Sivas (hafik-zara güneyi) miyosen havzasının sedimanter evrimi
Sedimentary evolution of the Sivas mıocene basın (south of hafik, zara)
- Tez No: 84144
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ATTİLA ÇİNER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Miyosen, Sedimantoloji, Sivas-Hafik, Sivas-Zara, Miocene, Sedimentology, Sivas-Hafik, Sivas-Zara
- Yıl: 1999
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Sivas Havzası, Geç Kretase'den Neotektonik dönemin başlangıcına (Orta-Geç Miyosen) kadar Kuzey-Güney yönlü bir sıkışma rejimi etkisinde kalmıştır. Havzada Paleosen'den Eosen'e kadar derin deniz, Oligosen'den Orta Miyosen sonuna kadar da sabka jipsleri ile arakatkılı sığ denizel litolojiler ve playa göllerinin jipsleri ile arakatkılı olan akarsu kökenli sedimanlar çökelmiştir. Hafik-Zara Güneyindeki (Sivas'ın doğusu) çalışma alanı içerisinde, Alt-Orta Miyosen yaşlı birimler yer almaktadır. Bu birimlerin havzanın temel birimleri olan Oligosen litolojileri ile olan dokanak ilişkisi, Zara Güneyi'nde geçişli iken, Hafik Güney'inde açısal uyumsuzdur. Miyosen birimleri, Alt Miyosen yaşlı Ağılkaya Formasyonu (2000 m), Karayün Üyesi (alüviyal yelpaze, debris ve akarsu çökelleri), Hafik Üyesi (sabka jipsleri), Karacaören Üyesi (sığ denizel) ile Orta Miyosen yaşlı Eğribucak Formasyonu (1700 m), Sekitarla Üyesi (menderesli akarsu ortamının örtü kumtaşı-çamurtaşı/terminal fan çökelleri), Pınarca Üyesi (playa jipsleri-yarık çökeli kırmızı kumtaşı-çamurtaşı), Çakıltepe Üyesi (sabka jipsleri, lagüner-sığ denizel kumlu kireçtaşlan) olmak üzere 2 formasyon ve 6 üyeye ayırtlanmıştır. Bu birimler Zara Güneyi'nde 13, Hafik Güneyi'nde de 16 olmak üzere toplam 29 litofasiyes tanımlanarak incelenmiştir. Anılan bu fasiyesler sığ denizel-lagüner, bataklık ortamı, playa- sabka, alüviyal yelpaze ve akarsu ortamlarının değişik litolojilerini içerirler. Hafik Güney'inde Ağılkaya ve Eğribucak Formasyonlarına bire bir karşılık gelen iki adet büyük boyudu (Tip I. Çevrim) çevrim gözlenir. Yukarı doğru tane ve tabaka boyunun genelde küçüldüğü ve su derinliğinin arttığı her iki Tip I. Çevrim de uzun bir dönem aralığında gelişmiş iki ayrı transgresyonun ürünleridir. Tip I. Çevrimlerin oluşmasından büyük olasılıkla deniz seviyesinin göreceli değişmesi (östatism + tektonizma) gibi allosiklik, yani dış etmenlere bağlı bir mekanizma sorumludur. Erken Miyosen esnasında yörenin yükselmiş havza önü (“uplifted foreland basin”) özellikleri gösterdiği gözönüne alındığında tektonizmanın her iki Tip I. Çevrim'in gelişmesinde etkin bir rol oynadığı kesindir. Bunun yanı sıra Tip I. Çevrimler içine geçmiş ve akarsu kumtaşlarının kırmızı çamurtaşları ile ardalanmasından oluşmuş daha küçük boyutlu Tip II. ve Tip III. Çevrimler de tanımlanmıştır. Bu çevrimler taban seviyesinde meydana gelen küçük dalgalanmaların (allosiklik) ürünü olabildikleri gibi, akarsu kanalının yanal yönde yer değiştirmesi gibi havza içi bir mekanizma (otosiklik) ile de kontrol edilmiş olabilirler.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT In Sivas Basin a North-South compressional regime is observed from the Late Cretaceous to the beginning of the Neotectonic period (Middle-Late Miocene). Deep marine elastics from Paleocene to Eocene and shallow marine elastics and sabkhaic gypsums intercalated with fluvial deposits from Oligocene till the end of Middle Miocene characterises the basin. The study area is situated between Hafik and Zara (East of Sivas town), it comprises Lower to Middle Miocene aged rocks. While in Zara area the underlying Oligocene units are conformable with the Miocene units an angular unconformity is observed in the Hafik area. Two formations including three members each are defined: Lower Miocene Ağılkaya Formation (2000 m) composed of Karayün Member (alluvial fan, debris and fluvial deposits), Hafik Member (sabkhaic gypsums) and Karacaören Member (shallow marine elastics) and Middle Miocene Eğribucak Formation (1700 m) made-up of Sekitarla Member (fluvial sheet sandstones and mudstones, terminal fans), Pınarca Member (playa lake gypsums and crevasse splay deposits), Çakıltepe Member (sabkhaic gypsums, lagoonal and shallow marine sandy limestones). A total of 29 lithofacies (13 from Zara area and 16 from Hafik area) indicates shallow marine-lagoonal, swamp, playa lake - sabkha, alluvial fan and fluvial environments. To the South of Hafik two cycles (Type I Cycle) corresponding to the Formations described above are defined. Those fining and deepining upward cycles probably indicate two long term transgressions (3rd order cycles of Haq et al., 1988). Relative sea level changes are in the origin of these cycles. Due to the fact that the Sivas Basin gained an uplifted foreland basin character during the Early Miocene, the influence of the tectonics become obvious. Besides that, smaller cycles (Type II and Type III) embedded within each other and composed of an alternation of fluvial sandstones with red mudstones are also observed. The origin of these cycles might be allocyclic such as small scale base level oscillations, or autocyclic such as avulsion.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Sivas-Hafik ocağındaki agreganın beton yapımında kullanılabilirliğinin araştırılması
The Investigation of utilization possibility Sivas-Hafik agregates of pit at the concrete pruduct
NURETTİN KOCABAY
- Boğazören (İmranlı) ve Karayün (Hafik) yörelerinde (Sivas doğusu) yüzeylenen miyosen yaşlı birimlerin tektonostratigrafisi
Tectonostratigraphy of the miocene unites exposed around Boğazören (İmranlı) and Karayün (Hafik) areas (E.Sivas)
YAVUZ ÇUBUK
Doktora
Türkçe
1994
Jeoloji MühendisliğiCumhuriyet ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM İNAN
- Sivas havzası (Sivas-Hafik arası) alt miyosen birimlerinin sedimantolojik incelemesi
Sedimentological investigation of lower miocene units of Sivas basin-between Sivas and Hafik
ÖZGEN KANGAL
Doktora
Türkçe
2000
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BAKİ VAROL