Geri Dön

Madde kullanim bozukluğu olan bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri ile biyolojik ritimlerin aşerme ve relaps riski ile ilişkisinin incelenmesi

Examination of the relationship between attention deficit and hyperactivity symptoms and biological rhythms with craving and relapse risk in individuals with substance use disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 852340
  2. Yazar: ELVAN AÇIKGÖZ YALÇINKAYA
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNAY ÖNEN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Madde Kullanım Bozukluğu, Aşerme, Relaps, Biyolojik Ritim, Kronotip, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Substance Use Disorder, Craving, Relapse, Biological Rhythm, Chronotype, Attention Deficit Hyperactivity Disorder
  7. Yıl: 2024
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş ve Amaç: Bağımlılık gibi biyopsikososyal alanlarda birçok özellikle ilişkili bir hastalıkta, aşerme ve relaps riski ile ilişkili olabilecek pek çok etken bulunmaktadır. Çalışmamızda madde kullanım bozukluğu olan bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri, biyolojik ritim ve kronobiyolojik değişkenler ile madde aşerme ve relaps riski arasındaki ilişki incelenmiştir. Gereç ve Yöntemler:Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı şekilde tasarlanan bu çalışmaya, Mart 2023-Eylül 2023 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM kliniğine başvuran, DSM-5 tanı kriterlerine göre Madde Kullanım Bozukluğu tanısı alan, araştırmaya gönüllü 100 hasta ile 100 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (Adult ADHD Self-Report Scale – ASRS), Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği (25 maddeli kısa form) (WUDÖ), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG), Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA), Moodist Relaps İndeksi (MORİ), Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ) uygulanmış ve çıkan veriler gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Bulgular:MKB grubumuzda yüksek relaps etkenlerine ve fazla aşerme belirtilerine sahip olan bireylerin akşamçıl kronotip özellikleriyle (r=-0,220, p<0,05) ilişkili olduğu saptanmıştır. Hem çocukluk çağı DEHB semptomatolojisi aşerme (r=0,343, p<0,01) ve relaps (r=0,457, p<0,01), hem de erişkin DEHB semptomatolojisinin aşerme (r=0,465, p<0,01) ve relaps (r=0,523, p<0,01) ile pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Azalmış uyku kalitesinin artmış madde aşerme (r=0,483, p<0,01) ve relaps (r=0,425, p<0,01) ile ilişkili olduğu gösterilmekle birlikte MORİ alt ölçekleri incelendiğinde ise özellikle stres, kullanılan ortamlar, duyguyla ilişkili sorunların uyku kalitesi ile bağlantılı olduğu bulunmuştur. Aşerme riskine hangi faktörün etkisinin daha büyük olduğunu belirlemek için SAA, PUKİ, BRDG ölçek skorları ile yapılan regresyon analizinde aşerme etkenleri üzerinde BRDG (p=0,000, GA:0,159 – 0,470) ve PUKİ'nin (p=0,022, GA:0,065 – 0,805) istatistiksel olarak anlamlı olduğu, WUDÖ ve Erişkin DEHB ölçeklerinin analize eklenmesiyle bu anlamlılığın devam ettiği BRDG (p=0,005, GA:0,082 – 0,446) ve PUKİ'nin (p=0,037, GA:0,026 – 0,794) görülmüştür. Relaps riskine hangi faktörün etkisinin daha büyük olduğunu belirlemek için SAA, PUKİ, BRDG ölçek skorları ile yapılan regresyon analizinde relaps etkenleri üzerinde BRDG'nin (p=0,000, GA:0,472 – 1,187) istatistiksel olarak anlamlı olduğu, WUDÖ ve Erişkin DEHB ölçeklerinin analize eklenmesiyle bu etkinin devam ettiği (p=0,004, GA:0,200 – 1,008)saptanmıştır. Sonuçlar:MKB'lu bireylerde aşerme ve relaps riskinin akşamcıl kronotip, bozulmuş uyku kalitesi ve biyolojik ritim özellikleri, hem çocukluk hem erişkin çağı DEHB belirtileri ile ilişkili olduğunu bulan çalışmamız, MKB'lu bireylerde DEHB belirtileri, uyku kalitesi ve biyolojik ritimle ilişkili değişkenlerin ayrıntılı sorgulanması, kişilerin aşerme ve relaps riski açısından değerlendirilerek prognozun ve tedavide uygulanacak müdahalelerin belirlenmesinde yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca çalışmamızın MKB ile uyku kalitesi ve biyolojik ritimlerdeki bozukluğun madde kullanımı için neden mi sonuç mu olduğu, ya da birbirini olumsuz etkileyen kısır bir döngü mü oluşturduğu sorularına yanıt bulunabilmesi için daha geniş örneklemli ve risk faktörlerinin daha geniş kapsamda değerlendirildiği prospektif izlem çalışmalarına ilham vermektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: In a disease such as addiction, which is associated with many features in biopsychosocial areas, many factors may be associated with craving and relapse risk. This study aims to investigate the relationship between attention deficit and hyperactivity symptoms, biological rhythms, and chronobiological variables with substance craving and relapse risk in individuals with substance use disorders. Materials and Methods: This descriptive and correlation-seeking study included 100 voluntary patients diagnosed with Substance Use Disorder (SUD) according to DSM-5 diagnostic criteria and 100 voluntary healthy controls who applied to Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital AMATEM Clinic between March 2023 and September 2023. Participants were assessed using the Sociodemographic Data Form, Adult Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Self-Report Scale (ASRS-V1.1) Symptom Checklist, Wender-Utah Rating Scale (25 item version) (WURS-25), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Biological Rhythms Interview for Assessment in Neuropsychiatry (BRIAN), Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ), Moodist Relapse Index (MORI), Substance Craving Scale. The data obtained were compared between groups. Results: It was observed that individuals in the SUD group, with high relapse factors and excessive craving symptoms were associated with evening chronotype characteristics (r=-0.220, p<0.05). Positive correlations were found between childhood ADHD symptomatology and craving (r=0.343, p<0.01), as well as relapse (r=0.457, p<0.01), and between adult ADHD symptomatology and craving (r=0.465, p<0.01), and relapse. Decreased sleep quality was shown to be associated with increased substance craving (r=0,483, p<0,01) and relapse (r=0,425, p<0,01). The regression analysis performed using MEQ, PSQI, and BRIAN scale scores to determine which factor has a greater effect on the risk of craving revealed that BRIAN (p=0.000, CI: 0.159 – 0.470) and PSQI (p=0.022, CI: 0.065 – 0.805) were statistically significant. This significance continued when WURS and ASRS-V1.1 scales were added to the analysis for BRIAN (p=0.005, CI: 0.082 – 0.446) and PSQI (p=0.037, CI: 0.026 – 0.794). To determine which factor had a greater effect on the risk of relapse, the regression analysis using MEQ, PSQI, and BRIAN scale scores showed that BRIAN was statistically significant (p=0.000, CI: 0.472 – 1.187). This effect continued when WURS and ASRS-V1.1 scales were added to the analysis (p=0.004, CI: 0.200 – 1.008). Conclusion: Our study, which found that the risk of craving and relapse in individuals with SUD is associated with evening chronotype, impaired sleep quality, biological rhythm features, and ADHD symptoms in both childhood and adulthood suggests that a detailed investigation of ADHD symptoms, sleep quality, and variables related to biological rhythm in individuals with SUD may assist in evaluating prognosis and determining interventions for craving and relapse risk. Additionally, our study inspires larger prospective follow-up studies with larger sample sizes and a more comprehensive evaluation of risk factors to answer whether SUD, sleep quality, and biological rhythm disturbances are a cause or result of substance use, or whether they create a vicious cycle that negatively affects each other.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    678866

