Geç Roma-Erken Bizans Dönemi Anadolu'da cam tipolojisi
Glass typology in Late Roman-Early Byzantine Anatolia
- Tez No: 777340
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇİĞDEM GENÇLER GÜRAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Cam, Cam kaplar, Cam kavanoz, Cam sanatı, Cam şişe, Erken Bizans Dönemi, Geç Roma, Kandiller, Sürahiler, Şişe, Glass, Glass container, Glass jar, Glass art, Glass bottle, Early Byzantine Period, Late Rome, Lamps, Decanters, Bottle
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bizans Dönemi'nin öncüsü olan Roma İmparatorluk Dönemi camları, Roma İmparatorluğu'nun geleneksel formunu taşımaktadır. Serbest üfleme tekniğinin keşfedilmesiyle cam, günlük hayatta kolay ulaşılabilen bir malzeme olmuştur ve cam kap formlarında çeşitlilik artmıştır. Bu dönemde kadehler, kandiller ve koku şişeleri (unguentarium) çok sık görülen cam kap formlarıdır. Geç Roma İmparatorluk Dönemi'nin cam fiyatları ve üretim merkezleri üzerine bilgi veren İmparatorluğun çeşitli yerlerinde bulunan ve en önemli arkeolojik veri olan Diocletian Fiyat Listesi camın dönem içindeki yeri ve kullanımı hakkında ışık tutmaktadır. Anadolu'da bugüne kadar yapılan kazılarda ve araştırmalarda Geç Roma İmparatorluk ve Erken Bizans Dönemlerinde ele geçen cam eserler, üretim artıkları ve cam fırın kalıntıları (7 kentte) göz önüne alındığında toplam 23 kentte cam üretimi olduğu görülmektedir. Cam üretimine ilişkin veriler, in situ fırın kalıntısı bulunan ve cam üretim izleri bulunan yerleşimler olmak üzere 2 başlık altında toplanmıştır Çalışmamızda, ele geçen ve yayınlarda belirtilen 11 cam kap formu, Geç Roma İmparatorluk ve Erken Bizans Dönemleri olarak incelenmiştir. Geç Roma İmparatorluk Dönemi'nde çeşitliliğin ve formların sayıca fazla ele geçtiği görülmüştür. Erken Bizans Döneminde ise daha çok kandiller ele geçmiştir. Buluntular çoğunlukla Ege ve Akdeniz Bölgelerinden ele geçmiştir. M.S. 4. yüzyıldan itibaren Hristiyanlığın yayılması ile birlikte günlük kullanım kaplarının kullanımı azalmış, iç mekan, konutlar ve dinsel yapılarda kandillerin kullanımı yaygınlaşmıştır. Anadolu'da incelenen cam kap formlarından tabak ve kaselerde birkaç bezemeli ithal örnek ele geçmiştir. Geç Roma İmparatorluk ve Erken Bizans Dönemlerinde ele geçen kadeh ve kandil cam kap formlarında yerel bir üretim söz konusudur. Anadolu'da kazılarda ele geçen ve yayınlarda belirtilen cam kap buluntularının M.S. 4-6. yüzyıllarda yoğun olarak ele geçtiği ancak; M.S.7. yüzyılda azaldığı görülmektedir. Arap saldırıları, ekonomik buhran, salgın hastalıklar üretimin ve ticaretin gelişmesini engellemiştir.
Özet (Çeviri)
The Roman Imperial Period glass, which is the pioneer of the Byzantine Period, carries the traditional form of the Roman Empire. With the discovery of the free blowing technique, glass has become an easily accessible material in daily life and diversity of glass container forms has increased. In this period goblets, oil lamps and fragrance bottles (unguentarium) are the most common glass vessel forms. The Diocletian Price List, which is the most important archaeological data found in various parts of the Empire, giving information on glass prices and production centers of the Late Roman Imperial Period, sheds light on the place and use of glass in the period. Considering the glass artifacts, production residues and glass klin remains (in 7 cities) found in the Late Roman Imperial and Early Byzantine Periods in the excavations and researches carried out in Anatolia to date, it is seen that there is glass production in a total of 23 cities. In our study, 11 glass vessel forms found and mentioned in publications were examined as Late Roman Imperial and Early Byzantine Period. In Late Roman Imperial Period, it was seen that the diversity and forms were more numerous. In the Early Byzantine Period, more lamps were found. The finds were mostly obtained from the Aegean and Mediterranean Regions. From the 4th century AD onwards, with the spread of Christianity, the use of daily use vessels decreased, and the use of oil lamps in interiors, residences and religious buildings became widespread. A few decorated imported samples were found on plates and bowls from glass vessel form studied in Anatolia. There is a local production in the glass vessel forms of goblets and oil lamps found in the Late Roman Empire and Early Byzantine Period. The glass vessel finds found in the excavations in Anatolia and mentioned in the publications are dated to AD, 4-6 th centuries, but, AD 7 th century appears to be decreasing. Arab attacks, economic depression, epidemics prevented the development of production and trade
Benzer Tezler
- Aydın Arkeoloji Müzesi Helenistik, Roma ve Geç Roma-Bizans dönemi pişmiş toprak kandilleri
Aydin Archaeology Museum Hellenistic, Roman and Late Roman-Byzantine period terracotta lamps
AYŞE AVLİ
Doktora
Türkçe
2026
ArkeolojiAtatürk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZERRİN AYDIN TAVUKÇU
- Metropolis aşağı hamam-palaestra cam buluntuları
Glass finds from metropolis lower bath-palaestra
EMİNE AKKUŞ KOÇAK
Doktora
Türkçe
2021
ArkeolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL ERTEN
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Patara sikke basımları ve Patara kazılarından (1989-2001) ele geçen sikkeler
The City coins of Patara and the coins were found during the exavations (1989-2001) at Patara
ŞÜKRÜ ÖZÜDOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
ArkeolojiAkdeniz ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HAVVA İŞKAN IŞIK
- Bakla Tepe Geç Kalkolitik Çağ konut mimarisi rekonstrüksiyonu
Bakla Tepe Late Chalcolithic period architectural reconstruction
İRFAN TUĞCU