Средства выражения итеративности в тексте русского рассказа конца XIX - начала XX века (функционально-семантический аспект)
XIX. Yüzyıl Sonu-XX. Yüzyıl Başı Rus Hikaye Metinlerinde Yinelemeli İfade Birimleri (İşlevsel ve Anlamsal Yönü)MEANS OF EXPRESSING ITERATIVENESS IN THE TEXT OF A RUSSIAN SHORT STORY OF THE LATE XIX - EARLY XX CENTURIES (A FUNCTIONAL-SEMANTIC ASPECT)
- Tez No: 771682
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELENA VALERİANOVNA BUZALSKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2022
- Dil: Rusça
- Üniversite: Saınt-Petersburg State Unıversıty (sankt-Peterburgskıj Gosudarstvennyj Unıversıtet)
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tezimizin konusu, yinelemeli birimler (iterative) semantiğinin metin içindeki işlevsel özelliklerini incelemeyi amaçlamıştır. Yinelemeli birimlerin anlambilimi ve bunların metin içindeki işlevleri uzun süredir dilbilim araştırmalarının odağında yer almış ve almaya da devam etmektedir. Yineleme kategorisi çok kez tekrar eden durumları, alışkanlıkları ifade eden anlamsal bir birim olarak kabul edilmiş ve benzer anlamlara sahip yinelemeli semantik birimler (her zaman, her gün, sık sık v.s. gibi zarflar) ve karakterlerin özellikleri, alışkanlıkları gibi etkenler bu kategoride önem kazanmıştır. Yinelemeli birimler, Sovyet ve Rus dilbilimcileri tarafından farklı yönleriyle ele alınmıştır: teorik anlam, cümle yapısında belli sözcükler yardımıyla somutlaşan anlam ve metin kompozisyonunda somutlaşan anlam. Bunun yanı sıra Türk dilbilimciler ise daha ziyade fiillerin çoklu anlamları üzerinde durmuşlardır. Varolan çalışmaların yanı sıra tezimizde bağlamsal metinler (Rus hikaye metinleri) üzerinde yinelemeli birimlerin işlevsel ve anlamsal rolüne de dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda yinelemeli birimler vasıtasıyla metnin stili ve yazarların üslupları belirlenmiştir. XIX. yüzyılın sonu – XX. yüzyılın başında Anton Pavloviç Çehov ve İvan Alekseyeviç Bunin gibi ünlü Rus yazarlarının hikaye metinlerindeki yinelemeli birimlerin işlevsel rolü ve sözdizimsel uyumluluğu araştırmamıza konu teşkil etmiştir. Bunun yanı sıra yinelemeli birimlerle bağlamların analizi Çehov ve Bunin'in yazım stillerinin ve üsluplarının belirlenmesinde de yol gösterici olmuştur. Gerek belirlenen yazım stilleri bakımından gerekse dilbilimsel analizler neticesinde Rusça metinler Türkçe çeviri metinlerle karşılaştırılmış, yinelemeli birimlerin sebep olabileceği olası anlam kaymaları ve çeviri hataları (anlamsal, cümle dizimsel ve mantıksal) saptanmış, sebepleri tespit edilmiş ve bir tür algoritma ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tez çalışmamızda anlamsal, bağlamsal, kavramsal ve etimolojik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Karşılaştırmalı analiz yapılması sonucunda ise nicel ve nitel veriler elde edilmiştir. Anlamsal durumu kültürel kodlarla bağdaştırarak yineleme anlamı içeren on iki zarf; her zaman (всегда), her zamanki gibi (как всегда), genellikle (обычно), çoğu zaman (обыкновенно), edebiyen/ sonsuz (вечно), devamlı (постоянно), her gün (каждый день), günlük (ежедневно), düzenli (регулярно), alışkanlık olarak (по привычке), her defasında (всякий раз) Çehov ve Bunin'in hikayeleri üzerinden analiz edilmiştir. Yinelemeli birimlerin hikaye türüne uygunluğundan dolayı Rus edebiyatının en ünlü iki hikaye yazarı olan Çehov ve Bunin ele alınmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde Çehov'un hikayelerinde yinelemeli birimler durum bildirmiş ve genellikle yüklemin yanında yer almış ve yüklemle ilişkilendirilmiştir. Bu durumda, yazarın eylemi / eylemsizliği vurguladığını söylemek mümkündür. Bunin'in hikayelerinde ise yinelemeli birimler genellikle yan cümlede, giriş yapılarında (Вводная конструкция) yer almış olup yazar yinelemeli birimleri daha ziyade arka planı anlatmak için kullanmıştır. Bunin planmış durumları anlatmak için yinelemeli birimleri tercih ederken; Çehov ise otomatik, içgüdüsel ve alışkanlık gereği olan durumları anlatmak için bu birimleri kullanmıştır. Çehov yinelenen birimleri“çıkışsızlık, eylemsizlik, pasiflik ve can sıkıntısı”gibi olumsuz anlamlar ile bağdaştırırken; Bunin,“refah, köklü bir yaşamın”mümkün olması ile ilişkilendirmiştir. Söz konusu birimler yardımıyla Çehov, ironik bir biçimde ortamı, durumları gözlemleyici bir bakış açısı ile aktarırken, Bunin ise doğayı, iç ve dış mekanları, karakterlerin dış görünüşünü, onların kişilik özelliklerini resmetme aracı olarak kullanmıştır. Çehov, klişe, stereotip gibi kalıplaşmış kullanımlarda yinelemeli birimleri sıklıkla tercih ederken, Bunin'in de ise bu tür klişe kullanımlarının olmadığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
