Obez bireylerin nüks süreçlerini keşfetmek: Bir karma yöntem araştırması
Exploring the relapse processes of obese individuals: A mixed-methods study
- Tez No: 922017
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Obezite, dünya genelinde giderek artan, bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal yaşamlarını derinden etkileyen, kronik ve tekrarlayan bir halk sağlığı sorunudur. Bu araştırmanın temel amacı, obezitenin nüks süreçlerine ilişkin bir çerçeve sunmaktır. Bu bağlamda, karma desen kullanılarak gerçekleştirilen araştırmanın nicel boyutunda obez bireylerin nüks faktörleri incelenmiş, nitel boyutunda ise bu bireylerin nüks sürecine dair yaşam deneyimleri ortaya konulmuştur. Araştırmanın nicel aşamasında, 209 katılımcıdan anket formu aracılığıyla veri toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle SPSS programında değerlendirilmiştir. Nitel aşamada, 13 katılımcının yaşam öyküsü yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilerek MAXQDA 20 programı ile tematik analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları, obezite nüksünün biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin birbiriyle etkileşimi sonucunda meydana geldiğini göstermektedir. Biyolojik faktörler arasında, ailede obezite öyküsü ve çocukluk çağı obezitesinin bireylerde nüks riskini artırdığı belirlenmiştir. Psikolojik faktörler arasında stres, tükenmişlik ve duygusal yeme öne çıkarken, aşırı yemek yeme, özellikle gece yeme alışkanlığı, nüks sürecini tetikleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, bireylerin yaşamındaki geçiş dönemleri ve olumsuz deneyimler, duygusal yeme davranışını güçlendirmekte ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarının kalıcı hale gelmesine neden olmaktadır. Sosyal faktörler arasında ise, aile kültürü ve sosyal çevrenin nüks riskini artıran unsurlar olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, pandemi süreci ve fast food tüketiminin yaygınlaşması, sağlıklı beslenmeye erişimi kısıtlayan ve nüks sürecini etkileyen sosyal faktörler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, sosyal hizmet uzmanlarının obezitede nüks ile mücadelede aktif rol alması, multidisipliner ekiplerde yer alması, obez bireylerin kalıcı kilo kontrolünü sağlamalarına destek olması ve farkındalık ile davranış değişikliğini teşvik eden müdahaleler geliştirmesi önerilmiştir. Anahtar Sözcükler Obezite, Nüks, Biyo- psiko sosyal faktörler, Karma yöntem
Özet (Çeviri)
Obesity is a chronic and recurrent public health issue that is increasingly prevalent worldwide, deeply affecting individuals' physical, psychological, and social well-being. The primary aim of this study is to provide a framework for understanding the relapse processes of obesity. In this context, a mixed-methods research design was employed, where the quantitative phase examined the factors contributing to obesity relapse, while the qualitative phase explored the lived experiences of individuals undergoing relapse. In the quantitative phase, data were collected from 209 participants through a survey and analyzed using descriptive statistical methods in SPSS. In the qualitative phase, the life experiences of 13 participants were gathered through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis in MAXQDA 20. The findings indicate that obesity relapse results from the interaction of biological, psychological, and social factors. Among biological factors, a family history of obesity and childhood obesity were identified as key contributors to an increased risk of relapse. Psychological factors such as stress, burnout, and emotional eating emerged as significant triggers, while excessive eating, particularly nighttime eating habits, were identified as primary determinants of relapse. Additionally, transitional life periods and negative life experiences were found to reinforce emotional eating behaviors and contribute to the persistence of unhealthy dietary habits. Regarding social factors, family culture and social environment were found to play a critical role in increasing the risk of relapse. Furthermore, the COVID-19 pandemic and the widespread consumption of fast food were identified as key social factors limiting access to healthy nutrition and influencing the relapse process. In this regard, it is recommended that social workers play an active role in addressing obesity relapse by integrating into multidisciplinary teams, supporting individuals in maintaining long-term weight control, and developing interventions that promote awareness and behavioral change. Keywords Obesity, Relapse, Bio-psycho-social factors, Mixed-metods
Benzer Tezler
- Multipl skleroz hastalarının antropometrik ölçümlerle klinik ve demografik özellikler arasındaki ilişki
Multiple sclerosis patients clinical and anthropometric measurements relationship between demographic characteristics
ELİF MERVE HELVACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikOndokuz Mayıs ÜniversitesiSinirbilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT TERZİ
- Nüks pelvik organ prolapsusu için risk faktörleri
Risk factors for recurrent pelvic organ prolapse
SİMGE ÇEKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİKE DOĞANAY
- Obez bireylerin kilo vermeye yönelik tutum inançlarının incelenmesi:sağlık inanç modeli'nin uygulanması
Utilizing health belief model:obese individual's belief and attitudes towards lose weight
ÖZDEN DEDELİ
- Obez bireylerin beslenme bilgi düzeyleri ve yeniden ağırlık kazanımına yol açan faktörler
Nutritional knowledge levels of obese individuals and the factors causing weight regain
BÜŞRA AYDIN ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Beslenme ve DiyetetikErciyes ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE ŞAHİN
- Obez bireylerin bağlanma stilleri ile yeme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between attachment styles and eating attitudes for obese individuals
FEYZA AĞAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER