Fakhr al-dīn al-rāzī: The problem of knowledge and metaphysical skepticism
Fahreddin el-râzî: Bilgi problemi ve metafizik şüphecilik
- Tez No: 915360
- Danışmanlar: PROF. DR. JOHN WALBRİDGE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2022
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Indıana Unıversıty Bloomıngton
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fahreddīn el-Rāzī: Bilgi Problemi ve Metafizik Şüphecilik Bu çalışma genel anlamda bilgi, özelde ise metafizik bilgi meselesini, Eşʻarī kelamının öncülerinden olan Fahreddīn el-Razī (1150-1210) üzerinden incelemektedir. Rāzī'nin kelam ve felsefeye karşı eleştirel tutumu, İslam entellektüel tarihinde önemli bir dönüşüme işaret eder. Özellikle Muḥaṣṣal'da Rāzī, sonraki ilmi geleneği önemli ölçüde etkileyecek yeni bir kelam takdim eder. Öte yandan ise, kelamī meselerin rasyonalist açıklamalarına karşı geliştirdiği eleştirel tutumu ağırlıklı olarak Muʻtezile'ye ve Müslüman filozoflara karşı akılla metafizik yakīne ulaşmanının imkansızlığı şeklinde katı bir metafizik bilinmezcilik olarak yorumlanabilir. Her ne kadar metafizik yakīne ulaşılabilirlik noktasındaki Rāzī'nin argümanları belirsizliğini sürdürse de bu tez, onun eleştirel yaklaşımının ve şüpheciliğinin katı bir metafizik bilinmezcilik olarak anlaşılmaması gerektiğini savunmaktadır. Bu bağlamda tezin ilk bölümü, Rāzī'nin eleştirel tutumunun Eşʻarī kökenlerini incelemektedir. Bu bölümün odak noktası iki meşhur düşünürdür: el-Cüveyni ve el-Gazzālī. Bu düşünürler kelamī bilgide naẓar eleştirisi yaparken, salt akılcılık ve katı nakilcilik arasında mutedil bir kelam geliştirmekteler. Bu sebeple, kelamī bilgide onların naẓar eleşirisi hala naẓara başvurdukları için bir metafizik bilinmezcilik olarak anlaşılmamalıdır. İkinci bölüm duyu bilgisi ve zorunlu bilgi ile alakalı Eşʻarī bilgi anlayışındaki temel boşlukları Rāzī'nin nasıl doldurduğunu göstermektedir. Üçüncü bölüm, Rāzī'nin Nihāyetü'l-'Ukūl adlı eserinde sistemli bir şekilde ele aldığı ve kelamī bilgi için gerekliliğini savunduğu naẓarın en dakik formunu nasıl geliştirdiğini serimlemektedir. Son bölüm ise Rāzī'nin kendi bilgi ve nazar teorilerini pratiğe nasıl uyguladığını analiz etmektedir.
Özet (Çeviri)
Fakhr al-Dīn al-Rāzī: the Problem of Knowledge and Metaphysical Skepticism This study examines the problem of knowledge in general and metaphysical knowledge in particular, focusing on one of the greatest Ashʻarī theologians, Fakhr al-Dīn al-Rāzī (1150- 1210). Rāzī's critical approach to theology and philosophy marks a significant turn in the intellectual history of Islam. Especially in his Muḥaṣṣal, he offers a new theology that significantly influenced subsequent scholarship. Nonetheless, his critical approach toward the rationalist accounts of theological issues, primarily those of the Muʻtazila and the Muslim philosophers, may seem to suggest an extreme metaphysical agnosticism, such that the intellect cannot attain certain knowledge (yaqīn) in theology. Despite the opacity of his arguments regarding whether certainty in metaphysical knowledge can be obtained, this dissertation argues that Rāzī's critical thinking and skepticism should not be understood as extreme metaphysical agnosticism. The first part of the dissertation investigates the Ashʻarī origins of Rāzī's critical approach. The focal point here are two prominent Ashʻarī scholars, al-Juwaynī and al-Ghazzālī, who offer a critique of naẓar (speculative reasoning) concerning theological knowledge and develop a moderate theology, which is not merely rationalist or exclusively traditionalist. Thus, their criticism of naẓar in theological knowledge should not be understood as metaphysical agnosticism as they still appeal to naẓar. Part two shows that Rāzī fills the major gaps in the Ashʻarī understanding of knowledge, primarily issues concerning necessary knowledge and sensible knowledge. Part three explains how he offers the finest version of the Ashʻarī account of naẓar, systematically addressed in Nihāyat al-'Uqūl, while defending its importance in theological knowledge. The final part analyzes how Rāzī implements his theory of knowledge and naẓar in practice.
Benzer Tezler
- Fahrettin Razi'nin bilgi kuramında doğruluk sorunu
Truth of problem in Fahr al-dîn Râzî's theory of knowledge
AHMET GÖKTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ DURUSOY
- Seyyid Şerif Cürcânî'de zihnî varlık
Al-Sayyid al-Sharif al-Jurjânî on mental existence
MURAT KAŞ
Doktora
Türkçe
2017
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ŞEVKİ YAVUZ
- Osmanlı ilimler tasnifi literatüründe felsefî ilimler algısı
Perception of the philosophical sciences in the Ottoman literature of sciences classification
ADEM YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Dinİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAKİM ARICI
- Abdülhakim es-Siyalkȗti'nin Fi'l-İlmi'l-İlâhi adlı risalesinin tahkik ve tahlili
A critical edition and on analysis of abd al-Hakim es-Siyalkȗti's work Fi'l-İlmi'l-İlâhi
MESUT EMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET YAMAN
- Kâdî Mîr Meybudî'nin mantık görüşleri
Qadi Mir Al-Maybudi on logic
ADEM EVMEŞ
Doktora
Türkçe
2020
DinErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KAMİL CİHAN