The subject of our thesis aimed to examine the functional features of iterative semantics in the text. The semantics of recursive units and their functions in the text have been and continue to be the focus of linguistic research for a long time. The repetition category has been accepted as a semantic unit expressing repetitive situations and habits, and iterative semantic units with similar meanings (adverbs such as always, every day, often, etc.) and factors such as the characteristics and habits of the characters have gained importance in this category. Recursive units have been dealt with by Soviet and Russian linguists in different aspects: theoretical meaning, meaning embodied in sentence structure with the help of certain words, and meaning embodied in text composition.In addition, Turkish linguists focused on the multiple meanings of verbs. In addition to existing studies, our thesis also draws attention to the functional and semantic role of iterative units on contextual texts (Russian story texts). In this context, the style of the text and the styles of the authors were determined by means of iterative units.XIX. end of the century – XX. At the beginning of the century, the functional role and syntactic compatibility of repetitive units in the story texts of famous Russian writers such as Anton Pavlovich Chekhov and Ivan Alekseyevich Bunin were the subject of our research. In addition, the analysis of recursive units and contexts has also been a guide in determining the writing styles and styles of Chekhov and Bunin. Russian texts were compared with Turkish translation texts, both in terms of the determined writing styles and as a result of linguistic analysis, possible semantic shifts and translation errors (semantic, syntactic and logical) that could be caused by repetitive units were determined, their reasons were determined and a kind of algorithm was tried to be put forward. In our thesis study, semantic, contextual, conceptual and etymological analysis methods were used. As a result of comparative analysis, quantitative and qualitative data were obtained. Twelve adverbs containing the meaning of repetition by associating the semantic situation with cultural codes; always (всегда), always (как всегда), usually (обычно), often (обыкновенно), eternally/infinitely (вечно), constantly (постоянно), every day (каждый день), daily (ежедневно), (регулярно), habitually (по привычке), each time (всякий раз) analyzed through the stories of Chekhov and Bunin. Chekhov and Bunin, two of the most famous story writers of Russian literature, are discussed because of the suitability of repetitive units to the story type. As a result of the findings, iterative units in Chekhov's stories reported the situation and were usually placed next to the predicate and associated with the predicate.In this case, it is possible to say that the author emphasizes action / inaction. In Bunin's stories, on the other hand, repetitive units were usually included in subordinate clauses, introductory structures (Вводная конструкция), and the author used repetitive units more to tell the background.While Bunin prefers iterative units to describe planned situations; Chekhov, on the other hand, used these units to describe automatic, instinctive and habitual situations. While Chekhov associates repeating units with negative meanings such as“no exit, inactivity, passivity and boredom”; Bunin associated it with the possibility of“prosperity, a well-established life”. With the help of the units in question, Chekhov ironically conveyed the environment and situations with an observant point of view, while Bunin used nature, interior and exterior spaces, the outward appearance of the characters and their personality traits as a means of portraying them. While Chekhov often prefers repetitive units in stereotypes such as clichés and stereotypes, it has been determined that Bunin does not use such clichés.
Benzer Tezler
- Функционально-семантическое поле биологического пола в системе средств выражения художественного символа (на материале прозы русских символистов)
Funktsionalno-semantiçeskoye pole biologiçeskogo pola v sisteme stredstv virajeniya hudojestvennogo simvola (na materiale prozi russkih simvolistov)
REŞAT ŞAKAR
Yüksek Lisans
Rusça
2013
Doğu Dilleri ve EdebiyatıM. V. Lomonosov Moscow State UnıversıtyPROF. DR. EVGENİY VASİLYEVİÇ KLOBUKOV
- СЕМАНТИЧЕСКОЕ ПОЛЕ«ТРУДОВАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ ЧЕЛОВЕКА»И ЕГО ПРЕДСТAВЛЕНИЕ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ
Başlık çevirisi yok
AYNUR AĞÖREN
- Вербальные средства репрезентации концептов «Судьба» и «Kader»(на материале русского и турецкого языков)
Başlık çevirisi yok
KENAN YILDIRIM
Doktora
Rusça
2017
Karşılaştırmalı EdebiyatBıshkek Humanıtıes UnıversıtyDr. KAMBARALIEVA UULKAN DZHOLDOSHBEKOVNA
- Кыргызстандагы баалуу кагаздар рыногунун £нігіі проблемалары
Krgızistan'daki menkul kıymetler piyasasının gelişme
ELNURA ABYLKASYMOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2010
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAPAROVA DAMİRA
