Kaddafi yönetimi sonrası Libya Devleti'nin yeniden inşa sorunsalı
The problematic reconstruction of the Libyan State in post-Gaddafi regime
- Tez No: 920343
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA TAŞDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Siyasal Bilimler, Sosyoloji, International Relations, Political Science, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Afrika Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, konstrüktivist yaklaşımın kavram ve ilkeleri ışığında öngörülen sosyal, siyasal ve kültürel dinamikler boyutunda Libya'nın ulusal kimlik inşası araştırılmaktadır. Konstrüktivist yaklaşım çerçevesinde, tehdit ve korku algılarının etkileşimler yoluyla nasıl ortaya çıktığı ve Kaddafi sonrası dönemde ülkedeki güç mücadelelerinin ve ilişkilerin yeniden tanımlanması analiz edilmektedir. Bu çalışmada ayrıca Michael Mann'ın iktidar kaynakları teorisi zemininde uygulanan yönetim yapılanması irdelenmektedir. Libya'da 2011 Arap Baharı ile başlayan halk hareketleri, Max Weber'in“İdeal Tip”kavramıyla açıklanabilecek bir liderlik imgesinin sona ermesine, dolayısıyla Kaddafi yönetiminin çöküşüne işaret etmektedir. Kaddafi'nin liderliğinde 1951 yılında kurulan Kral İdris iktidarına son verilmesi, kolonyal mirasa sahip Libya siyasetinde kritik bir dönüşümü temsil ederken bu dönüşüm, kurumsal yapılanmanın etkili bir biçimde inşa edilememesine yol açmıştır. 1969-1973 yılları arasında gerçekleştirilen kurumsal değişim süreci, toplumun siyasal kültürüne dayanmayan ve kapsamlı bir hukuksal altyapının bulunmaması nedeniyle başarısız olmuştur. Libya halkı, 1977 yılına kadar Kaddafi tarafından oluşturulan anayasasız bir devlet ve kabilelerin çıkarları doğrultusunda paylaşılmış kaynaklara dayalı bir sistemle yönetilmiştir. Bu yapı, toplumsal kimliğin inşası önünde engel teşkil ederek Libya'yı dış müdahalelere açık hale getirmiştir. 1977-2011 Cemahiriye döneminde devletin merkezî yönetim ile halk arasındaki etkileşimi kısıtlayan politikaları, sosyal tabakalaşmayı derinleştirmiş ve ulus bilincinin zayıf kaldığı bir ortam oluşturmuştur. Arap Baharı'nın etkisiyle merkezî otoritenin dağılması ve yerel aktörlerin güç kazanması, Libya'nın siyasi kaosa sürüklenmesine yol açmış ve iç savaşın zeminini hazırlamıştır. Libya'nın tarihsel, sosyopolitik ve uluslararası dinamikler çerçevesinde uluslaşma sürecini tamamlayamaması, bu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Ülkede devrim öncesi ve Kaddafi rejimi sonrasında Libya devletinin, kendi sınırları içerisinde düzen sağlamadaki rolü ve uluslararası siyasetin konusu olan diğer uluslar ve uluslararası kuruluşlar ile ilişkilerde devreye giren siyasal otoritenin, politika yapıcı ve uygulayıcı olarak sahip olduğu inanç sistemlerinin tarihsel olarak sosyokültürel ve ekonomik boyutlardaki değişken unsurlar ile etkileşimini tek bir disiplinin perspektifinden incelemek mümkün görünmemektedir. Libya, tarih boyunca jeopolitik önemi ve yer altı kaynakları nedeniyle sürekli olarak bir mücadele alanı olması sonucu ülkenin ulusal kimlik inşasını zorlaştırması siyaset bilimi ve uluslararası hukuk alanlarında birlikte ele alınarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle araştırmada disiplinler arası bir yaklaşım kullanılarak konu daha kapsamlı analiz edilebilecektir. İlgili literatür ve araştırmalar, araştırma sonuçları, ulusal ve uluslararası düzeydeki yazışmalar doküman analizi yaklaşımı ile irdelenmiştir. Kolonyal mirasın merkezî devlet oluşumunu engellediği, Cemahiriye sisteminin ve kabileciliğin uluslaşmayı zayıflattığı, dış müdahalenin ulusal kimlik inşasını karmaşık hale getirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study explores Libya's national identity construction endeavors through the lens of the constructivist approach, emphasizing social, political, and cultural dynamics. Within the framework of the constructivist approach, this study analyzes how perceptions of threat and fear emerge through interactions and examines the redefinition of power struggles and relationships in the post-Gaddafi era. Furthermore, it critically evaluates the governance structures employed in Libya, grounded in Michael Mann's theory of the sources of social power, providing a comprehensive analysis of the country's institutional framework and its implications for state formation. The political