Cumhuriyet döneminde devlet tiyatrolarınınkurumsallaşması ve 2000 sonrası sahnelenen yerlioyunların değerlendirilmesi
Institutionalization of state theaters in the republican period andevaluation of turkish plays staged after 2000
- Tez No: 886764
- Danışmanlar: PROF. DR. YILMAZ DAŞCIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı topraklarında yabancı devlet görevlileri modern tiyatroya yoğun ilgi göstermekteydiler. Kendilerine ait kurumlarda Batılı anlamda tiyatro gösterileri düzenlerken Osmanlı'ya bağlı gayrimüslim gruplar da tiyatro sanatına yoğun ilgi duyuyorlardı. Osmanlı modernleşmesinin en önemli adımlarından biri olan Tanzimat'ın ilanıyla birlikte tiyatro, Osmanlı toplumunun gündemine daha yoğun bir şekilde girmeye başladı. Padişahların destek verip, sarayda temsil edilmesinin önünü açtığı tiyatro sanatının Osmanlı toplumunda güçlenmesinin ardından öne çıkan tartışmalardan biri sahnelenecek oyunların yerli temsilleriyle ilgili olmuştur. Sahnelenen oyunlar genellikle Batı'dan tercüme edilmekteydi. Meşrutiyet döneminde de yerli oyun konusu gündemdeki yerini korumuş, dönemin önemli edebiyatçıları bu alanda eserler kaleme almıştır. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Türk tiyatrosunun kurumsallaşmasına dönük atılan adımlara paralel benzer tartışmalar kamuoyunda devam etmiştir. Yerli oyunların Türk tiyatrosuna güç katacağına ilişkin yaklaşım 1949 yılında Devlet Tiyatrolarının kurulmasıyla birlikte kamuoyunda daha da yoğun bir şekilde ele alınmıştır. Geçmişten bugüne Devlet Tiyatrolarında yerli oyun temsilerine ne kadar yer ayrıldığı tespit edilmiştir. Tez kapsamında 1949-2000 yılları arasında sergilenen yerli oyun sayıları yıl yıl belirtilmiştir. Buna bağlı olarak 2000 sonrası Devlet Tiyatroları bünyesinde sahnelenen yerli oyun sayılarıyla geçmiş dönem mukayese edilmiştir. Çalışmada 2000-2023 yılları arasında en fazla ilgi gösterilen beş yerli oyun tespit edilmiş ve bu beş oyun arasındaki benzerlikler, içerik ve yapısal özellikleri ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
In the Ottoman lands, foreign state officials showed great interest in modern theater. While they organized theatrical performances in their own institutions in the Western sense, non-Muslim groups affiliated to the Ottoman Empire also showed great interest in the art of theater. With the proclamation of Tanzimat, one of the most important steps of Ottoman modernization, theater began to enter the agenda of Ottoman society more intensely. One of the most prominent debates following the strengthening of the art of theater in Ottoman society, which the sultans supported and paved the way for its representation in the palace, was the local representation of the plays to be staged. The plays staged were usually translated from the West. During the Meşrutiyet period, the issue of Turkish plays remained on the agenda, and important literary figures of the period wrote works in this field. With the proclamation of the Republic, similar debates continued in public opinion in parallel with the steps taken towards the institutionalization of Turkish theater. With the establishment of the State Theaters in 1949, the approach that local plays would strengthen Turkish theater was discussed even more intensely in public opinion. From past to present, it has been determined how much space is allocated to Turkish play performances in state theaters. Within the scope of the thesis, the number of local plays performed between 1949 and 2000 is indicated year by year. Accordingly, the number of domestic plays staged in the State Theater after 2000 was compared with the past period. In the study, the five Turkish plays that attracted the most attention between 2000 and 2023 were identified and the similarities, content and structural features of these five plays were discussed.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet döneminde modern sanat eğitimi-Ankara Devlet Konservatuvarı'nın kuruluşu ve kurumsallaşması (1923-1982)
Modern art education in the Republic period-Establishment and institutionalization of Ankara State Conservatory (1923-1982)
ESRA KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk İnkılap TarihiAtatürk ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL EYYUPOĞLU
- Cumhuriyet hükûmetleri döneminde planlama geleneği ve devlet planlama teşkilatı
The tradition of planning and the state organization during the Republican governments
HAMDİ YURTKULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET TÜRKMEN
- Erken Cumhuriyet Döneminde din ve devlet ilişkileri (1923-1938)
Religion and state relations in earlier period of Turkish Republic (1923-1938)
ONUR TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Siyasal BilimlerKocaeli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
DOÇ. DR. H. EMRE BAĞCE
- Cumhuriyet'in kuruluş döneminde köy kanunu ve devlet-köy ilişkisi
Village law and state-village relationship in the foundation period of the Republic
MERYEM ÇAKIR KANTARCIOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KORAY KARASU
- Building state capacity: The uneven territorial reach of the Turkish state during the Republican Era
Devlet kapasitesinin inşası: Cumhuriyet Döneminde Türkiye devletinin düzensiz bölgesel erişimi
ALPER YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Siyasal BilimlerSabancı ÜniversitesiTürkiye Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERK ESEN