Kayseri, Koramaz vadisi, Büyük Bürüngüz köyü geleneksel konut mimarisi ve koruma sorunları
Traditional housing architecture and conservation problems in Büyük Bürüngüz village, Koramaz valley, Kayseri
- Tez No: 771722
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYTEN ERDEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kayseri, Koramaz Vadisi, Büyük Bürüngüz, geleneksel konut mimarisi, koruma sorunları, Geleneksel mimari, Konut mimarisi, Kırsal mimari, Kayseri, Koramaz Valley, Büyük Bürüngüz, traditional housing architecture, conservation problems, Traditional architecture, Housing architecture, Rural architecture
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kayseri ilinin Melikgazi ilçe sınırları içerisinde bulunan Koramaz Vadisi, şehrin kuzeydoğusunda yer alan bir deprem kırığı oluşumudur. Vadi, Koramaz Dağı eteklerinden başlayarak Kültepe (Kaniş-Karum)'ye doğru uzanmaktadır. Bölgede tespit edilen arkeolojik bulgulara göre ilk yerleşimler binlerce yıl önceye dayanmaktadır. Bu tarihsel süreçte Koramaz Vadisi köyleri de pek çok dini ve etnik kökendeki topluluğa ev sahipliği yapmıştır. Vadi yerleşimlerinde bulunan; kaya oyma dini yapılar, güvercinlikler, yeraltı şehirleri, anıtsal yapılar ve sivil mimari örnekleri yörenin mimari kimliğini oluşturmaktadır. Koramaz Vadisi, sahip olduğu bu kültürel miras değerleri sebebiyle 2020 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır. Büyük Bürüngüz Köyü, geleneksel mimari dokusunu günümüze kadar büyük oranda koruyabilmiş vadideki 7 kırsal yerleşmeden biridir. Tarihsel süreçte bir sayfiye yerleşimi olan köy, günümüzde de çoğunlukla yaz aylarında mevsimlik olarak kullanılmaktadır. Selçuklu ve Osmanlı Dönemleri'ne tarihlenen camileri, tarihi mezarlıkları, çeşmeleri, yerleşimin altında bulunan yeraltı şehri ve geleneksel konutları köyün korunması gerekli kültürel miras değerleridir. Çalışmanın amacı, Büyük Bürüngüz'ün kırsal mimari özelliklerini saptamak, belgelemek ve koruma sorunlarına dikkat çekmektir. Bu çalışma kapsamında, daha önce geleneksel yerleşim dokusu bütünüyle ele alınmayan Büyük Bürüngüz Köyü'nün mevcut durum tespiti ve mimari belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Kırsal doku analizleri ile geleneksel dokuyu tehdit eden koruma sorunları saptanmış ve bu sorunlara yönelik öneriler getirilmiştir. Tez, kendi içinde alt başlıklara ayrılan 7 ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm; literatür özeti, çalışmanın amacı ve hipotezin yer aldığı giriş bölümüdür. İkinci bölümde; Koramaz Vadisi ve Büyük Bürüngüz Köyü'nün coğrafi özellikleri, sosyal, ekonomik ve demografik yapıları ile tarihsel gelişimi anlatılmaktadır. Ayrıca, Koramaz Vadisi köyleri, mimari özellikleri ve UNESCO Dünya Miras Listesi Süreci hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde; Büyük Bürüngüz'de yapılan koruma çalışmaları ile yerleşim dokusunun özellikleri hakkında yapılan analizlere yer verilmekte ve geleneksel dokuyu oluşturan unsurlar anlatılmaktadır. Dördüncü bölümde; 14 adet geleneksel konut örneği detaylı olarak ele alınmakta ve mimari çizimlerine yer verilmektedir. Beşinci bölümde; köyün geleneksel konut mimarisi özellikleri, yapım teknikleri ve malzemeleri hakkında bilgi verilmektedir. Altıncı bölümde; yerleşimdeki koruma sorunları doku ve yapı ölçeğinde ayrı ayrı incelenmektedir. Yedinci bölümde ise; tespit edilen koruma sorunlarına yönelik çözüm önerileri getirilmekte ve genel bir değerlendirme yapılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Koramaz Valley, located within the boundaries of Melikgazi district of Kayseri province, is an earthquake fracture formation located in the northeast of the city. The valley starts from the foothills of Koramaz Mountain and extends towards Kültepe (Kanesh-Karum). According to the archaeological findings in the region, the first settlements date back thousands of years. In this historical process, the villages of Koramaz Valley have hosted many religious and ethnic communities. Located in valley settlements; rock-cut religious buildings, pigeon lofts, underground cities, monumental structures and examples of civil architecture constitute the architectural identity of the region. Koramaz Valley was included in the UNESCO World Heritage Tentative List in 2020 due to these cultural heritage values. Büyük Bürüngüz village is one of the 7 rural settlements in the valley that has largely preserved its traditional architectural pattern until today. The village, which was a summer resort settlement in the historical process, is still used seasonally, mostly in summer. Mosques, historical cemeteries, fountains, underground city and traditional residences dating to the Seljuk and Ottoman Periods are the cultural heritage values that need to be preserved in the village. The aim of this study is to identify and document the rural architectural features of Büyük Bürüngüz and to draw attention to conservation problems. Within the scope of this study, the current situation determination and architectural documentation studies of Büyük Bürüngüz village, whose traditional settlement pattern was not fully addressed before, were carried out. Conservation problems that threaten the traditional pattern have been identified with rural pattern analysis and suggestions have been made for these problems. This thesis consists of 7 main chapters divided into sub-titles. First chapter; literature summary, the aim of the study and the introductory part of the hypothesis. In the second chapter; geographical features, social, economic and demographic structures and historical development of Koramaz Valley and Büyük Bürüngüz village are explained. In addition, information is given about the Koramaz Valley villages, their architectural features and the UNESCO World Heritage List Process. In the third chapter; conservation works carried out in Büyük Bürüngüz and the analysis of the characteristics of the settlement pattern are given and the elements that make up the traditional pattern are explained. In the fourth chapter; 14 examples of traditional houses are discussed in detail and their architectural drawings are included. In the fifth chapter; information is given about the traditional residential architecture of the village, its construction techniques and materials. In the sixth chapter; conservation problems in the settlement are examined separately at the scale of pattern and structure. In the seventh chapter; suggestions for solutions to identified conservation problems are presented and a general evaluation is made.
Benzer Tezler
- Kayseri yöresinde farklı zamanlarda toplanan ceviz yaprağının (Juglans regia) biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of biochemical properties of walnut leaves (Juglans regia) collected at different times from kayseri region
İSMAİL BAHADIR ERDEM
- Koramaz Vadisi (Melikgazi-Kayseri) briyofit florası
The bryophyte flora of Koramaz Valley (Kayseri-Melikgazi)
HARUN ÇULHA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
BiyolojiNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLAY EZER
- Koramaz vadisi(Kayseri) oppiid akarları(acari, oribatida, oppiidae) üzerine taksonomik araştırmalar
Taxonomic studies on oppiid mites (acari, oribatida, oppiidae) in koramaz valley (Kayseri)
ALPASLAN SEYHAN
- Somut Olmayan Kültürel Miras bağlamında Koramaz Vadisi Dorak (Süzek) Taşı ve Dorak Yoğurdu yapım pratiği
Koramaz Valley Dorak (Filter) Stone and Dorak Yogurt-making practice in the context of its Intangible Cultural Heritage
EMRAH AKKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Nevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiKültürel Miras ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CESUR PEHLEVAN