Adölesanlarda sağlıklı beslenme ve uyku hijyeni eğitimlerinin vücut ağırlığı ve ilgili parametrelere etkisi
The effect of healthy nutrition and sleep hygiene education on body weight and related parameters in adolescents
- Tez No: 844220
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL, PROF. DR. NURAY KANBUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Obezite, adölesan, beslenme, uyku hijyeni, sosyal jetlag, Ergenler, Sağlıklı beslenme, Uyku, Uyku kalitesi, Obesity, adolescent, nutrition, sleep hygiene, social jetlag, Adolescents, Healthy nutrition, Sleep, Quality of sleep
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocukluk çağı obezitesi her geçen gün artmakta olan ve yetişkinlikte de çeşitli kronik hastalıklara zemin hazırlayan bir halk sağlığı sorunudur. Uyku yetersizliğinin obezite riskini arttırdığı bilinmekte olup adölesan dönemde beslenme ve uyku düzeni bozulmaktadır. Randomize kontrollü klinik çalışma olarak planlanan bu çalışmada, preobez ve obez adölesanlarda sağlıklı beslenme ve uyku hijyeni eğitimlerinin, besin tüketim durumuna, diyet kalitesine, antropometrik ölçümlere, vücut ağırlığı ile ilişkili biyokimyasal göstergelere ve uyku alışkanlıkları ile uyku kalitesine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada polikliniğe başvuran 12-18 yaş aralığındaki 38'i kız 22'si erkek toplam 60 preobez ve obez katılımcı 12 hafta süresince sağlıklı beslenme programı ile takip edilmiş, 6. haftada katılımcılar randomizasyonla iki gruba ayrılarak müdahale grubuna (n=30) beslenme eğitimine ek olarak uyku hijyeni eğitimi verilmiştir. Katılımcılarla başlangıçta, 6. haftada ve 12. haftada yüz yüze, 2.,4.,8. ve 10. haftalarda çevrimiçi görüşmeler yapılmıştır. Yüz yüze görüşmelerde katılımcıların fizik muayeneleri yapılmış, kan örnekleri ve antropometrik ölçümleri alınmış, 3 günlük besin tüketim kayıtları ve besin tüketim sıklıkları alınmış, diyet kaliteleri Sağlıklı Yeme İndeksi-2010 ile değerlendirilmiştir. Serum örneklerinde leptin ve ghrelin parametreleri ELISA yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca katılımcıların uyku kaliteleri Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, uyku hijyenleri Uyku Hijyen İndeksi, kronotipleri Çocukların Kronotip Ölçeği, gece yeme alışkanlıkları Gece Yeme Anketi, uyku alışkanlıkları ve sosyal jetlag durumları ise uyku günlükleri ile değerlendirilmiştir. Çevrimiçi görüşmelerde beslenme programına devamlılığın sağlanması amacıyla motivasyon görüşmesi yapılmış, katılımcıların beslenme durumları değerlendirilmiş ve müdahale grubunda 6. haftadan sonra uyku günlükleri ile uyku hijyeni eğitimine uyumun takibi sağlanmıştır. Çalışma sonucunda, her iki grup ve cinsiyette beslenme eğitimi sonrası diyetle enerji, karbonhidrat ve yağ alım miktarları, enerjinin yağdan ve doymuş yağ asitlerinden karşılanan yüzdeleri azalırken, proteinden karşılanan yüzdesi, toplam posa, çözünmez posa, B6 vitamini, potasyum, magnezyum ve fosfor alım miktarları artış göstermiştir (her biri için p<0,05). Katılımcıların toplam SYİ-2010 puanları çalışma süresince müdahale grubunda 45,8 (34,8-57,6)'dan 74,5 (63,4-86,7)'e, kontrol grubunda 44,1 (32,6-57,4)'den 69,6 (48,3-77,0)'ya artış göstermiş olup, bu artışın uyku hijyeni eğitimi sonrasında müdahale grubunda daha fazla olduğu saptanmıştır (her biri için p<0,001). Katılımcılarda her iki grup ve cinsiyette beslenme eğitimi sonrası vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, bel/boy oranı ve vücut yağ kütlesi değerleri azalmış, 6. ve 12. haftalar arasında müdahale grubunda kontrol grubuna göre daha büyük azalma saptanmıştır (her biri için p<0,05). Her iki grupta beslenme eğitimi sonrası açlık plazma insülin, serum trigliserit ve GGT, HOMA-IR, visseral adipozite indeksi ve kan basıncı düzeyleri azalırken, serum ghrelin düzeyleri artmıştır (her biri için p<0,05). Beslenme eğitimi sonrası sabahçıllık/akşamcılık puanlarının her iki grupta azaldığı, müdahale grubunda 6. ve 12. haftalar arasında daha fazla azalma olduğu saptanmıştır (her biri için p<0,001). Beslenme eğitimi sonrası her iki grupta ortalama uyku süresi puanı artarken toplam uyku kalitesi, gece yeme anketi ve uyku hijyeni puanları azalmış, bu değişimlerin 6. ve 12. haftalar arasında müdahale grubunda daha fazla olduğu saptanmıştır (her biri için p<0,001). Uyku hijyeni eğitimi sonrası müdahale grubunda kontrol grubuna göre yatağa gitme saatleri ve sosyal jetlag sürelerinde daha fazla azalma; hafta içi uyanma saatlerinde, hafta içi toplam uyku süreleri ve hafta içi yatakta kalma sürelerinde daha fazla artış tespit edilmiştir (her biri için p<0,001). Bu çalışmada preobez ve obez adölesanlarda sağlıklı beslenme eğitiminin beslenme durumu, diyet kalitesi, antropometrik ölçümler, biyokimyasal göstergeler, uyku hijyeni, uyku kalitesi ve gece yeme alışkanlıklarına olumlu etkisi saptanmıştır. Uyku hijyeni eğitiminin ise uyku alışkanlıkları, uyku hijyeni, uyku kalitesi, diyet kalitesi ve antropometrik ölçümleri olumlu etkilediği gösterilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, adölesan dönemde obezitenin ve olası komplikasyonlarının önlenmesi ve tedavisinde, beslenme eğitimi ile birlikte uyku hijyeni eğitiminin de planlanmasının önemli yarar sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Childhood obesity is a public health problem that is growing every day and paves the way for a range of chronic diseases in adulthood. Sleep deprivation is known to increase the risk of obesity, and sleep patterns are disrupted during adolescence as well as dietary