Türkiye'de toplumsal cinsiyet bağlamında yerel kültürde kadın olmanın sanattaki ifadesi
The expression of being a woman in art in local culture in the context of gender in Turkey
- Tez No: 837078
- Danışmanlar: PROF. NURDAN GÖKÇE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Kimlik, Çokkültürlülük, Yerel Kültür, Yapısöküm, Feminist Sanat, Gender, İdentity, Multiculturalism, Local Culture, Deconstruction, Feminist Art
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumsal cinsiyet ve kimlik kavramları 1960'lı yıllardan sonra feminizmle görünürlük kazanmış ve sanatın başlıca konularından olmuştur. Tarih boyunca sosyal, siyasi, ekonomik her alanda varlığını gösteren toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri özellikle din, iktidar, aile ve kültür yapıları içinde gelişerek, kadın-erkek toplumsal rollerini belirlemiştir. Eril tahakküm içinde cinsiyetleri dolayısıyla baskı ve şiddete maruz kalan kadınlar, tabularla kültürel nesneye dönüştürülmüşlerdir. 1960'lı yıllarda Amerika'da başlayan feminizm hareketi ile kadın haklarının savunulması önem kazanmış ve feminist sanatta kadın kimliği yeniden ele alınmıştır. 1970'li yıllarda toplumsal cinsiyet rolleri, cinsiyet ayrımcılığı, kadın-erkek toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve kimlik mücadeleleri feminist sanatın başlıca konularından olmuştur. 1980-90'lı yıllarda postmodern düşüncenin etkisinde kimlik, cinsel kimlik, çokkültürlülük, etnik kültür, küreselleşme kavramları önem kazanmış ve sanatta kadın kimliği 'özne' olarak yeniden inşa edilmiştir. Modern toplumlardan sonra geleneksel toplumların önem kazandığı 20. yüzyılın yarısında sanatçılar, kendi kültürlerindeki kadın imajına dair kültürel göstergeleri postmodern anlayışta yapısöküme uğratarak, yeniden anlamlandırmışlardır. Söz konusu güncel sanatçılar yaratımlarında toplum normları üzerinden yerel kadınlara atfedilen çeşitli mantıksız durumları postmodern sanatta tartışmaya açmıştır. Türkiye'de ise toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri 1970-80'li yıllardan sonra sanatta görünürlük kazanmış ve sanatçılar geleneksel toplum yapısında evlilik, aile, din, inanç, ev işi, annelik, iktidar kurumlarında kadın olmanın zorluğunu eleştirmiştir. Bu anlamda eril tahakkümün kadınları baskı altına aldığı namus, iffet, bekaret, ayıp, cinsel ahlak, günah, mahrem gibi kültürel kodları yapısöküme uğratarak, geleneklerde yaşayan adı duyulmamış yerel kadınların ataerkil sistemdeki şiddet, baskı ve ötekileştirilmesini eleştirmişlerdir. Bu tezde Türkiye'de toplumsal cinsiyet bağlamında yerel kültürde kadın olmanın sanatta yer alan ifadelerinin neler olduğu konusunda bir değerlendirme yapılacaktır. Araştırma kapsamında ideolojik kadın kimliğinin performatif inşasında, toplumsal cinsiyet rollerine etki eden kültürel göstergeleri ile ilişkisi ve sanattaki ifadesi ele alınarak, göstergeler farklı coğrafyalardaki ve Türkiye'deki çağdaş sanatçıların eserleri üzerinden çözümlenecektir.
Özet (Çeviri)
The concepts of gender and identity gained visibility with feminism after the 1960's and became one of the main subjects of art. Gender inequalities, which have been present in all social, political and economic fields throughout history, have developed especially within the structures of religion, power, family and culture and have determined the social roles of men and women. Women, who are subjected to oppression and violence due to their gender within masculine domination, are transformed into cultural objects through taboos. With the feminist movement that began in the 1960s in the United States, the defense of women's rights gained impotance and women's identity was reconsidered in feminist art. In the 1970s, gender roles, gender discrimination, gender inequality between men and women and identity struggles were among the main topics of feminist art. In the 1980-90s, under the influence of postmodern throught, the concepts of identity, sexual identity, multiculturalism, ethnic culture, globalization gained importance and the identity of women in art was reconstructed as a 'subject'. In the half of the 20th century, when traditional. Societies, artists deconstructed and reinterpreted the cultural indicators of the image of women in the cultural indicators of the image of women in their own cultures in a postmodern understanding. In their creations, these contemporary artists have opened to discussion the various illogical situations attributed to local women through social norms in postmodern art. In Turkey, gender inequalities became visible in art after the 1970s and 80s, and artists criticized the difficulty of being a woman in. The traditional social structure of marriage, family, religion, faith, housework, motherhood, and instutions of power. In this sense, by deconstructing cultural codes such as honor, chastity, virginity, shame, sexual morality, sin, intimate, where masculine domination oppression women, they critized the violence, oppression and marginalization of unsung local women living in traditions in the patriarchal system. In this thesis, an evaluation will be made on the expressions of being a woman in local culture in the context of gender in Turkey. Within the scope the research, in the performative construction of the ideological female identity, its relationship with cultural indicators that affect gender roles and its expression in art will be discussed and analyzed through the works of contemporary artists from different geographies and Turkey.
Benzer Tezler
- Kültür ekonomisi bağlamında yerel kadın girişimciliği: Nar Hanım Çiftliği örneği
Local women entrepreneurship in the context of cultural economy: The example of Nar Hanım Farm
EKİN ATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk Bilimi (Folklor)Hacettepe ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEBİ ÖZDEMİR
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Suriyeli mülteci kadınların fiziksel aktivite deneyimlerinin kültürleşme bağlamında incelenmesi
The examination of physical activity experiences of syrian refugee women in the context of acculturation
BEYZA CANBAZ KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporHacettepe ÜniversitesiEgzersiz ve Spor Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN KOCA ARITAN
- Türkiye masallarında toplumsal cinsiyet ve mekan ilişkisi
The Relationship between gender and space in Turkish foktales
EVRİM ÖLÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT HALMAN
- Türkiye'deki Suriyeli sığınmacıların entegrasyonu, grup kimliği ve ayrımcılık deneyimleri: Politik psikoloji perspektifi
Integration, group identity and discrimination experiences of Syrian refugees in Turkey: A political psychology perspective
İBRAHİM UĞRAŞ
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiHitit ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN UÇAR