Erzurum ilinde kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyi ve sosyodemografik özelliklerinin kanser taramalarına katılım durumları ile ilişkisi
Relationship between women's health literacy level and sociodemographic characteristics and their participation in cancer screening in erzurum province
- Tez No: 912455
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZAHİDE KOŞAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çalışmada Erzurum ili merkez ilçelerinde ikamet eden 40-70 yaş arası kadınların kanser taramalarına katılım davranışlarının belirlenmesi, bireylerin sağlık okuryazarlığı ile sosyodemografik özelliklerinin taramalara katılım üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışmanın evrenini Erzurum ili merkez ilçelerinde yaşayan 40-70 yaş arası 62.695 kadın oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü 658 kişi hesaplanmıştır. Merkez ilçelerde bulunan Aile Sağlığı Merkezlerine gidilerek bu kurumlara başvuran kadınlara anket formu yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi için Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS-20 paket programına aktarılarak tanımlayıcı istatistiklerin yanısıra ki-kare testleri ve binary lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır. p<0.05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 50.8 ± 7.4, %83.9'u evli, %30.5'i lise ve üzeri eğitim düzeyine sahiptir. Katılımcıların gaitada gizli kan testi, mamografi ve smear testlerine katılım sıklığı sırasıyla %22.5, %59.0 ve %34.7 olup yeterli/üzeri sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olanların sıklığı %30.2 bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin kişilerin kanser taraması yaptırma durumu üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Yapılan analizlerde sağlık çalışanı tarafından tarama önerisi alma, kronik hastalık varlığı, kişinin obez olması, sağlık durum algısının kötü olması, ailede/çevresinde kanser öyküsü varlığının taramalara katılımı olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Sonuç: Erzurum ilinde kadınların kanser taramalarına katılım sıklığı istenen seviyede değildir. Taramalara katılımın arttırılabilmesi için özellikle sağlık çalışanları tarafından kişilerin bireysel özellikleri dikkate alınarak bilgilendirmeler yapılması önemlidir. Koruyucu bir sağlık hizmeti olması nedeniyle taramaların yapıldığı birinci basamak sağlık kuruluşlarının varlığından kişiler haberdar edilmelidir. Taramaların düzenli yaptırılmasının önemi ve taramaların özellikle semptom ortaya çıkmadan önceki dönemde yaptırılması gerektiği vurgusu ile taramalara katılımda süreklilik ve başarı sağlanabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: In our study, it was aimed to determine the participation behaviors of women aged 40-70 years residing in the central districts of Erzurum province in cancer screenings and to examine the effect of health literacy and sociodemographic characteristics of individuals on participation in screenings. Method: The population of this cross-sectional study consisted of 62.695 women aged 40-70 years living in the central districts of Erzurum province. The sample size was calculated as 658 people. Family Health Centers in the central districts were visited and the questionnaire form was applied to women who applied to these institutions by face-to-face interview technique. Turkey Health Literacy Scale-32 was used to determine the health literacy levels of individuals. The data obtained were transferred to the SPSS-20 package program and descriptive statistics as well as chi-square tests and binary logistic regression analyses were used. p<0.05 was accepted as significant. Results: The mean age of the participants was 50.8 ± 7.4 years, 83.9% were married, and 30.5% had high school or higher education. The rates of participation in fecal occult blood test, mammography and smear tests were 22.5%, 59.0% and 34.7%, respectively, and the rate of those with adequate/above adequate health literacy level was 30.2%. It was found that health literacy level did not have a significant effect on cancer screening. In the analyzes, it was concluded that receiving a screening recommendation by a health worker, the presence of chronic disease, obesity, poor health status perception, and the presence of cancer history in the family/environment positively affected participation in screening. Conclusion: Women's participation in cancer screenings in Erzurum province is not at the desired level. In order to increase participation in screenings, it is important that information should be provided by healthcare professionals taking into account the individual characteristics of individuals. Since it is a preventive health service, people should be informed about the existence of primary health care institutions where screenings are performed. Continuity and success in participation in screening can be ensured by emphasizing the importance of regular screening and that screening should be performed especially in the period before symptoms appear.
Benzer Tezler
- Erzurum' da aile sağlığı merkezlerine başvuran kadınlarda sağlık okuryazarlığı ve ilişkili faktörler
Health literacy and related factors in women applying to family health centers in Erzurum
FATMA DOĞANER
- Erzurum ilinde yaşayan gebe kadınların beslenme durumu ile beslenme bilgi düzeyinin belirlenmesi
Determination of nutritional status and nutritional knowledge level of pregnant women living in Erzurum province
FATMA İDEM GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikHasan Kalyoncu ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN
- Özel sekörde çalışan kadınların sorunları: Erzurum ili örneği
The problems of women working in the private sector: Example of Erzurum province
RABİA TUBA SUSAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Kamu YönetimiAtatürk ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNDER BARLI
- İşyeri kapsayıcılığı,cam tavan ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Sağlık sektöründe bir araştırma
Examining the relationships between workplace inclusion, glass ceiling and organizational silence: A study in the health sector
ELİF KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeErzurum Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH YILDIRIM
- Erzurum İli Eğitim tipi Aile Sağlığı merkezlerine başvuran gebelerin gestasyonel diyabet taraması için yapılan oral glukoz tolerans testine yönelik tutum ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of attitudes and behaviors of pregnant women applying to Erzurum education Family health centers regarding oral glucose tolerance test performed for gestational diabetes screening
MUHAMMED FURKAN AKINCIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN