Bir üniversite hastanesi araştırma görevlilerinin kafein kullanım bozuklukları ile uyku kalitesi ve algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between caffeine use disorders and sleep quality and perceived stress level in research assistants of a university hospital
- Tez No: 918213
- Danışmanlar: PROF. DR. SELÇUK MISTIK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Doctor, Caffeine, Sleep, Stress
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve amaç: Ülkemizde araştırma görevlisi asistan doktorların çalışma saatlerinin ve nöbet sayılarının fazla olması uyku-uyanıklık döngüsünde bozulmalara neden olmaktadır. Bu da doktorların gün içerisinde konsantrasyon ve uyanıklığı arttırabilmesi için daha fazla kafein tüketimine neden olmaktadır. Yüksek dozda kafein tüketimi ise uyku kalitesini bozmakta ve uyku kalitesi kötü olan bireylerde algılanan stres düzeyi de artmaktadır. Bu çalışmanın amacı araştırma görevlisi asistan doktorlarda kafein tüketiminin uyku kalitesi ve algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Çalışma tek merkezli, kesitsel ve analitik tipte bir araştırma olup, Erciyes Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastaneleri'nde çalışan araştırma görevlisi asistan doktorlar arasında dahil etme kriterlerine uygun 315 kişi çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların sosyodemografik verilerini ve kafein içeren içecekleri tüketme sıklığına ilişkin bilgileri içeren tarafımızca hazırlanan anket formu, Kafein kullanım bozukluğu ölçeği (KKBÖ), Pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKİ) ve Algılanan stres ölçeği (ASÖ) yüz yüze anket şeklinde uygulandı. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 29.0 paket programı ve Graphpad Prism versiyon 10.0.3 istatistik paket programı ile değerlendirildi. Sürekli değişkenler, ortalama ve standart sapma değerleri şeklinde ifade edilmiştir. Kategorik değişkenler sayı ve yüzde (%) olarak belirtilmiştir. Tüm testlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p <0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 28,87±3,05 yıl olarak elde edilmiştir. Katılımcıların %58,7'si kadın, %41,3'ü erkektir. Dahili bölümlerde çalışan katılımcıların oranı %65,1, cerrahi bölümlerde çalışan katılımcıların oranı %28,6, temel bölümlerde çalışan katılımcıların oranı ise %6,3'tür. Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçeği (KKBÖ) skorlarının ortalaması 16,06±5,9, Algılanan Stres Ölçeğinden (ASÖ) elde edilen skorların ortalaması 26,50±6,96, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksinden (PUKİ) elde edilen skorların ortalaması 6,07±2,94 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %67,6'sının kötü uyku kalitesine sahip olduğu bulunmuştur. Kadınların Algılanan Stres Ölçeği puanları erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir (p = 0,007). Cerrahi birimlerde çalışan araştırma görevlilerinin Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek skorları dahili ve temel bölümlerde çalışmakta olan araştırma görevlilerinden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir (p = 0,001). Katılımcıların Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi skorları ile Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0,382, p<0,001). Benzer şekilde, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi skorları ile Algılanan Stres Ölçeğin skorları arasında da pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır (r = 0,276, p<0,001). Algılanan Stres Ölçeği skorları ile Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek skorları arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlüdür (r = 0,132, p = 0,019). İyi uyuyan katılımcıların Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçek skorları, kötü uyuyan katılımcılardan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktür (t (313) = -4,950, p<0,001), ayrıca iyi uyuyan katılımcıların Algılanan Stres Ölçeği skorları, kötü uyuyan katılımcılardan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktür (t (313) = -3,737, p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada kafein kullanım bozukluğunun uyku kalitesini ve algılanan stres düzeyini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Cerrahi bölümlerde çalışan araştırma görevlilerinde kafein kullanım bozukluğu görülme oranı daha fazladır. Nöbet tutan doktorların uyku kalitesi daha kötüdür ve stres düzeyleri daha yüksektir. KKBÖ puanı ile PUKİ skoru ve ASÖ skoru ilişkilidir. Uzmanlık eğitimi sürecinde olan araştırma görevlisi asistan doktorların çalışma şartlarında ve nöbet düzenlemelerinde gerekli iyileştirmeler yapılarak stres düzeylerinin azaltılması ve uyku kalitelerinin arttırılmasıyla daha kaliteli uzmanlık eğitimi alıp daha kaliteli sağlık hizmeti sunabilmeleri sağlanabilir. Anahtar kelimler: Doktor, Kafein, Uyku, Stres
Özet (Çeviri)
Aim: The high number of working hours and shifts of research assistant physicians in our country causes disruptions in the sleep-wake cycle. This causes doctors to consume more caffeine to increase concentration and alertness during the day. High doses of caffeine consumption impairs sleep quality and perceived stress level increases in individuals with poor sleep quality. The aim of this study was to examine the relationship between caffeine consumption, sleep quality and perceived stress level in research assistant doctors. Materials and Methods: The study was a single-center, cross-sectional and analytical study and 315 participants who met the inclusion criteria among research assistants working at Erciyes University Health Practice and Research Center Hospitals were included in the study. A questionnaire form prepared by us including the sociodemographic data of the participants and information about the frequency of consumption of caffeine-containing beverages, Caffeine Use Disorder Scale (CUDS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and Perceived Stress Scale (PSS) were administered as a face-to-face questionnaire. The data obtained were evaluated with SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 29.0 package program and Graphpad Prism version 10.0.3 statistical package program. Continuous variables were expressed as mean and standard deviation values. Categorical variables are expressed as number and percentage (%). Statistical significance level was accepted as p < 0.05 in all tests. Results: The mean age of the individuals participating in the study was 28.87±3.05 years. 58.7% of the participants were female and 41.3% were male. The proportion of participants working in internal departments was 65.1%, 28.6% in surgical departments and 6.3% in basic departments. The mean score on the Caffeine Use Disorder Scale (CUDS) was 16.06±5.9, the mean score on the Perceived Stress Scale (PSS) was 26.50±6.96, and the mean score on the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was 6.07±2.94. It was found that 67.6% of the participants had poor sleep quality. The Perceived Stress Scale scores of women were statistically significantly higher than men (p = 0.007). Caffeine Use Disorder Scale scores of research assistants working in surgical units were statistically significantly higher than those of research assistants working in internal and basic departments (p = 0.001). There was a statistically significant correlation between Pittsburgh Sleep Quality Index scores and Caffeine Use Disorder Scale scores (r = 0.382, p<0.001). Similarly, there was a positive and statistically significant relationship between Pittsburgh Sleep Quality Index scores and Perceived Stress Scale scores (r = 0.276, p<0.001). The relationship between Perceived Stress Scale scores and Caffeine Use Disorder Scale scores was statistically significant and positive (r = 0.132, p = 0.019). Caffeine Use Disorder Scale scores of participants who slept well were significantly lower than those of participants who slept poorly (t (313) = -4.950, p<0.001), and Perceived Stress Scale scores of participants who slept well were significantly lower than those of participants who slept poorly (t (313) = -3.737, p<0.001). Conclusion: In this study, it was concluded that caffeine use disorder affected sleep quality and perceived stress level. Research assistants working in surgical departments were more likely to have caffeine use disorder. On-call physicians had worse sleep quality and higher stress levels. The CUDS score is associated with the PSQI score and the PSS score. By making necessary improvements in the working conditions and shift arrangements of research assistant residents in the process of specialty training, it can be ensured that they can receive better quality specialty training and provide better quality healthcare services by reducing their stress levels and increasing their sleep quality.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