Geri Dön

Eski Anadolu Türkçesinde“Kendi”biçimbiriminin işlevleri

The functions's morpheme of“Kendi”in old Anatolian Turkish

PDF İndir

  1. Tez No: 801682
  2. Yazar: AHMET DURAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. PAŞA YAVUZARSLAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
  6. Anahtar Kelimeler: kendi, bağlama kuramı, dönüşlülük, adılsıl, Adıl çözümleme, Biçimbirim, Eski Anadolu Türkçesi, Kendilik, self, binding theory, reflexive, pronoun, intensifier, Pronoun resolution, Morpheme, Old Anatolian Turkish
  7. Yıl: 2023
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada Eski Anadolu Türkçesinde kendi biçimbiriminin işlevleri incelenmiştir. İlk olarak Bağlama Kuramı ve kendi biçimbirimi üzerine ortaya konan yaklaşımlar değerlendirilmiştir. İncelenen çalışmalardan elde edilen veriler, bu çalışmada kullanılarak kendi biçimbirimin hangi işlevlerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Kendi ve kendisi biçimbirimlerinin Bağlama Kuramı kapsamında hangi işlevlerde kullanıldığı tartışılmış ve bu işlevlerin ne tür özellikleri olduğu örneklerle incelenmiştir. İncelenen çalışmalar ve test edilen örnekler ile kendi biçimbirimin dönüşlü adıl, adılsıl, kuvvetlendirici (odaksıl), niteleyici ve artık adıl işlevleri olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında günümüz Türkçesinde tespit işlevlerin Eski Anadolu Türkçesinde kullanım alanı 14. yüzyılda yazılan Edviye-i Müfrede, 15. yüzyıla ait Dede Korkut Kitabı eseri ve yine aynı dönemde kaleme alınan Münebbihü'r-RÀúidìn eserlerinden elde edilen örneklerle incelenmiştir. Dönem metinlerinde yapılan inceleme sonucu kendi biçimbirimin bu dönemde artık adıl işlevinin olmadığı ancak diğer işlevlerde kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kendi biçimbiriminin günümüz Türkçesinin aksine özne konumunda çekimsiz olarak ortaya çıkarak ve ad öbeklerinde baş olarak ortaya çıkarak adılsıl olarak kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

In this study, the functions of kendi morpheme in today's Turkish were examined. Firstly, the approaches on Binding Theory and kendi morpheme were evaluated and interpreted. The data obtained from the examined studies were used in this study to determine which functions kendi morpheme was used in. It has been discussed in which functions kendi and kendisi morphemes are used within the context of Binding Theory and what kind of features these functions have are examined with examples. With the examined studies and tested examples, it has been determined that kendi morpheme has reflexive pronouns, pronouns, intensifiers (focal), modifiers and resumptive pronouns functions. In the second stage of the study, the usage area of the functions of today's Turkish in Old Anatolian Turkish was examined with examples obtained from Edviye-yi Müfrede written in the 14th century, Dede Korkut book from the 15th century and Münebbihü'r-RÀkìdin, which was written in the same period. As a result of the examination created in the texts of the period, it was concluded that kendi morpheme was no longer resumptive pronoun in this period, but was used in other functions. Moreover, it has been reached to conclusion that kendi morpheme is used pronouns by appearing as a noun in subject position and as a head in noun phrases, unlike today's Turkish.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    25878

    Eski Anadolu Türkçesinde hal eklerinin fillerle münasebeti

    Başlık çevirisi yok

    NASRULLAH ÖZSOY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1993

    Dilbilimİstanbul Üniversitesi

    Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. A. MERTOL TULUM

  2. Tez No

    293100

    Mecma'ul-Envar, Ravzatu'l-Envar ve Eski Anadolu Türkçesi Dönemine ait satır arası ilk Kur'an Tercümesi'ne göre Eski Anadolu Türkçesinde yapım ekleri ve fonksiyonları

    Derivational suffixa and their functions in the old Anatolian Turkish according to Mecma`u?l-Envâr, Rav?atu?l-Envâr and Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait satir arasi ilk Kur?an tercümesi

    İSMAİL GÜNEŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MEVLÜT GÜLTEKİN

  3. Tez No

    821917

    Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış dört tıp metni üzerinde bitki adları incelemesi

    Analysis of plants names on four medical texts written in Old Anatolian Turkish

    BEDİNUR ÇAKICI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Türk Dili ve EdebiyatıBursa Uludağ Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HATİCE ŞAHİN

  4. Tez No

    333698

    13. yüzyıl Anadolu Türkçesinde sıfat fiil ekleri

    Suffixes of adjective-verbs in 13th century Anatolian Turkish

    HÜLYA AYDIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Türk Dili ve EdebiyatıSakarya Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZİKRİ TURAN

  5. Tez No

    270826

    Gülşehri'nin Mantıku't-Tayr tercümesi'nde kelime grupları

    Gulşehri?s Mantiku?t-Tayr translation word groups

    ARZU TEMEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Türk Dili ve EdebiyatıErciyes Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SUZAN SUZİ TOKATLI

Geri Dön