بحر الكلام ونحر اللئام بإظهار نعمة الإسلام وإشهار نقمة الإجرام" للشيخ محمد بن عبد اللطيف بن عبد الرحمن ابن غانم المقدسي (مات في حدود سنة: 875 هـ) من مقدمة الكتاب إلى مسألة استعمال الذمي لآلات اللهو : دراسة وتحقيقاً
Muhammed b. Abdüllatif İbn Gânim el-Makdisî'nin“Bahru'l-Kelâm ve Nehru'l-Liâm Bi İzhari Nimeti'lislam ve İşhâr-i Nikmeti'l-İcrâm”adlı kitabının (Mukaddimeden zımnîlerin eğlence aletlerini kullanması meselesine kadar) tahkik ve değerlendirilmesi
- Tez No: 918474
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET İNANIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Şeyh Muhammed b. Abdullatif b. Abdurrahman İbn Gânim el-Makdisî'ye (h. 10 ve 11. yy.) ait olan“Baḥru'l-kelâm ve naḥru'l-leʾâm bi-iẓhâri niʿmeti'l-İslâm ve işhâri niḳmeti'l-icrâm”adlı hâşiyenin tahkik ve incelemesini konu edinmektedir. Müellif, bu eserinde Ebü'l-Fazl İbnü'n-Neccâr tarafından ehl-i zimmetin hükümlerini açıklamak üzere nazmedilen Sîniyye kasidesini şerh etmiştir. Zimmîler dair hükümler, İslâm fıkhında özellikle“kitâbü'l-cihâd”kapsamında ele alınan önemli konular arasında yer almakta olup; harbîler, müste'menler, zimmîler, mürtedler ve bâğîler gibi gruplarla ilgili hükümleri içermektedir. Bu hâşiyenin önemi, ehl-i zimmetle ilgili meseleleri dağınık kaynaklardan derleyerek özellikle Şâfiî mezhebi başta olmak üzere dört mezhebin muteber görüşlerini bir araya getirmesidir. Metnin tahkikinde, İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi'nde muhafaza edilen, müellif hattından istinsah edilmiş ve müellifin oğlu ile mukabele edilmiş tek nüsha esas alınmıştır. Çalışmada biyografik inceleme için tarihîdeskriptif yöntem, metnin tahkikinde ise ilmî tahkik yöntemi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, İbnü'n-Neccâr'ın IX. Hicrî yüzyıl, şârih İbn Gânim el-Makdisî'nin ise X. ve XI. hicrî yüzyıl âlimlerinden olduğu ve her ikisinin de Kudüslü olduğu tespit edilmiştir. Şârih, Büveytî, Huleymî, Mâverdî, İbnü's-Sabbâğ, İmrânî, Nevevî, Ezraʿî ve Zerkeşî gibi Şâfiî mezhebinin önde gelen âlimlerinin görüşlerini aktarmış; ayrıca Hanefî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin görüşlerine de yer vermiştir. Eserde, müşriklerin necâsetinin manevî olduğu, Mescid-i Harâm'ın tüm Harem bölgesini kapsadığı, fakir zimmînin kefenlenmesinin farz-ı kifâye olduğu ve ilimde rüsuh sahibi olmayanların tahrif edilmiş kutsal kitapları okumasının caiz olmadığı gibi tercihler öne çıkmaktadır. Bu yönleriyle eser, zimmîler dair fıkhî hükümler konusunda önemli bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
This thesis presents a critical edition and analytical study of the ḥāshiyah“Baḥr al-kalām wa naḥr al-lıʾām bı-ıẓhār nıʿmat al-Islām wa ıshhār nıqmat al-ıjrām”by Muḥammad b. ʿAbd al-Laṭīf Ibn Ghānim al-Maqdisī, a commentary on the Sīniyyah poem by Abū alFaḍl Ibn al-Najjār concerning the legal rulings of Ahl al-DhimmaH. These rulings form a significant part of Kitāb al-Jihād in Islamic jurisprudence and address various categories of non-Muslims. The importance of this work lies in its comprehensive compilation of dispersed juristic discussions, incorporating the authoritative views of the four Sunni schools, with particular emphasis on the Shāfiʿī school. The critical edition is based on a unique manuscript preserved in the Süleymaniye Library in Istanbul, copied from the author's hand and collated with a version reviewed by his son. The study employs historical-descriptive and philological methods in examining the authors and editing the text. The research establishes that Ibn al-Najjār belonged to the ninth century AH, while Ibn Ghānim was a tenth-century AH scholar, both from Jerusalem. The commentary transmits relied-upon opinions of leading Shāfiʿī jurists—such as al-Buwayṭī, alMāwardī, al-Nawawī, and al-Zarkashī—alongside positions from the Ḥanafī, Mālikī, and Ḥanbalī schools. Among the author's preferred views are that the impurity of polytheists is spiritual rather than physical, that al-Masjid al-Ḥarām denotes the entire Sacred Precinct, and that certain obligations toward indigent dhimmīs are collective duties. The work thus constitutes a valuable reference on the jurisprudence of Ahl al-DhimmaH.
Benzer Tezler
- تحقيق جزء من البحر المحيط في أصول الفقه للزركشيمن مسألة الإتباع إلى نهاية مسألة إنكار وقوع المجاز
Zerkeşî'nın fıkıh usûlü ile ilgili kaleme aldığı“el-Bahrü'l-Muhît”isimli eserinin bir bölümünün tahkik ve incelemesi (İtba konusundan mecazın varlığını inkar meselesinin sonuna kadar) / This research is a part of the manuscript of al-Bahar al-Muheitin the fundamentals of jurisprudence of Zarkashi (From the issue of al İtba'a to the issue of denying the occurance of al majaz)
IZZEDDIN ALABID
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAGOMEDBASIR GASANOV
- القواعد الفقهية المستخدمه من كتاب البحر الرائق لابن نجيم الحنفي
ibn Nüceyym'de geçen içtihat kuralları kuralları
OMAR KADHİM ABBAS AL-GBURI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Abdulsalam Yousuf Essa AL-YAGOOB
- “علاء الدين عليّ السمرقنديّ القرمانيّ ، ٨٦٠ هـ و منهجه في تفسيره المسمى (بحر العلوم) ”دراسة تحليلية
Aladdin Ali es-Semerkandî el-Karamanîn hayatı ve Bahrül-Ulum adlı tefsirinin metod açısından Analitik olarak incelenmesi
MUHAMMET NURİ DEMİR
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAl Al Bayt UnıversıtyDR. ÖĞR. ÜYESİ EMAD ABDUL KARİM SALİM KHASAWNEH
- ( النشاط التجارى في ليبيا منذ القرن الرابع حتى مطلع القرن التاسع الهجرى ( 10 ـــ 15م
Libya'da ticari faaliyetler (10-15. yüzyıllar arası) - Commercial activities in Libya (Betweeen 10-15th centuries)
MOUSTAFA FARAJ H. ABOHLALA
- Ahmed Ziyad Muhabbık'ın kısa öykülerinde mekân olgusu
The space case in Ahmed Ziyad Muhabbik's short stories
VEFAH CİHAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RIFAT AKBAŞ