Tohma Çayı'ndaki (Malatya) çözünmüş metallerin kaynakları, kirlilik durumu ve sağlık risklerinin belirlenmesi
Determination of sources, pollution status and health risks of dissolved metals in Tohma Stream (Malatya)
- Tez No: 899608
- Danışmanlar: PROF. DR. MEMET VAROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Aquatic Products
- Anahtar Kelimeler: Tohma Çayı, metaller, su kalitesi, kaynak tanımlama, sağlık risk değerlendirmesi, Tohma Stream, metals, water quality, spatial and seasonal changes, source identification, health risk assessment
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Malatya Turgut Özal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Karakaya Baraj Gölü'nü besleyen akarsular içerisinde önemli bir su potansiyeline sahip olan Tohma Çayı'nda araştırmanın amacına uygun olarak belirlenmiş 13 istasyondan mevsimsel olarak toplanan su örneklerinde 10 metalin (As, Cd, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Ni Pb ve Zn) düzeylerini, mekânsal ve mevsimsel değişimlerini ve potansiyel kaynaklarını tespit etmek ve elde edilen verileri insan sağlığı açısından değerlendirmek için yapılmıştır. Tohma Çayı'na ait su örneklerinde kaydedilen metallerin mekânsal dağılımları incelendiğinde, As, Cu ve Pb hariç diğer metallerin düzeylerinin 13 örnekleme istasyonu arasında istatiksel olarak önemli değişimler gösterdiği belirlenmiştir (P <0,05). Çözünmüş metallerin mevsimsel değişimleri incelendiğinde, sadece As ve Cu düzeylerinin istatiksel olarak önemli mevsimsel değişimler gösterdiği belirlenmiştir (P <0,05). En yüksek ortalama As ve Cu düzeyleri ilkbahar mevsiminde kaydedilmiştir. Bu durum, ilkbahar mevsimindeki yağışların, yüzeysel akışla bu elementleri akarsuya taşımasından muhtemelen kaynaklanmıştır. Tohma Çayı'ndan alınan su örneklerinin ortalama metal konsantrasyonlarının, içme suyu kalite kriterleri ile sucul yaşamın korunması için tatlı su kalite kriterleri tarafından izin verilen maksimum değerleri geçmediği tespit edilmiştir. Ayrıca metal indeksleri (HEI ve HPI) sonuçlarına göre su örneklerinde önemli bir kirlilik belirlenmemiştir. Karsinojenik ve kanser-dışı risk değerlendirme sonuçları, Tohma Çayı suyundaki metallerin insanlar üzerinde bir sağlık problemi oluşturmayacağını göstermiştir. Faktör, korelasyon ve kümeleme analizlerinin sonuçlarına göre, akarsudaki Cr, Ni, Co ve Mn düzeyleri üzerinde insan aktivitelerinin etkili olduğu belirlenirken diğer metallerin düzeyleri üzerinde hem insan aktivitelerinin hem de doğal kaynakların etkili olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis study was carried out to determine the levels, spatial and seasonal changes, potential sources and human health risks of 10 metals (As, Cd, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb and Zn) in water samples collected seasonally from 13 stations in Tohma Stream, which has a significant water potential among the streams feeding the Karakaya Dam Lake. When the spatial distributions of metals recorded in water samples of Tohma Stream were examined, it was determined that the levels of metals except As, Cu and Pb showed statistically significant changes among the 13 sampling stations (P <0.05). When seasonal changes in dissolved metals were examined, it was determined that only As and Cu levels showed statistically significant seasonal changes (P <0.05). The highest average As and Cu levels were recorded in spring. This situation is probably due to the fact that spring rainfall carries these elements to the stream via surface runoff. It was determined that the average metal concentrations of water samples taken from Tohma Stream did not exceed the maximum values allowed by drinking water quality criteria and fresh water quality criteria for the protection of aquatic life. In addition, according to the results of metal indexes (HEI and HPI), no significant contamination was detected in the water samples. Carcinogenic and non-cancer risk assessment results have shown that metals in Tohma Stream water will not pose a health problem to humans. According to the results of factor, correlation and clustering analyses, it was determined that human activities were effective on the levels of Cr, Ni, Co and Mn in the stream, while both human activities and natural resources were effective on the levels of other metals.
Benzer Tezler
- Taş mastik asfalt karışımlarda İstanbul çevresindeki Cebeci - Dolamitli Kireçtaşı, Gölcük - Kumtaşı ve Karatepe - bazaltı kullanımının incelenmesi
Investigating on possible use of Cebeci Dolami̇te Limestone, Golcuk Sandstone and Karatepe basalt in stone mastic asphalt in Istanbul
FUNDA ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İnşaat MühendisliğiYıldız Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA SİNAN YARDIM
- İklimsel olmayan bazı abiotik hidrografik faktörlerin Tohma çayı (Sivas) makroflorası ve balık türlerinin dağılımına olan etkileri üzerine bir çalışma
A Study on effect of distribution of macrophlora and fish species in river Tohma (Sivas) of non climatic same abiotic and hidrographic factors
ÖZKAN GÜRLEYÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Su ÜrünleriSüleyman Demirel ÜniversitesiSu Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EROL KESİCİ
- Tohma çayı'nın bentik algleri ve su kalite düzeyinin saptanması
Benthic algae of Tohma stream and determine level of water quality
HANDE GÜLBENK
- Tohma Çayı'nın (Malatya) bentik algleri ve mevsimsel değişimlerinin incelenmesi
Tohma River (Malatya) analysis of benthic algae and seasonal changes
NİLGÜN BARAN
- Tohma Kanyonu-Suçatı arasının (Tohma Çayı Havzası) doğal ortam koşulları ve tarım faaliyetleri
Natural environment condition and agricultural activities of Tohma Conyon-Suçati (Tohma Basin)
ZAFER KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
CoğrafyaMarmara ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİYE GARİPAĞAOĞLU