Türk kültüründe lâle motifi
Tulip motif in Turkish culture
- Tez No: 797337
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA GÜLAY MİRZAOĞLU SIVACI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Halk türküleri, Türk dili ve edebiyatı, Türk dünyası, Türk folkloru, Folk songs, Turkish language and literature, Turkish world, Turkish folklore
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çiçeklerin, yetiştiği mevsim koşullarına göre tohumlanma, çiçeklenme ve gelişme süreçleri değişiklik gösterebilmektedir. Çiçeklerin şekli, rengi ve kokusu tabiatın insanlara sunduğu estetik unsurlar arasındadır. Evrende bulunan unsurlar, kültürün bir parçası hâlinde sanat eserlerinde kendisini göstermektedir. Türk kültürünün sembollerinden biri olan lâle, asırlardır süregelen kültürel mirasın unsuru olarak kabul edilmektedir. Türk kültüründe, çiçekler söz konusu olduğunda ilk akla gelenler arasında bulunan, edebiyatta ve diğer sanatlarda kendisine yer edinen çiçek lâledir. Tezin amacı, Türk kültürünün farklı alanları olan edebiyat, mimari, sanat, tarih, mitoloji, din, görsel sanatlar, sosyal hayat, el sanatları ve türküler içerisindeki lâlenin farklı görünümlerini, yapısal ve işlevsel bir yaklaşımla disiplinler arası bir çalışma bütünlüğü içerisinde ele almaktır. Lâle, Türkistan'dan ve Kafkasya'dan Anadolu'ya, Anadolu'dan da Avrupa'ya yayılarak dünyanın çeşitli yerlerinde kendisine özgü özelliği, adlandırması, hikâyesi olan ve bir devre adını veren çiçektir. Bu çalışmada, lâlenin geçmişten günümüze geçirdiği değişiklikler, çeşitli sanat dallarında işlenişi ve farklı coğrafyalarda geçirdiği yolculuklardan bahsedilmiştir. Türk Edebiyatı'nda lâle şiirde dönemlerine göre kronolojik olarak incelenmiştir. Türkülerde lâle incelemesi konularına göre alt başlıklar hâlinde sıralanarak örneklerle analiz edilmiştir. Türk sanatında lâle her sanat dalı içerisinde görsellerle detaylandırılmıştır. Lâlenin içerdiği sembolik anlamlar konu bağlamında görsel ve şekillerle anlatılmıştır. Çalışma içerisinde lâlenin şekilsel özellikleri, diğer çiçeklerden ayrılan yönleri, kendi türü içerisindeki farklı adlandırmaları, edebiyatın dönemleri ve sanatın çeşitleri içerisinde işleniş formları, içerdiği metaforlar ve semboller bakımından ele alınışı hakkında bilgilere yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
The seeding, flowering, and development processes of flowers can vary depending on the seasonal conditions in which they grow. The shape, color, and scent of flowers are among the aesthetic elements that nature offers to humanity. Elements found in the universe are reflected in works of art as part of culture. The tulip, one of the symbols of Turkish culture, is considered an element of cultural heritage that has continued for centuries. In Turkish culture, the tulip is among the first flowers that come to mind when flowers are mentioned, and it has found its place in literature and other arts. The aim of this thesis is to examine the different appearances of the tulip in various fields of Turkish culture, such as literature, architecture, art, history, mythology, religion, visual arts, social life, handicrafts, and folk songs, within an interdisciplinary study framework, using a structural and functional approach. The tulip, which spread from Central Asia and the Caucasus to Anatolia, and from Anatolia to Europe, is a flower that has its own unique characteristics, name, story, and even gave its name to an era in various parts of the world. This study discusses the changes the tulip has undergone from the past to the present, its portrayal in various art forms, and its journey across different geographies. In Turkish literature, the tulip has been examined chronologically in poetry according to its period. In folk songs, the tulip has been analyzed with examples, categorized into subheadings according to their themes. In Turkish art, the tulip has been detailed with visuals within each art form. The symbolic meanings of the tulip have been explained with visuals and shapes within the context of the subject matter. The study includes information on the morphological characteristics of the tulip, its distinguishing features from other flowers, its different names within its species, its forms of treatment in various periods of literature and art, and its treatment in terms of the metaphors and symbols it contains.
Benzer Tezler
- Tezhip sanatında lale motifi
The tulip illumination art
SÜHEYLA GÖNEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ÖMER FARUK TAŞKALE
- Türk çini veseramik sanatında lale
Tulip in Turkish tile and ceramics art
SEVGİ ÇEKİNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Güzel SanatlarAnadolu ÜniversitesiSeramik Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. SADETTİN AYGÜN
- Lale motifinin gelişimi ve Kara Memi ekolündeki yeri
The development of the tulip motif and its place in the Kara Memi
EYLÜL İMUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiMersin ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAVAŞ YILDIRIM
- Lâle motifinin 16. - 18. yüzyıl Osmanlı'da kullanımı ve bilgisayar ortamında armürlü dokuma tasarım örnekleri
The use of tulip motifs in the 16th and 18th centuries in the Ottoman and dobby weaving design examples in computer setting
CEMALETTİN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıSüleyman Demirel ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. NAİLE RENGİN OYMAN
- 16.-18. yüzyıllarda Avusturya sanatında Türkler
Başlık çevirisi yok
LALE BALKIŞ (BABAOĞLU)
Doktora
Türkçe
1994
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ATASOY