İdeolojinin mekan üzerinden inşası: Memur evlerinden ticaret merkezine Saraçoğlu mahallesi
The construction of ideology through space: Saraçoğlu neighbourhood from public housing to commercial centre
- Tez No: 812380
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP ŞİRİN ENLİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Ankara-Saraçoğlu Mahallesi, Cumhuriyet ideolojisi, Kentsel dönüşüm, Kentsel politika, Ankara-Saraçoğlu neighbourhood, Republic ideology, Urban transformation, Urban policy
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Her ideoloji kendi mekanını yaratır. Dünya'da ve Türkiye'de son yıllarda etkin olan neoliberal ideoloji ekseninde kentsel mekanın metalaştırarak üzerinden kar elde edilmesi amaçlanmaktadır. Neoliberalizmin temel felsefesi her ne kadar devletin serbest piyasaya müdahalesinin önüne geçmek olsa da devletler gerekli hukuki alt yapıyı, serbest piyasanın hareketini kolaylaştırma yönünde kullanmaktadır. Ankara, Cumhuriyet ideolojisi ekseninde modern bir başkent olarak kamucu politikalarla tasarlanmıştır. Saraçoğlu Mahallesi ise 1944 – 1946 arasında başkent Ankara'nın kent merkezinde dönemin devlet memurlarının yaşayacağı bir lojman alanı olarak Cumhuriyet ideolojisinin kamuculuk anlayışıyla mülkiyeti kamuda olarak üretilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk toplu konut alanlarından biri olan mahalle taşıdığı mimari değerler, şehir planlama ilkeleri ve ayrıca Erken Cumhuriyet Dönemi'nin yaşam biçimini yansıtması nedeniyle 1979'da kentsel sit alanı ilan edilmiştir. Saraçoğlu Mahallesi 2013'e kadar lojman alanı olarak kullanılmıştır. Bu tarihten itibaren mahallenin dönüştürülmesi için birçok müdahale gerçekleştirilmiştir. Günümüzde mahallenin konut işlevi terk edilerek bir ticaret alanına dönüştürülmektedir. Bu kapsamda çalışmanın problem tanımı kamu kaynaklarıyla üretilen Saraçoğlu Mahallesi'nin yalnızca belirli bir sosyal-ekonomik sınıfın kullanımının hedeflendiği bir ticaret alanına dönüştürülmesidir. Bu çalışmanın amacı Saraçoğlu Mahallesi'nde yaşanan mekânsal dönüşüm sürecini iktidarların değişen ideolojilerinin kentsel mekanın biçimlenmesine etkisinin ortaya konmasıdır. Kalitatif bir araştırmanın yürütüldüğü çalışmada haritalar, fotoğraflar, videolar, gazeteler, haber metinleri, yasal metinler ve yargı kararları başta olmak üzere belge analizi yöntemi kullanılmış ayrıca mülakat gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda Saraçoğlu Mahallesi'nde gerçekleştirilen dönüşüm sürecinde mahallenin kamusal değerinin plan değişiklikleri ile ticarileştirilerek ve ortadan kaldırıldığı görülmüştür. Literatürde Saraçoğlu Mahallesi'nin mimari değerleri üzerine araştırmalar bulunuyor olsa da şehir planlama disiplininde yapılmış kapsamlı bir araştırma bulunmamaktadır. Bu kapsamda Saraçoğlu Mahallesi'ni politik bir mekan olarak ele alan bu araştırma ile mahallenin üretimi ve günümüzdeki fonksiyonel dönüşümünü hukuki süreçler ve gerçekleştirilen müdahaleler üzerinden incelenerek literatüre katkıda bulunulması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Each ideology creates its own space. Within the neoliberal ideology, which has been active in the world and in Türkiye in recent years, it is aimed to commodify urban space and make profit from it. Although the basic philosophy of neoliberalism is to prevent the intervention of the state in the free market, states use the necessary legal infrastructure to enable the movement of the free market. Ankara was designed with publicist policies as a modern capital city on the axis of the Republican ideology. Saraçoğlu Neighbourhood, on the other hand, was produced in the city centre of the capital Ankara between 1944 and 1946, as a public housing area for civil servants of the period, with the public ownership of the Republican ideology. The neighbourhood, which is one of the first mass housing areas of the Republic of Türkiye, was registered as urban conservation area in 1979 due to its architectural values, urban planning principles and reflecting the lifestyle of the early republican period. Saraçoğlu Neighbourhood was used as public housing area until 2013. Since then, many interventions have been carried out to transform the neighbourhood. Today, the residential function of the neighbourhood is abandoned and transformed into a commercial area. In this context, the problem definition of the research is the transformation of the Saraçoğlu Neighbourhood, which was produced with public resources, into a commercial area where the use of only a certain social-economic class is targeted. The aim of this research is to reveal the effect of the changing ideologies of the governments on the shaping of the urban space in the spatial transformation process experienced in the Saraçoğlu Neighbourhood. In the research in which qualitative research was carried out, document analysis method was used, including maps, photographs, videos, newspapers, news texts, legal texts and judicial decisions, and an interview was conducted. As a result of the research, it was seen that the public value of the neighbourhood was removed by commercialization with plan changes during the transformation process carried out in the Saraçoğlu Neighbourhood. Although there are studies on the architectural values of the Saraçoğlu Neighbourhood in the literature, there is no comprehensive research on urban planning discipline. In this context, with this research, which considers the Saraçoğlu Neighbourhood as a political space, it is aimed to contribute to the literature by examining the production and current functional transformation of the neighbourhood through legal processes and interventions.
Benzer Tezler
- Eleştirel toponimi bağlamında toplumsal hafızanın mekandaki kodları: Bomonti'de yer isimleri
Spatial codes of collecti̇ve memory within the critical toponymies context: Place names in bomonti
SEZEN TÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP GÜNAY
- Türkiye'de 1980 sonrası neoliberal dönemde iktidar-mekân ilişkisi ve muhafazakâr kentin inşası
Power-space relationship in the neoliberal period and the construction of the conservative city after 1980's in Turkey.
GENCAY SERTER
Doktora
Türkçe
2018
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAYFUN ÇINAR
- Televizyon dizilerinde kültürel temsiller: Mardin dizileri örneği
Représentations culturelles dans les séries télévisées: Exemple de les séries télévisées de Mardin
SEZER AHMET KINA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Radyo-TelevizyonGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE VİTRİNEL
- Uluslararası dijital medyada bir sosyal temsil olarak Aylan Kurdi haberleri
Aylan Kurdi news as a social representation in international digital media
ZİNDAN ÇAKICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE NAZLI AYTUNA
- Neoliberal politikalar etkisinde mekânsal kimlik inşası: Eskişehir yolu bakanlık binaları
Spatial ideentity construction under the influence of neoliberal policies: Ministry buildings in eskişehir road
İREM NUR TOKUROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE DUYGU KAÇAR