Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı yetişkinlerin kanser taramalarına yönelik tutumları, ulusal kanser tarama programlarına katılım durumları ve sağlık okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between attitudes towards cancer screening, participation in national cancer screening programs and health literacy levels of adults registered in a family health center
- Tez No: 898891
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUĞBA AYDIN YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, bir aile sağlığı merkezine kayıtlı yetişkinlerin kanser taramalarına yönelik tutumları, Ulusal Kanser Tarama Programlarına katılım durumları ve sağlık okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla kesitsel tipte yapılmıştır. Aile sağlığı merkezine Kasım 2022-Nisan 2023 tarihlerinde başvuran ve dahil kriterlerine uyan 341 katılımcı araştırmanın örneklemini meydana getirmektedir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ve Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmacı, araştırma verilerini gerekli bilgilendirmeleri yaptıktan sonra onamları alınan katılımcılardan yüz yüze görüşme tekniği ile toplamıştır. Araştırma verileri, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiş olup, sayı, yüzde, minimum, maksimum, ortalama, standart sapma değerleri gibi tanımlayıcı istatiksel analizler ile, bağımsız örneklem t testi, Tek yönlü Varyans Analizi, Bonferroni testi, Tamhane's testleri, Pearson korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği ortalama puanı 92,53±15,61 ve TSOY-32 genel ortalama puanı 30,51±8,71 olarak bulunmuştur. Araştırmada katılımcıların meme kanseri taraması için; daha önce kendi kendine meme muayenesi (KKMM) hiç yapmayanların oranı %54,8, daha önce klinik meme muayenesi hiç yaptırmayanların oranı %58,3 olarak saptanmıştır. Araştırmaya katılan bireylerde daha önce mamografi çekimi hiç yaptırmayanların oranı %45,3 olarak bulunmuştur. Serviks kanseri taraması için; daha önce rahim ağzından sürüntü (Pap Smear ve HPV-DNA testi) hiç aldırmayanların oranı %48,2 olarak saptanmıştır. Kolorektal kanser taraması için ise; daha önce gaitada gizli kan testi hiç yaptırmayanların oranı %88,9 ve daha önce kolonoskopi hiç yaptırmayanların oranı ise %92,6 olarak bulunmuştur. Araştırmada Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği ile TSOY-32 arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve zayıf bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=0,244; p<0,01). Bu çalışmada, kanser taramalarına yönelik tutumları yüksek olan bireylerin, sağlık okuryazarlık düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bireylerin kanser taramalarına yönelik tutumları ve sağlık okuryazarlık düzeyleri ile yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, gelir durumu, hastalık tanısı alma durumu, kanser taramalarıyla ilgili bilgi alma durumu, KKMM uygulama durumu, klinik meme muayenesi, mamografi çekimi, Pap Smear ve HPV-DNA testi, gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi yaptırma durumu değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kanserde erken tanı şansını artırmak için bireylerin kanser taramalarına katılımlarının artırılması oldukça önemlidir. Taramalara katılımın artırılmasında ise özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan hemşirelerin doğru bilgilendirme yaparak farkındalığın yükseltilmesinde sorumlulukları bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The study was conducted as a cross-sectional study to determine the relationship between the attitudes of adults registered in a family health center towards cancer screening, their participation in National Cancer Screening Programs, and their health literacy levels. The sample of the study consists of 341 participants who applied to a family health center between November 2022 and April 2023 and met the inclusion criteria. Data were collected using the Personal Information Form, the Attitude Scale Towards Cancer Screening, the Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32) and Standardized Mini Mental Test (SMMT). The researcher collected the research data using the face-to-face interview technique from the participants, whose consent was obtained after providing the necessary information. The research data were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program and evaluated using descriptive statistical methods such as number, percentage, minimum, maximum, mean, standard deviation, independent sample t-test, One-way Analysis of Variance (Oneway ANOVA), Bonferroni test, Tamhane's tests, Pearson correlation analysis. The mean score of the Attitude Scale Towards Cancer Screening was found to be 92.53±15.61 and the general mean score of the Turkish Health Literacy Scale-32 was found to be 30.51±8.71. In the study, the rate of participants who had never had a breast self-examination (BSE) for breast cancer screening was determined as 54.8%, and the rate of those who had never had a clinical breast examination was determined as 58.3%. The rate of individuals participating in the study who had never had a mammogram before was found to be 45.3%. The rate of those who had never had a cervical swab (Pap Smear and HPV-DNA test) taken for cervical cancer screening was 48.2%. For colorectal cancer screening, the rate of those who had never had a fecal occult blood test before was 88.9% and the rate of those who had never had a colonoscopy before was 92.6%. In the study, a statistically significant, positive and weak relationship was found between the Attitude Scale Towards Cancer Screening and TSOY-32 (r=0.244; p<0,01). In this study, it was concluded that individuals with high attitudes towards cancer screening have high health literacy levels. In addition, it was determined that there is a statistically significant relationship between the attitudes of individuals towards cancer screening and their health literacy levels and the variables of age, gender, education level, marital status, income status, status of being diagnosed with a disease, status of receiving information about cancer screening, status of applying BSE, clinical breast examination, mammography, Pap Smear and HPV-DNA test, fecal occult blood test and colonoscopy (p<0,05). It is very important to increase the participation of individuals in cancer screenings in order to increase the chance of early diagnosis of cancer. In order to increase participation in screenings, nurses working in primary health care services have a responsibility to raise awareness by providing accurate information.
Benzer Tezler
- Erişkin hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanımı üzerine etkisi
The effect of health literacy level on the use of primary health services in adult patients
ÖMER FARUK AKPINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- Aile sağlığı merkezlerine başvuran yetişkinlerde kolorektal kanser risk faktörleri ve kolorektal kanser taraması farkındalık düzeyleri
Colorectal cancer risk factors and colorectal cancer screening awareness levels in adults applied to fhcs
MUSTAFA SAİT YILDIZ
Doktora
Türkçe
2021
Halk SağlığıTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. YALÇIN ÖNDER
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR