Multi-criteria decision making with fuzzy logic in military unmanned aerial vehicles selection
Askeri insansız hava araçlarının seçiminde bulanık mantık ile çok kriterli karar verme
- Tez No: 902009
- Danışmanlar: DR. LECTURER MEMBER BAŞAK GEVER EKİNCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Electrical and Electronics Engineering, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Türk Hava Kurumu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Elektrik ve Bilgisayar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yüksek hızda teknolojik ilerlemenin yaşandığı bu on yılda, insansız hava araçları (İHA'lar) askeri operasyon kavramını yeniden şekillendirmeye devam etmektedir. Bu İHA'lar, dronlar, uzaktan kumandalı araçlar, robot uçaklar, pilotsuz uçaklar ve çok daha fazlası dahil olmak üzere birçok başka isimle bilinmektedir. Askeri uygulamalar için en uygun İHA'ların seçimi, genellikle doğası gereği belirsizlikler içeren çoklu kriterlerle karakterize edilen karmaşık bir karar verme zorluğu sunan savunma stratejilerinin kritik bir yönüdür. Çalışmanın amacı, askeri İHA seçimi için daha sağlam ve esnek bir matematiksel çerçeve sağlayarak, askeri bağlamda belirli operasyonel gereksinimleri ve stratejik hedefleri karşılayan en uygun İHA'nın belirlenmesidir. Mevcut yeteneklere ve performans göstergelerine tam bir genel bakış sağlamak amacıyla gözetleme, keşif ve muharebe görevlerine hizmet edenlere odaklanarak aynı kategorideki on iki farklı İHA değerlendirme için seçilmiştir. Seçim kriterleri teknik spesifikasyonlara, operasyonel performansa ve görevin başarılması ve askeri etkinlik açısından önemli olan faktörlere dayanmaktadır. Geleneksel karar verme prosedürleri sıklıkla bu faktörlerle ilişkili doğal belirsizlik ve öznelliği açıklamakta zorlanmaktadır. Bu çalışmada, sözü edilen kriterlerin değerlendirilmesindeki belirsizliğin üstesinden gelmek için, hem Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) hem de İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Sıra Tercihi Tekniği (TOPSIS) için geliştirilmiş bulanık mantık uygulanmaktadır. Bu Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri (MCDM), sağlamlıkları, belirsiz verileri ele alma kapasiteleri ve karar vermede kullanılan açık hiyerarşik yapıları nedeniyle seçilmiş olup, bunları askeri İHA seçiminde olduğu gibi karmaşık ve incelikli değerlendirme için oldukça uygundur. Çalışma, modern savaş koşullarının karmaşıklıklarını ve belirsizliklerini ele almak için gelişmiş MCDM yaklaşımlarının yanı sıra askeri karar vericilere, karar planlayıcılara ve satın alma görevlilerine çok yönlü bir dizi kriter kullanarak İHA'ları değerlendirmeleri ve seçmeleri için yapılandırılmış bir çerçeve sunmaktadır. Çalışma, alternatif değerlendirmelerin önemli belirsizliklere ve öznel önyargılara konu olduğu askeri İHA seçimi gibi karmaşık alanlarda bulanık mantığın karar verme sürecini nasıl iyileştirebileceğini göstererek alana katkı sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
In this decade of high-speed technological advancement, unmanned aerial vehicles (UAVs) continue to reshape the concept of military operations. These UAVs are known by many other names, including drones, robotic planes, remotely operated drones, and autonomous aerial vehicles, and others. The selection of optimal UAVs for military applications is a critical aspect of defense strategies, which presents a complex decision-making challenge characterized by multiple criteria that often contain inherent uncertainties. The purpose of the study is to identify the most suitable UAV that meets certain operational requirements and strategic goals in a military context by providing a more robust and flexible mathematical framework for military UAV selection. Twelve different UAVs in the same category were selected for evaluation, focusing on those that serve surveillance, reconnaissance, and combat tasks, to provide a full overview of available capabilities and performance indicators. The selection criteria were based on technical specifications, operational performance, and factors crucial to mission accomplishment and military effectiveness. Traditional decision-making procedures frequently struggle to account for the inherent ambiguity and subjectivity associated with these factors. To overcome the ambiguity and uncertainty in evaluating these criteria, we implement fuzzy logic-enhanced for both the Analytic Hierarchy Process (AHP) and the Technique for Order Preference by Similarity to the Ideal Solution (TOPSIS). These multi-criteria decision-making techniques (MCDM) were chosen for their robustness, capacity to handle ambiguous data, and clear hierarchical structure for decision-making, making them ideal for the complicated and nuanced assessment of military UAV selection. The study offers a structured framework for military decision-makers, decision planners, and procurement officials to evaluate and select UAVs using a complete set of criteria, as well as advanced MCDM approaches for handling the complexities and uncertainties of modern warfare conditions. The study contributes to the area by illustrating how fuzzy logic can improve the decision-making process in complicated domains such as military UAV selection, where alternative evaluations are subject to significant ambiguity and subjective bias.
Benzer Tezler
- Askeri alanlarda kullanılmak üzere İHA sistemleri seçiminde TOPSİS ve bulanık topsis yönteminin kullanılması
The use of TOPSIS and fuzzy topsis methods in the selection of UAV systems to be used in military fields
OSMAN NURİ TEKİNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeYalova Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLGÖNÜL BOZOĞLU BATI
- Sezgisel bulanık tabanlı karar verme yöntemiyle personel seçimi üzerine bir uygulama
An application on personnel selection with intuitionistic fuzzy based decision making method
UMUT ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MatematikKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÇİTİL
- Kentiçi raylı sistemlerde bulanık mantık entegrasyonlu çok kriterli karar verme yöntemi ile proje ve risk değerlendirmelerinin incelenmesi ve Antalya örneği
Fuzzy logic-integrated multi-criteria decision making projects and risk assessment in urban rail system analysis with the sample of Antalya
KAAN SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat MühendisliğiAntalya Bilim Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE DEMİR
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET FATİH AK
- Sezgisel bulanık mantığın çok kriterli karar verme sürecinde yeni bir yöntem ile uygulaması
Application of intuitionistic fuzzy logic with a new method in multi criteria decision making process
FERİDE TUĞRUL
Doktora
Türkçe
2021
MatematikKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÇİTİL
- The impact of ESG scores on financial performance with a comparative analysis of traditional, machine learning and fuzzy logic approaches in BIST 100 companies
BIST 100 şirketlerinde ESG skorlarının finansal performans üzerindeki etkisi: Geleneksel, makine öğrenmesi ve bulanık mantık yaklaşımlarının karşılaştırmalı bir analizi
CANSU ERGENÇ ÖZDAŞ
Doktora
İngilizce
2025
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAFET AKTAŞ