Ergenlerin algıladığı ebeveynlik tutumu ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide duygusal özerklik ve bilişsel esneklik
Emotional autonomy and cognitive flexibilty in the relationship between perceived parenting attitude by adolescents and subjective well being
- Tez No: 851242
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN SEZGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ebeveynlik içinde yer alan hem duygusal hem de bilişsel süreçler, çocuklarının gelişimsel sonuçları için kritik olan psikolojik yeterliliklerini şekillendirmeye yardımcı olur. Bu çalışma, ebeveynlik stratejilerinin ergenlerin öznel iyi oluşuna katkıda bulunduğu potansiyel mekanizmayı detaylandırmayı ve bu potansiyel mekanizmanın iki önemli aracısı olarak duygusal özerklik ve bilişsel esnekliği incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmaya 14-18 yaşları arasında 494 genç katılmıştır. Demografik form, Anne Baba Tutum Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Duygusal Özerklik Ölçeği, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği araştırmada kullanılarak veri toplanmıştır. Toplanan verilerin analizi SPSS 26 ve MPlus programları aracılığıyla yapılmıştır. Araştırma sorularını test etmek üzere Bağımsız Gruplar t Testi, ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi), Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu ve Yapısal Eşitlik Modeli kullanılmıştır. Çalışma neticesinde 14-18 yaş arası ergenlerin algıladıkları anne baba tutumu, duygusal özerklik, bilişsel esneklik ve öznel iyi oluş düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Kabul/ilgi boyutu ve diğer değişkenler arasında anlamlı olumlu ilişkiler, psikolojik özerklik boyutuyla diğer değişkenler arasında da anlamlı, olumlu yönde ilişkiler bulunmuştur. Denetim boyutuyla bilişsel esneklik arasında anlamlı olumsuz yönde ilişki gözlenirken öznel iyi oluş hariç diğer değişkenlerle anlamlı ve olumlu ilişkiler saptanmıştır. YEM analizine göre oluşturulan iki modelin kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği, birinin ise göstermediği tespit edilmiştir. Uyum gösteren kabul ilgi ve denetim modellerdinde duygusal özerklik ve bilişsel esnekliğin aracı rolünün anlamlı olduğu ortaya çıkmıştır. Anne babadan algılanan kabul ilginin yüksek olması duygusal özerkliği ve bilişsel esnekliği oluşturmakta, bu iki değişkenin gelişimi de ergenlerin öznel iyi oluşunu arttırmaktadır. Denetim ile oluşturulan modele göre, denetim boyutu arttıkça, duygusal özerkliğin geliştiği, duygusal özerkliğin gelişmesiyle de öznel iyi oluşun arttığı göze çarpmaktadır. Aksine denetimin bilişsel esnekliği azalttığını, bilişsel esnekliğin azalmasıyla düşük seviyede öznel iyi oluş görülmektedir. Bu sonuçlar, 14-18 yaş arası gençlerin, bilişsel esnekliğini, duygusal özerkliğini ve öznel iyi oluşunu şekillendirmeye yardımcı olan kabul edici, sıcak ve duyarlı ebeveynliğin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Both the emotional and cognitive processes involved in parenting help shape their children's psychological competencies critical to their developmental outcomes. This study aimed to detail the potential mechanism by which parenting strategies contribute to the subjective well-being of adolescents and to examine emotional autonomy and cognitive flexibility as two important mediators of this potential mechanism. Young people aged between 14 and 18 participated in the study. Data were collected by using the demographic form, Parenting Attitude Scale, Cognitive Flexibility Scale, Emotional Autonomy Scale, and Adolescent Subjective Well-Being Scale in the research. The analysis of the collected data was made through SPSS 26 and MPlus programs. Independent Samples t-Test, ANOVA (One Way Analysis of Variance), Pearson Product-Moment Correlation and Structural Equation Model were used to test the research questions. As a result of the study, it was concluded that the perceived parenting, emotional autonomy, cognitive flexibility, and subjective well-being levels of adolescents aged 14-18 differ according to some demographic variables. Significant positive relationships were found between the acceptance/caring dimension and other variables, and significant, positive relationships were found between the psychological autonomy dimension and other variables. While a significant negative relationship was observed between the control dimension and cognitive flexibility, significant and positive relationships were found with other variables except subjective well-being. It was determined that two models created according to the SEM analysis showed an acceptable level of fit, and one of them did not. It has been revealed that emotional autonomy and cognitive flexibility play a mediating role in acceptance, care and control models. High perceived acceptance and interest from parents creates emotional autonomy and cognitive flexibility, and the development of these two variables increases the subjective well-being of adolescents. According to the model created with control, as the control dimension increases, emotional autonomy improves, and with the development of emotional autonomy, subjective well-being increases. On the contrary, control reduces cognitive flexibility, and as cognitive flexibility decreases, low levels of subjective well-being are observed. These results highlight the importance of warm and responsive parenting that helps shape the cognitive flexibility, emotional autonomy, and subjective well-being of 14-18-year olds.
Benzer Tezler
- Kendini Belirleme Kuramı temelinde ergenlikte destekleyici ebeveynlik, akademik ve sosyal uyum ve kendini belirleme düzeyi arasındaki ilişkilerin boylamsal olarak incelenmesi
A longitudinal study of the relationship between supportive parenting, social adjustment and self determination level among adolescents on the basis of self-determination theory
YELİZ KINDAP
- Ergenlerde algılanan ebeveyn tutumu ve erken dönem uyumsuz şemaları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examinaton of the relationship between adolescents' parental attitudes and early maladaptive schemas
ÖZLEM ÖLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ELAGÖZ YÜKSEL
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuk ve ergenlerde algılanan ebeveyn tutumlarına bağlı benlik saygısı
Başlık çevirisi yok
MERVE ERGÜVEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIK KARAKAYA
- Algılanan ana-baba tutumlarının ergenlerin kişisel yönelimleri ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationships between perceived parentalattitudes and adolescents' personal orientations
BEYZA SÖNMEZEL
- Babaların bilinçli farkındalık düzeyleri ile çocukların duygusal zekâ düzeylerinin incelenmesi
A study on examining fathers' mindful parenting levels and children's emotional intelligence levels
KOMILA ALIMOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR BÜTÜN AYHAN