An approach to analyse Turkish syntax at the morphosyntactic level
Türkçe sözdiziminin biçim-sözdizimsel seviyede analiz edilmesi yöntemi
- Tez No: 927102
- Danışmanlar: PROF. DR. ERCAN SOLAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Işık Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sözdizim analizi Doğal Dil İşleme alanında kullanılan temel yöntemlerden biridir. Sözdizimsel Analiz işlemi tümce yapısının çeşitli şekillerde analiz edilmesine imkan tanır. Bileşen analizi de bu yollardan bir tanesidir. Bu yöntem tümce yapısını sözcükler ve tamlamalar arasındaki hiyerarşik ilişkiler olarak tanımlar ve ilişkilerin oluşturduğu bu yapıyı ağaç formatında gösterir. Bileşen çözümlemesi, bileşenlerin nasıl birleştiğini ve hangi bileşenleri oluşturduğunu açıklayan bileşen gramerini kullanır. Bu gramerde sözcüklerden tümcenin kendisine kadar olan tüm yapılar bileşenlerce temsil edilir. Tasarımı gereği, bu yaklaşım dilin evrensel özelliklerine odaklanıyor olsa da yaklaşımın odağı hep İngilizce üzerine olmuştur. Bu durum bileşen yönteminin biçimbirim yönünden zengin dillerde biçimbirimlerin sözdizime kattığı detayları kaçırmasına neden olur. Bu çalışmada, biçimbirim yönünden zengin dillerin için bileşen yöntemindeki zorlukların üstesinden gelen bir uzantı öneriyoruz. Fikirlerimiz Türkçeye için kurgulanmış olsa da Türkçeye benzer herhangi bir dil için de kullanılabilir. Uzantımız bileşen çözümlemesinin biçimbirim düzeyinden başlamasını sağlar. Böylece, biçimbirimsel yapıların sözdizim analizine katılmasını sağlıyoruz ve sözdizime olan etkilerini gösteriyoruz. Önerilerimizi CYK algoritması üzerinde uyguladık. Sözdizim analizinde, özel kurallarla, biçimbirimlerden kaynaklanan muğlaklıkları analiz sürecine dahil ediyoruz. Ek olarak, Türkçe için, biçimbirim odaklı bir bileşen kümesi tasarladık. Tasarladığımız bu küme ekleri, gövdeleri ve başı gövde olan tamlamaları içerir. Çalışmamızı küçük bir ağaç bankası ve ondan üretilen gramer ile gösteriyoruz.
Özet (Çeviri)
Syntactic analysis allows us to analyse the sentence structure in various ways. Constituency parsing is one of the various ways of conducting syntactic analysis. This parsing method defines sentence structure as hierarchical relationships between words or phrases and represents them in tree form. Constituency parsing employs constituency grammar which defines how constituents combine and form other constituents. In this grammar, any syntactic structure from the sentence to the words is represented by the constituents. Although this approach is designed to focus on universal aspects of the languages, English has always been in its focus. This situation makes the constituency approach miss the details that the morphology puts in the syntax of morphologically rich languages. In this study, we implement an extension for the constituency parsing which overcomes the challenges in parsing of MRL (Morphologically Rich Language). We propose ideas tailored to Turkish, yet they can be used for any language like Turkish. Our extension enables the constituency parsing to start at the morpheme level. Thus, we involve morphemic structures in the parsing process and express their syntactic effects on the structure. We have our implementations by extending the CYK (Cocke Younger Kasami) algorithm. During parsing, we utilize extra rules to transfer the ambiguity in morphology to the parsing. In addition, we designed a morpheme-focused constituency set for Turkish. This set involves affixes, stems and phrases headed by a stem. We demonstrate our work with a mini treebank and the grammar generated from it.
Benzer Tezler
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU
- Pik demiri ve karbon çeliğinin sulu çözeltiler içindeki korozyon hızının tayini
Determination of the rate of corrosion of the cast iran and carbon steel in the aqueous solutions
EMİNE NAZAN ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİ YALÇIN