transformation initiated by the Libyan people during the 2011 Arab Spring signaled the end of Muammar Gaddafi's leadership, reflecting the dissolution of a leadership ideal that aligns with Max Weber's concept of the“Ideal Type.”Gaddafi's coup, which ended King Idris's reign established in 1951, marked a significant shift in Libya's political history shaped by colonial legacies. However, the subsequent institutional restructuring failed to achieve substantial change due to a lack of integration with the country's political culture and the absence of a foundational legal infrastructure. Until 1977, Libya operated without a constitutional framework under a system in which national resources were distributed according to tribal affiliations, limiting the establishment of a unified national identity and rendering the state vulnerable to external interventions. During the 1977-2011 Jamahiriya period, policies that restricted interaction between the Libyan people and the government deepened social stratification, impeding the development of a national consciousness. Following the dissolution of central authority, fragmented traditional authorities assumed control, driving the state into political chaos and civil war, with local actors prioritizing their institutional power at the expense of the population's welfare. The study evaluates Libya's incomplete process of nation-building within the framework of historical, socio-political, and international dynamics. The research focuses on the role of the Libyan state in ensuring order within its borders, both prior to the revolution and in the aftermath of the Gaddafi regime. It further evaluates the interaction between political authority, policy-making processes, and the socio-cultural and economic variables that shape governance. Additionally, Libya's relations with other states and international organizations are assessed to highlight the impact of external actors on domestic political dynamics. Libya's geopolitical significance and rich natural resources have rendered it a persistent arena of contestation, complicating the formation of a cohesive national identity. The analysis integrates perspectives from political science and international law to examine the challenges Libya faces in establishing state authority and maintaining internal stability. Recognizing the multidimensional nature of the issue, this study adopts an interdisciplinary approach to offer a comprehensive analysis of Libya's struggle for nation-building and political stability. This dissertation employs a document analysis approach to examine relevant literature, research findings, and official correspondence at both national and international levels. Our study findings reveal that Libya's colonial legacy obstructed the establishment of a centralized state, the Jamahiriya system and tribal structures undermined the process of nation-building, and external interventions further complicated the construction of a cohesive national identity.
Benzer Tezler
- Arap baharı sonrası Libya'da uluslararası müdahale
International intervention in Libya after the Arab spring
AHMED ALI ABOULQASIM AL NAMIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAJ AHSAN
- Libya krizinin Mary Kaldor'un yeni savaşlar yaklaşımıyla incelenmesi
Analyzing the Libyan crisis through Mary Kaldor's new wars approach
MEHMET CAN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Siyasal BilimlerMilli Savunma ÜniversitesiGüvenlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK DUMAN
- Libya'da ulusal kimlik ve devlet inşası
National identity and state building in Libya
EMADADEEN MOHAMED K H ELMASAI H ELMASAI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerÇankırı Karatekin ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRBÜZ ÖZDEMİR
- Libya'da etnik çeşitlilik ve aşiretlerin yönetim üzerindeki etkisi
Ethnic diversity and the influence of tribes on governance in Libya
MOHAMMED ABRAHEEM OMAR HASI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAJ AHSAN
- State capacity and political violence: The case of Isis and Libya
Devlet yeterliği ve siyasal şiddet: Işid ve Libya örneklemi
TÜBA GÖNEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Siyasal BilimlerSabancı ÜniversitesiUyuşmazlık Analizi ve Çözümü Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ATEŞ ALİ ALTINORDU