Mehmet Fahri Kopuz'un ud icra üslubunun incelenmesi
Examination of Mehmet Fahri Kopuz's oud performance style
- Tez No: 918144
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN GÜNALÇİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Çalgı Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, 20. y.y'ın en önemli Türk makam müziği sanatkarlarından biri olan Mehmet Fahri Kopuz'un, icra üslubu; 7 adet saz eserinin, 6 adet taksimin ve 5 adet saz eserinin icrasının incelenmesiyle tanımlanmaya çalışılmıştır. Çalışmada öncelikle, Türk makam müziğinin tarihinden, meşk sisteminden ve üslup kavramından bahsedilmiştir. Daha sonra, taksim türü, ud ve Fahri Kopuz'un hayatı ile ilgili bilgiler verilmiştir. Fahri Kopuz tarafından icra edilen, Hicaz, Hicazkar, Hüseyni, Hüzzam, Kürdilihicazkar ve Suzidil makamlarındaki taksimlerin transkripsiyonları yapılmıştır. Ayrıca kendisinin bestelediği saz eseri türündeki, Ferahnak Saz Semai, Hicaz Oyun havası/Arab Raksı, Isfahan Saz Semai, Mahur Medhal, Nikriz Sirto, Nişaburek Peşrev, Suzidil Saz Semai ve kendisinin Darü't-talim-i Musiki Heyeti ile birlikte icra ettiği, Hicaz Oyun havası/Arab Raksı, Tatyos Efendi'nin bestelediği Hüseyni Saz Semaisi, Sebuh Efendi'nin bestelediği Kürdilihicazkar Longa, kendi bestesi Mahur Medhal ve Kevser Hanım'ın bestelediği Nihavend Longa kayıtlarında sergilediği icra da, aynı yöntemle notaya alınmıştır. Transkripsiyonların nota yazımında Finale programı kullanılmıştır. Transkripsiyonlar ve kayıtların ışığında Kopuz'un, sağ el kullanımı ve tını analizi, sol el kullanımı, akort kullanımı, süsleme teknikleri, motif yapıları, ritmik ögeleri, saz eseri icralarının notaya kıyasla tartım farkları, taksimlerin ve saz eseri bestelerinin biçim ve makamsal incelemeleri ayrı ayrı incelenerek, Kopuz'un ud icra üslubunu ortaya çıkarmaya gayret gösterilmiştir. Makam incelemelerinde, 17, 18, 19 ve 20. yüzyılda yazılmış nazari kaynaklardan yararlanılmıştır. Bu bulgular dahilinde Fahri Kopuz'un, dinamik bir icrasının olduğu ve süsleme tekniklerinden değerini kendinden önceki notadan alan çarpma çeşidinin, icralarında en çok kullandığı süsleme tekniği olduğu dikkat çekmektedir. Ayrıca saz eseri icrasında, uzun süreli sesleri daha küçük ses sürelerine bölerek mızrap kullanımını arttırdığı da gözlemlenmiştir. Biçimsel incelemeler zemin, meyan ve karar çerçevesinde oluşturulmuştur. Kopuz'un makam anlayışının sıklıkla Ekrem Karadeniz'in tarifleriyle uyumluluk gösterdiği gözlemlenmiştir. Bu ilişkinin Kopuz'un Abdülkadir Töre ile olan usta-çırak ilişkisi ile ilgili olduğu kanaatine varılmıştır. İncelemeler doğrultusunda, Mehmet Fahri Kopuz'un ud icrasındaki yetkin üslubunun, kendisinin 20. yüzyılın Türk makam müziği sanatındaki önemini kanıtladığını söylemek mümkündür.
Özet (Çeviri)
This thesis seeks to analyse six taksims, seven instrumental compositions, and five additional instrumental pieces performed by Mehmet Fahri Kopuz, a pivotal artist of the 20th century. Initially, the study explores the history of Turkish Makam Music, the meşk system, and the concept of stylistic expression. Following this, it examines the taksim genre, the oud instrument, and the life of Fahri Kopuz. Transcriptions of taksims in the makams Hicaz, Hicazkar, Hüseyni, Hüzzam, Kürdilihicazkar, and Suzidil, as performed by Kopuz, are included. Furthermore, transcriptions of his compositions, such as Ferahnak Saz Semai, Hicaz Oyun Havası/Arab Raksı, Isfahan Saz Semai, Mahur Medhal, Nikriz Sirto, Nişaburek Peşrev, and Suzidil Saz Semai, as well as performances with the Darü't-talim-i Musiki Heyeti, including Hicaz Oyun Havası/Arab Raksı composed by Fahri Kopuz, Hüseyni Saz Semai composed by Tatyos Efendi, Kürdilihicazkar Longa composed by Sebuh Efendi, Mahur Medhal composed by Fahri Kopuz, and Nihavend Longa composed by Kevser Hanım, are presented. These transcriptions were created using Finale notation software. The study also explores various aspects of Kopuz's oud technique, including right hand articulation, tonal quality, left-hand technique, tuning, ornamentation methods, motif structures, rhythmic elements, and deviations in the scale of instrumental pieces compared to standard notations. Additionally, stylistic and makam analyses of the taksims and compositions offer insights into Kopuz's distinctive oud performance style, informed by transcriptions and recordings. Theoretical sources from the 17th to the 20th centuries are utilised to support makam studies. The findings highlight Kopuz's dynamic and agile playing style, notably his frequent use of the acciaccatura ornament, which draws its value from the preceding note. Observations also reveal his increased use of the plectrum in instrumental pieces, breaking longer notes into shorter intervals to add complexity to his performances. Formal analysis is structured around an introduction, development, and conclusion framework. The descriptive approach applied in makam studies aligns closely with that of Ekrem Karadeniz, likely reflecting Kopuz's association with Abdülkadir Töre. In conclusion, the study asserts that Mehmet Fahri Kopuz's mastery of the oud, both in performance and composition, affirms his influential role in 20th-century Turkish Makam Music.
Benzer Tezler
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN
- Türkiye imalat sanayiinde çalışan esnaf ve sanatkarların sosyo ekonomik yapıdaki yeri ve başlıca sorunları ve Bursa'da tatbiki bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET TAŞTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeUludağ ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Hastanelerde acil servis hizmetleri
Başlık çevirisi yok
CİHAN SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
HastanelerGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MEHMET ALİ BUMİN