    Kumar oynama bozukluğu tanısı olan hastalarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) sıklığı ve DEHB eş tanısının kumar oynama nedenleri ve kumar oynama davranışı üzerine etkisi

    The frequency of attention deficit and hyperactivitiy disorder (ADHD) in patients diagnosed with gaming disorder and the effect of adhd co-diagnose on causes of gambling and gambling behavior

    ELİF KOYU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERİH ALTINTAŞ

  2. Tez No

    361451

    Alkol bağımlılarında nitrik oksit sentaz-1 (NOS1) ekzon 1f-VNTR gen polimorfizmi'nin bağımlılık ile ilişkili özellikler, kişilik özellikleri ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri üzerine etkisi

    Nitric oxide synthase-1 (NOS1) exon 1f-vntr gene polymorphism in alcohol dependents; its effects on dependency parameters, personality features and attention deficit hyperactivity disorder related symptoms.

    İBRAHİM KARAKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    PsikiyatriHacettepe Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BAŞARAN DEMİR

  3. Tez No

    687762

    Çocukluk ve ergenlik çağında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış erişkinlerin güncel sosyodemografik ve tıbbi durumunun değerlendirilmesi

    Evaluation of the current sociodemographic and medical status of adults with attention deficit and hyperactivity disorder in childhood and adolescence

    AYBİKE ERDEM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikiyatriAkdeniz Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ARİF ÖNDER

  4. Tez No

    750358

    Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile bisfenol a (BPA) ve fitalat maruziyeti arasındaki ilişkinin araştırılması

    Investigation of the relationship between attention deficit and hyperactivity disorder in children and bisphenol a (BPA) and phthalate exposure

    SAMRA NASİBOVA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Halk SağlığıMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YAŞAR TOPAL

  5. Tez No

    494551

    Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun ailede alkol ve madde kullanımı ile ilişkisi

    The relation between adult attention deficit hyperactivity disorder and alcohol and substance use in the family

    EZGİ COŞKUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    PsikolojiEge Üniversitesi

    Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAKAN COŞKUNOL

Geri Dön