Bir aile sağlığı merkezine başvuran 40 yaş üstü yetişkinlerde kardiyovasküler hastalık riski, risk faktörleri bilgi düzeyi ve ilişkili etmenler
Cardiovascular disease risk, risk factors knowledge, and associated factors in adults over 40 who apply to a family health center
- Tez No: 894753
- Danışmanlar: PROF. DR. MELTEM ÇÖL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler hastalıklar, risk faktörleri, bilgi düzeyi, kardiyovasküler hastalık riski, Cardiovascular diseases, risk factors, knowledge level, cardiovascular disease risk
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Yaygınlığı ve neden olduğu ölümlerin sıklığından dolayı önem gösteren kardiyovasküler hastalıklar için risk durumunu ve bilgi düzeylerini belirlemek hastalığın kontrolü için önemlidir. Bu araştırmada, Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran 40 yaş ve üzeri yetişkinlerin; kardiyovasküler hastalık risk faktörlerini, risk düzeylerini, risk faktörleri konusundaki bilgilerini ve ilişkili etmenleri saptamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte olup Temmuz-Ekim 2023 tarihleri arasında aile sağlığı merkezine başvuran 40 yaş ve üzerindeki kişilerde yürütülmüştür. Bu yaş grubunda aile sağlığı merkezine kayıtlı 14.904 kişi bulunmakta olup minimum örneklem hacmi 360 olarak hesaplanmıştır. Araştırma 470 kişiyle tamamlanmış olup veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Veri toplama formu; sosyodemografik bilgi formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketini (IPAQ) de içeren davranışsal risk faktörleri formu, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi (KARRİF-BD) Ölçeği ve metabolik ve antropometrik ölçümleri içeren toplam 66 sorudan oluşmuştur. Avrupa Kardiyoloji Derneği tarafından 2003 yılında geliştirilen ve kullanıma uyarlanan SCORE-Türkiye ile on yıllık ölümcül kardiyovasküler hastalık riski belirlenmiştir. Craig ve ark. tarafından 2003 yılında geliştirilen, Öztürk tarafından Türkçeye uyarlanan IPAQ ölçeğinin kısa formu ile fiziksel aktivite ölçülmüştür. Arıkan ve ark. tarafından 2009 yılında geliştirilen, KARRİF-BD ölçeği ile kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyi belirlenmiştir. Araştırma için Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Etik Kurulundan onay alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; ortalama, standart sapma, ortanca, 1.çeyrek, 3. çeyrek, en küçük ve en büyük değer, frekans ve yüzdeler şeklinde hesaplanmıştır. Tekli analizlerde; Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Ki Kare testleri, korelasyon analizinde Spearman testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 62,39±11,12 olup; %59,1'kadın, %68,1'i evli ve %60,4'ü üniversite ve üzerinde eğitim düzeyindedir. En sık görülen bulaşıcı olmayan hastalıklar; %47,7 ile hipertansiyon, %27 ile diyabet olmuştur. Katılımcıların %26,8'i sigara, %15,7'si alkol kullanmaktadır. Her gün meyve ve sebze tüketenlerin oranı %60 üzerindedir. Fiziksel aktivite düzeyi“minimal aktif”olanların oranı %75,8'dir. Fazla kiloluluk ve obezite %71,9 sıklıktadır. Yapılan ölçümlere göre grubun; %32,7'sinin kan basıncı yüksek, %51,5'inin total kolesterolü normalin üstündedir. SCORE risk sistemine göre katılımcıların %52,4'ünün risk düzeyi“çok yüksek”olarak bulunmuştur. İleri yaşta olanların, erkeklerin ve aktif çalışmayanların, hipertansiyon, hiperlipidemi ve tip 2 diyabet tanısı olanların risk düzeyi daha yüksektir (p<0,001). Sigara kullananların (p=0,005), her gün meyve tüketenlerin (p<0,001), şiddetli fiziksel aktivite yapmayanların (p=0,002) SCORE riski daha yüksek saptanmıştır. Beden kitle indeksi (p=0,035) ve bel çevresi (p<0,001) değerleri yüksek olanların riski daha fazladır. Sistolik kan basıncı yüksek olanlarda SCORE riski daha yüksek olup (p<0,001) kolesterol ölçümlerine göre; total ve LDL kolesterolü yüksek olanlarda (p<0,001) ve HDL kolesterolü düşük olanlarda risk daha yüksek saptanmıştır (p=0,005). Grubun KARRİF-BD puan ortalaması 22,92±3,00'tür. Yaş, eğitim ve gelir arttıkça bilgi düzeyi artmaktadır (p<0,005). Kardiyovasküler hastalığı ve hipertansiyonu olanların bilgi düzeyi daha yüksektir (p<0,05). Sağlıklı beslenme alışkanlığı olanların bilgi düzeyi yüksektir (p<0,05). SCORE riski yüksek olanlarda KARRİF-BD puanı daha yüksek saptanmıştır (p=0,037). Sonuç: Araştırma grubunda; risk faktörleri yüksek sıklıkta olup kardiyovasküler hastalık riski yüksektir. Elde edilen bulgular doğrultusunda; risk düzeyini belirleyen ve ilişkili bulunan diğer risk faktörlerine yönelik yaklaşımlar geliştirilmelidir. Bilgi düzeyinin önemi göz önüne alınarak toplumun bilgi düzeyini yükseltecek çalışmalara ağırlık verilmelidir.
