Tarih ve hikâye arasında: Seyyid Lokman'ın Zübdetü't-Tevârîh'i
Between history and Story: Seyyid Lokman's Zübdetü't-Tevârîh
- Tez No: 834603
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE ÖZYILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk edebiyatı, Türk mitolojisi, Türk tarihi, Turkish literature, Turkish mythology, Turkish history
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1569-1595 yılları arasında Osmanlı sarayının resmi şehnamecisi bulunan Seyyid Lokman b. Seyyid Hüseyin el-Âşûrî el-Hüseynî el-Urmevî'nin yazdığı Zübdetü't-tevârîh adlı mensur dünya tarihi üzerine edebiyat tarihi incelemesi ve eserin TİEM nüshasının transkripsiyonunu içerir. Seyyid Lokman'ın şehnamecilik görevindeki on yıldan sonra seleflerinden devr aldığı metinler üzerine başladığı ve beraberinde nakkaşlar, müzehhipler ve hattatlardan oluşan bir ekip tarafından tamamlanan eser 1583'de Murad III'e sunuldu. Zübde, kendi içinde iki ana bölümden oluşur; ilk bölüm kendi içinde kabaca dört kısma ayrılır ve bu dört kısım, kainatın yaratılışını, peygamberlerin ve belli tarihî-destansı şahsiyetlerin hayat hikâyelerini, Hz. Muhammed'in hayatını ve dönemini, İslam halifeliklerinin tarihçelerini ele alır. Son ana bölümdeyse Murad III de dahil olmak üzere ona dek gelen on iki padişahın hayat hikâyelerine ve saltanatları boyunca cereyan eden olaylara yer verilir. Eser bu bölümler arasında dil ve üslup açısında farklılıklar taşımaktadır. Zübdetü't-tevârîh bir tarih metni olmasının yanında nesir edebiyatı tarihimizde yerini alması gereken bir örnektir. Eserin mevcut 6 nüshasından transkripsiyonumuza esas Murad III'e sunulmuş nüsha Türk İslam Eserleri Müzesi 1973 numarada kayıtlıdır; veziriazam Siyavuş Paşa'ya sunulmuş ikinci nüsha Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde Hazine 1321 numarayla kayıtlıdır, aynı kütüphanede tomar hâlindeki nüsha A.3599 numarada yer almaktadır, Darüssaade ağası Habeşî Mehemmed Ağa için hazırlanan nüsha Dublin'de Chester Beatty Library'de T 414 numarayla kayıtlıdır. Bunların haricinde eserin Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi 294 numara ve British Library Or.1135 numarada da nüshaları bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis includes the literature history research and the critical text of Zübdetü't-tevârîh which is written by Seyyid Lokman who was Şehname writer of Ottoman palace during the years 1569-1595. Seyyid Lokman started to write Zübdetü't-tevârîh after ten years as a Şehname-writer, based on texts he took over from his predecessors. Zübde was completed by a team of muralists, illuminators and calligraphs and presented to Murad III in 1583. Zübde consists of two main parts in itself; The first part is roughly divided into four parts in itself, and these four parts cover the creation of the universe, the life stories of prophets and certain historical- epic figures, the life and period of Muhammad and the periodes of the Islamic caliphates. The last main section includes the life stories of the twelve Ottoman sultans, including Murad III, and the events that took place during their reigns. Zübde has differences between these sections in terms of language and style. Besides being a historical text, Zübdetü't-tevârîh is an example that should take its place in Ottoman prose literature. The copy that was submitted to Murad III, the basis of our transcription study, from the existing 6 copies of the work, is registered at the Turkish-Islamic Arts Museum 1973. The second copy, which was presented to the Grand Vizier Siyavuş Pasha, is registered in the Topkapı Palace Museum Library with the number Hazine 1321, in the same library the copy in roll form is located at number A.3599. The copy prepared for Darüssaade Ağa Habeşî Mehemmed Ağa is in the Chester Beatty Library in Dublin with number T 414. is registered. Apart from these, there are also copies of the work in Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library number 294 and British Library Or.1135.
Benzer Tezler
- İslam adına gerçekleştirildiği ifade edilen terör ve Türkiye'ye yansımaları
Terror argued to be realized in the name of Islam and its reflections on Turkey
ATASAY ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. DENİZ ÜLKE ARIBOĞAN
- Mensur Hayr-âbâd
Mensur Hayr-âbâd
ESİN GÜN GÜRER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. İSMET ŞANLI
- Sosyal bilgiler dersi tarih öğretiminde kullanılabilecek hikâye kitaplarının incelenmesi: İlk Türk Devletleri ve Selçuklu Devleti örnekleri
A review of story books that can be used in the history teaching of the social studies course: Examples of the first Turkish States and the State of Seljuk
SÜNDÜS TUÇE GEMİCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihSinop ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÇİN DİLEK
- 1938-1950 yılları arasında yayımlanmış edebiyat dergilerinde edebiyat eleştirisi
Literary criticism in literature magazines published between 1938-1950
MELİH YENER
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ŞAHİN
- İslamiyet öncesi Türk efsane, destan ve hikâyelerinde doğum, ölüm, evlilik ve bayram merasimleri (Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut hikâyelerine göre)
Birth, death, marriage and feast ceremonies in pre-islamic Turkish legends, epics and stories (according to Oğuz Khan Saga and Dede Korkut stories),
MURAT DALAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TarihSüleyman Demirel ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN ŞEN