikmeler ile gecikmelerin evre ilerlemesi açısından değerlendirilmesi
Comparison of histopathological results of urooncological surgeries performed after the COVID-19 pandemic with the period before the COVİD-19 pandemic, evaluation of delays in follow-up and delays in terms of stage progression
ALPER KESKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Ürolojiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiÜroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL YILMAZ
- COVID-19 pandemisinin, kliniğimize başvuran mide, kolorektal ve meme kanseri hastalarının ilk başvurudaki evreleri üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of the COVID-19 pandemic on the stages of the patients with stomach, colorectal and breast cancer application to our clinic
ALPER MURAT İPOR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Genel CerrahiDüzce ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAMİ DOĞAN
- COVID-19 pandemi sürecinde acil servislerdeki değişen hasta profili ve nedenleri üzerine bir araştırma
A research on the changing patient profile and its reasons in emergency services during the COVI-19 pandemic
SELÇUK ÇUBUKCU
Doktora
Türkçe
2023
Sağlık Yönetimiİstanbul Medipol ÜniversitesiSağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YETER USLU