Özet (Çeviri)
Aim: Determining cardiovascular diseases, the leading causes of death in the world, and their underlying risk factors is important for controlling these diseases. This research aims to determine the cardiovascular disease risk factors, risk levels, knowledge about risk factors, and related factors of adult patients aged 40 and over who applied to a family health center in Ankara. Materials and Methods: This cross-sectional research was conducted on people aged 40 and over who applied to Family Health Center between July and October 2023. There are 14,904 people registered to the family health center in this age group and the minimum sample size is calculated as 360. The research was completed with 470 people and the researcher collected the data through face-to-face interviews. The data collection form consists of 66 questions in total including a sociodemographic information form, the behavioral risk factors form including the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), the cardiovascular diseases risk factors knowledge level (CARRF-KL) scale, and metabolic and anthropometric measurements. With SCORE, which was developed by the European Society of Cardiology in 2003 and adapted for use in Turkey, the ten-year risk of fatal cardiovascular disease was determined. Physical activity was measured with the short form of the IPAQ scale, which was developed by Craig et al. and adapted into Turkish by Öztürk. Knowledge level of cardiovascular disease risk factors was determined with the KARRIF-BD scale, developed by Arıkan and friends in 2009. Approval for the research was taken from the Ankara University Faculty of Medicine Deanery Ethics Committee. SPSS 25.0 package program was used to analyze the data. The descriptive statistics was calculated as mean, standard deviation, median, 1st quarter, 3rd quarter, smallest and largest value, frequency and percentages. Mann Whitney U, Kruskal Wallis and Chi-Square tests were used in single analysis and the Spearman test was used in correlation analysis. Results: The average age of the participants is 62.39±11.12; 59.1% are women, 68.1% are married and 60.4% have a university degree or higher. The most common non communicable diseases are; it was hypertension with 47.7% and diabetes with 27%. 26.8% of the participants smoke and 15.7% use alcohol. The rate of those who consume fruits and vegetables every day is over 60%. The rate of“minimally active”physical activity level is 75.8%. Overweight and obesity have a frequency of 71.9%. According to the measurements, the group; 32.7% have high blood pressure and 51.5% have total cholesterol above normal. According to the SCORE risk system, the risk level of 52.4% of the participants was found to be“very high”. The risk level is higher for older people, men, those who are not actively working, and those diagnosed with hypertension, hyperlipidemia and type 2 diabetes (p<0.001). The SCORE risk was found to be higher in those who smoke (p=0.005), consume fruit every day (p<0.001), and don't engage in vigorous physical activity (p=0.002). Those with high body mass index (p=0.035) and waist circumference (p<0.001) values have a higher risk. The SCORE risk is higher in those with high systolic blood pressure (p<0.001) and according to cholesterol measurements; the risk is found to be higher in those with high total and LDL cholesterol (p<0.001) and those with low HDL cholesterol (p=0,005). The mean CARRF-KL score of the group is 22.92±3.00. As age, education and income increase, the level of knowledge increases (p<0.005). The knowledge level of those with cardiovascular disease and hypertension is higher (p<0.05). Those with healthy eating habits have a high level of knowledge (p<0.05). CARRF-KL score was found to be higher in those with high SCORE risk. Conclusions: In the research group; the risk factors are high and the risk of cardiovascular disease is high. In line with the findings obtained, approaches should be developed for other risk factors that determine the risk level and are associated with it. Considering the importance of the level of knowledge studies that will increase the knowledge level of the society should be emphasized.
Benzer Tezler
- Sivas il merkezindeki yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin ve geleneksel ve tamamlayıcı tıp tutumlarıyla ilişkisinin belirlenmesi
Determination of health literacy levels of adults in Sivas provincial center and its relationship with traditional and complementary medicine attitudes
ŞEYMA GÜNEŞ BAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Halk SağlığıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM AKOVA
- 20 yaş üstü erişkinlerde uyku süresi, kalitesi, fiziksel aktivite düzeyi ve bazı antropometrik ölçümler arasındaki ilişkiler
Relationships between sleep duration, quality, physical activity level and some anthropometric measurements in adults above 20 years of age
İREM AKOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY KOÇOĞLU
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş üstü bireylerde ağız diş sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi ve klinik kırılganlık durumlarının belirlenerek aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between oral health-related quality of life and clinical frailty in individuals aged 65 and older registered at a family health center
ALİ BAŞBUĞU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. RAMAZAN VURAL
- 18 yaş üstü erişkinlerde tetanoz immunglobulin G düzeyi ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisi
Tetanus immunglobulin G levels in adults over 18 years old and the relationship with socio-demographic characteristics
ALİ RIZA ÇAPA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
- Birinci basamağa başvuran erişkin bireylerin karşılanmamış koruyucu sağlık hizmeti ihtiyacının belirlenmesi
Detecting unmet preventative healthcare needs of adults who apply to primary health care
SÜHEYLA ATALAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN