Geri Dön

Hicri II-VI asırlarda Mu'tezile fıkıh usûlünün Hanefî usûlüne etkisi

The influence of the Mu'tazilite method of jurisprudence on the Hanafi method of jurisprudence in II-VI centuries

  1. Tez No: 839727
  2. Yazar: BAHADDİN KARAKUŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AHMET YAMAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: İslam hukuku, Islamic law
  7. Yıl: 2023
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Fıkıh usûlü kelâm ilmine paralel bir gelişme kaydetmiş, usûlün ilk meseleleri genellikle öncelikle kelâmî mezhepler tarafından ele alınmıştır. Bu açıdan öncü bir rolü bulunan Mu'tezile iç içe olduğu Irak Hanefîlerinin fıkıh usûlü görüşlerine kelâmî ilkeleri aracılığıyla doğrudan etki etmiştir. Ancak sonraki asırlarda gerek Semerkant gerekse Buhara meşâyihi bu etkinin farkında olarak Irak ulemâsı aracılığıyla mezhebe mâl edilen usûl görüşlerinde bazı tadilatlar yapmışlardır. Bu tartışmaların neticesinde hicrî altıncı asırdan sonra son şeklini alan Hanefî usûlünde Buharalı usûlcülerin ağırlığı hissedilse de Semerkant meşâyihi kelâm görüşleri üzerinden diğer iki meşâyih grubuna eleştirilerini sürdürmüştür. Çalışmamız hicretin ilk altı asrında kelâm meseleleri üzerinden devam eden fıkıh usûlü görüşlerinde Mu'tezile'nin Hanefî mezhebine etkisine yoğunlaşmaktadır. Tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, fıkıh usûlünün kelâm ilmiyle ilgisinden bahsedilmekte, akabinde Mu'tezile ve Hanefî mezhebinde usûlün gelişimine katkı sağlayan meşâyih gruplarını incelemektedir. İkinci bölümde, Kitap, Sünnet ve Kıyas olarak üç bölümde ele alınan şer'î delillerle ilgili usûl konularındaki farklı görüşler karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Üçüncü bölümde, elfâz bahislerinde Mu'tezile ile Hanefî mezhebinin görüşleri mukayese edilmektedir.

Özet (Çeviri)

The usul al-fiqh developed in parallel with theology and the first issues of usul al-fiqh were generally addressed primarily by theological sects. In this respect, the Muʿtazilites, who played a pioneering role, directly influenced the views of the Iraqi Hanafīs on the usul al-fiqh through their theological principles. However, in the following centuries, both Samarkand and Bukhara's mashāyihs were aware of this influence and made some modifications to the views of the madhhab that were attributed to the madhhab through the Iraqi scholars. As a result of these discussions, although the weight of Bukharan jurists was felt in the Hanafī usul, which took its final form after the sixth century, Samarkand's scholars continued to criticize the other two groups of scholars over their theological views. Our study focuses on the influence of the Mu'tazilites on the Hanafī madhhab in their views on the methodology of fiqh, which continued through theological issues in the first six centuries of the Hijra. Our thesis consists of three chapters. In the first chapter, the relevance of the usul al-fiqh to the science of kalām is mentioned, followed by an examination of the Mu'tazilites and the groups of the mashāyihs who contributed to the development of the usul in the Hanafī madhhab. In the second chapter, the different views on usul on sharīʿa evidence, which are dealt with in three sections: the Book, the Sunnah, and Qiyas, are given in a comparative manner. In the third part, the views of the Mu'tazilites and the Hanafī madhhab are compared in the al-'alfāz issues.

Benzer Tezler

  1. Hicrî altıncı asra kadar hanefî âlimler ve hadis literatürüne katkıları

    Hanafi scholars until the sixth century of hijri and their contributions to hadith literatüre

    ADEM ÖZSOY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALİL İBRAHİM KUTLAY

  2. Kehf sûresi'ndeki kıssaların rivâyet ve dirâyet tefsiri açısından değerlendirilmesi: Taberî ve Râzî örneği

    Evaluation of the qissa in surah of al-Kahf in terms of narration and dirayetih tafsir: The example of Tabari and Razi

    ÜMMÜ İÇLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DinTrakya Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUSTAFA ŞENTÜRK

  3. Hicri V-VI. asırlarda Caferi usul alimlerinin delil anlayışı

    Consept of“Dalil”of Jaferi in the 5 th. and 6 th. centuries after the hijrah

    SAMİRE HASANOVA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1999

    DinAnkara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞAMİL DAĞCI

  4. Endülüs hadis şerhçiliği (Hicrî III-VI. Asırlar)

    Andalusian hadith commentary (III-VI Centuries)

    ALİ RIZA KARA

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    DinSüleyman Demirel Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TALAT SAKALLI

  5. IV.-VI.(X.-XII.) asırlarda Şâfiî mezhebinde fetvâ faaliyeti ve kaynakları

    Fatwa activities of Shâfii scholars of law in the IV.-VI. (X.-XII.) centuries and its sources

    RUKİYE SARISOY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    DinMarmara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NAİL OKUYUCU