patterns. This randomised controlled clinical trial investigated the effects of nutrition and sleep hygiene education on nutritional status, diet quality, anthropometrical measurements, body weight associated biochemical indicators, sleep habits and sleep quality in preobese and obese adolescents. In the study, 60 pre-obese and obese participants, 38 girls and 22 boys, aged 12-18 years attending an outpatient clinic were followed up with a healthy nutrition education programme for 12 weeks, and at week 6 the participants were randomised into two groups, and the intervention group (n=30) was given sleep hygiene education for the rest 6 weeks in addition to the nutrition education. Participants were interviewed face-to-face at baseline, 6 weeks and 12 weeks, and online at weeks 2, 4, 8 and 10. The face-to-face interviews included a physical examination, blood sampling, anthropometric measurements, a 3-day dietary recall and food frequency questionnaire, and diet quality score which was assessed using the Healthy Eating Index- 2010. Serum leptin and ghrelin levels were analysed by ELISA. Moreover, participants' sleep quality was assessed using the Pittsburgh Sleep Quality Index, sleep hygiene using the Sleep Hygiene Index, chronotype using the Children's Chronotype Scale, night time eating habits using the Night Eating Questionnaire, and sleep habits and social jetlag status using sleep diaries. The online interviews included the assessment of the adherence of healthy nutrition programme and nutritional status in both groups, as well as the adherence to the sleep hygiene education after week 6 in the intervention group. The study showed that dietary intakes of energy, carbohydrate and fat, and the percentage of energy from fat and saturated fat decreased in both groups and genders, while percentage of energy from protein and intakes of total fibre, insoluble fibre, vitamin B6, potassium, magnesium and phosphorus increased by the nutrition education programme (p<0.05 for each). The total HEI-2010 scores of the participants increased from 45.8 (34.8-57.6) to 74.5 (63.4-86.7) in the intervention group and from 44.1 (32.6-57.4) to 69.6 (48.3-77.0) in the control group during the study, and this increase was found to be higher in the intervention group after sleep hygiene education (p<0.001 for each). Body weight, body mass index, waist circumference, waist-to-height ratio and body fat mass decreased in both groups and genders by the nutrition education, and the changes in these parameters were higher in the intervention group than in the control group between week 6 and week 12 (p<0.05 for each). In the both groups, fasting plasma insulin, serum triglycerides and GGT, HOMA-IR, visceral adiposity index and blood pressure levels decreased whereas serum ghrelin levels increased by the nutrition education (p<0.05 for each). Morningness/eveningness scores decreased in both groups, with a greater decrease between week 6 and week 12 in the intervention group (p<0.001 for each). By the nutrition education, mean sleep duration scores increased in both groups, while total sleep quality, night eating questionnaire and sleep hygiene scores decreased, and these changes were more pronounced in the intervention group between week 6 and week 12 (p<0.001 for each). There was a greater decrease in bedtime and social jetlag duration in the intervention group compared to the control group, and a greater increase in weekday morning wake-up time, weekday total sleep time, and weekday time spent in bed (p<0.001 for each). Sleep hygiene education had a positive effect on sleep habits, sleep hygiene, sleep quality, diet quality and anthropometric measurements. In line with these results, it is predicted that planning sleep hygiene education in addition to the nutrition education will have important benefits in the prevention and treatment of obesity and its possible complications in adolescents.
Benzer Tezler
- Adolesanlarda okul tabanlı müdahalelerin beslenme, fiziksel aktivite ve antropometrik ölçümler üzerine etkisi: Kontrollü çalışma
The effect of school based interventions on eating, physical activity and anthropometric measurements in adolescents:A controlled study
GÖZDE TEMİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMNUNE ÇİĞDEM APAYDIN KAYA
- Adölesanlarda vücut ağırlığının uyku süresi, uyku kalitesi ve depresyon durumuna etkisi
Effects of body weight on sleep quality, sleep duration and depression status in adolescents
BEYTÜL ÖGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Beslenme ve DiyetetikErciyes ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BETÜL ÇİÇEK
- Adölesanlarda sirkadiyen ritmin diyet kalitesi, uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of circadian rhythm with diet quality, sleep quality and physical activity level in adolescents
BEYZA KILIÇKALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR
- Türkiye'de adölesanlarda beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıklarının kronotip faktörüne göre ilişkisi ve değerlendirilmesi
The relationship and evaluation of nutrition and lifestyle habits in adolescents in Turkey according to chronotype factor
AYŞE NAZLI EDİS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE MERAL KOÇ
- COVİD-19 pandemisinde adölesanların beslenme, fiziksel aktivite durumları ve COVİD korkuları
Nutrition, physical activity status and COVİD FEARS of adolescents in the COVİD-19 pandemic
ÜMRA ASLAN HAMZAOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL KUŞ