Obez ve Tip 1 diyabetli adölesanların sürdürülebilir sağlıklı diyete uyumlarının karşılaştırılması
Comparison of adherence to a sustainable healthy diet in adolescents with obesity and Type 1 diabetes
- Tez No: 845114
- Danışmanlar: PROF. DR. NİHAL HATİPOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir beslenme, Obezite, Tip 1 Diabetes mellitus, Diyet Kalitesi, Adölesan, Sustainable Nutrition, Obesity, Tip 1 Diabetes Mellitus, Diet Quality, Adolescent
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Metabolizma ve Kronik Hastalıklar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Çocuk ve ergenlerin sürdürülebilir sağlıklı beslenme konusundaki ihtiyaçlarını inceleyen araştırmalar oldukça kısıtlıdır; erken müdahale ve düzenlemeler için mevcut durumun tespit edilmesi bir gerekliliktir. Bu çalışma, 10-19 yaş arası obez, diyabetli ve sağlıklı adölesanlarda beslenme kalitesini, Akdeniz diyetine uyumu ve sürdürülebilir sağlıklı beslenmeye uyumlarını (SSBU) karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmaya her bir gruptan 100'er adölesan dahil edildi. SSBU; Sürdürülebilir Sağlıklı Diyet İndeksi (SHED indeks Sustainable Healty Diet İndex), Akdeniz Diyet Kalite Ölçeği (KİDMED, Mediterranean Diet Quality nutrition of adolescents) ve besin tüketim kayıtları alınarak değerlendirildi. Türkiye'ye özgü beslenme rehberi (TÜBER) önerilerine göre düzenlenmiş Sağlıklı Yeme İndeksileri (SYİ-2020) hesaplandı. Sağlıklı ve obez grubundakilerin KİDMED uyumları çoğunlukla düşük-orta iken, diyabet grubundakilerin orta-yüksek bulundu (p<0,00). Sağlıklı ve obez gruptaki bireylerin SYİ-2020 puanı (sırasıyla %40.38±11.46, %41.11±12.05), diyabet grubundaki bireylerden (%53.60±11.41) anlamlı düzeyde düşüktü (p<0,001). SHED indeks toplam puanı sağlıklı ve diyabet gruplarında, obez gruptakilerinden yüksekti (p<0001). SHED indeks toplam puanı, sağlıklı beslenme, sürdürülebilir beslenme, içecek skoru ile KİDMED toplam puanları ve SYİ 2020 puanı arasından zayıf düzeyde pozitif yönde anlamlı korelasyon vardı (r=0,252-0,344, p<0,01). SYİ-2020 puanı ile sağlıklı beslenme puanı ile orta düzeyde pozitif yönde anlamlı korelasyon vardı (r=0,426, p<0,01). Tüm gruplarda diyet kalitesi ve SHED indeksine uyum yetersiz olmakla birlikte, diyabetlilerde bu uyum indeksleri diğer gruplara kıyasla daha yüksekti. Diyabet grubundaki göreceli uyum yüksekliğinin, yakın klinik takipler sırasında beslenme bilgilerin düzenli olarak güncellenmesinden kaynaklandığı düşünülmüştür. Bu bulgular, sağlıklı, obez ve diyabetli adölesanların diyet kalitelerinin yetersiz olduğunu, KIDMED'e uyumlarının geliştirilmesi gerektiğini ve sürdürülebilir sağlıklı beslenmeye uyumlarının da yetersiz düzeyde kaldığını göstermektedir. Bu nedenle, beslenme ile ilgili eğitimlerin tüm yaş gruplarına düzenli aralıklarla verilmesi ve belirli aralıklarla güncellenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT esearch examining the needs of children and adolescents for sustainable healthy nutrition is quite limited; determining the current situation is essential for early intervention and adjustments. This study aimed to compare nutritional quality, adherence to the Mediterranean diet, and adherence to sustainable healthy nutrition (SSBU) in obese, diabetic, and healthy adolescents aged 10-19. 100 adolescents from each group were included in the study. SSBU was assessed using the Sustainable Healthy Diet Index (SHED index), the Mediterranean Diet Quality Scale (KİDMED), and food consumption records. Healthy Eating Indices (SYİ-2020) adapted to the recommendations of the Turkey-specific Nutrition Guide (TÜBER) were calculated. While the KİDMED adherence was mostly low-moderate in the healthy and obese groups, it was found to be moderate-high in the diabetic group (p<0.00). The SYI-2020 scores of individuals in the healthy and obese groups (40.38±11.46%, 41.11±12.05%, respectively) were significantly lower than those in the diabetes group (53.60±11.41%) (p<0.001). The total SHED index score was higher in the healthy and diabetes groups than in the obese group (p<0.001). There was a weak positive significant correlation between the SHED index total score, healthy eating, sustainable eating, beverage score and KİDMED total scores and the SYI 2020 score (r=0.252-0.344, p<0.01). There was a moderate positive significant correlation between the SYI-2020 score and the healthy eating score (r=0.426, p<0.01). Although compliance with the diet quality and SHED index was insufficient in all groups, these compliance indices were higher in diabetic patients compared to the other groups. The relatively high adherence in the diabetes group was thought to be due to regular updates to nutritional information during close clinical follow-up. These findings indicate that the diet quality of healthy, obese, and diabetic adolescents is inadequate, that their adherence to KIDMED needs improvement, and that their adherence to sustainable healthy eating remains inadequate. Therefore, it is recommended that nutrition education be provided to all age groups regularly and updated at regular intervals.
Benzer Tezler
- Karaciğer fokal lezyonlarının tanısında bilgisayarlı tomografi ve karaciğer sintigrafisi bulgularının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
HALUK AKMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Radyoloji ve Nükleer Tıpİstanbul ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY ÇOKYÜKSEL
- Guar'ın açlık kan şekeri, kan lipidleri, vücut ağırlığı ve barsak absorpsiyonuna etkisi
Başlık çevirisi yok
MİTHAT YARDIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarıİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZİF BAĞRIAÇIK
- Okul çocuğu yaş grubunda lık kriterleri ve akciğer fonksiyon testlerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
YAGHOUB ZAHİRİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1989
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
LAMİA ULUKUTLU
- Obezlerde OGTT'de glisemi ve insulinemi değerlerinin obezite derecesi ile ilişkisi
Başlık çevirisi yok
KÜRŞAD TÜRKDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1989
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarıİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. HÜSREV HATEMİ
- C.T.F.'nin 1984-1985 diabet polikliniği materyalinin bioistatistik değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜNGÖR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1991
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarıİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı