Investigating mechanisms of social desirability bias in self-administered surveys
Kendi kendi yönetimindeki anketlerde sosyal istenilirlik yanlılığının mekanizmalarının incelenmesi
- Tez No: 768805
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET SİNAN TÜRKYILMAZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ADALI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sosyal Hizmet, Sociology, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Anketler, Kendi kendine liderlik, Kendi kendine yeterlilik, Kendini yönetme, Sosyal istenirlik, Öz yönetim, Questionnaires, Self leadership, Self sufficiency, Self management, Social desirability, Self-management
- Yıl: 2022
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Nüfus Etütleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Araştırma Yöntemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sosyal istenirlik yanlılığı olarak adlandırılan, kimi anket katılımcılarının sosyal olarak daha uygun bulunacağını düşündükleri yanıtları verme eğilimlerini ele almaktadır. Sosyal istenirlik yanlılığı cevaplayıcıların anketleri kendi kendilerine doldurdurmaları durumda ise daha düşüktür olmasına rağmen, fakat cevaplayıcıların kendi kendilerine anket doldurdukları yaklaşımlarda sosyal istenirliği yönlendiren mekanizmalar çok net değildir. Cevaplayıcıların kendi kendilerine anket doldurdukları yaklaşımlarda sosyal istenirlik etkilerini daha iyi anlayabilmek için bu tezde anket özelliklerinin ampirik olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Tezin üç temel amacı vardır: Birincisi, anketin tanıtımına duyulan ilginin, anket konusunun, anketi yaptıran kişi/kuruluşun ve anket konusunun ne kadar hassas algılandığının sosyal olarak istenen yanıt kategorilerini seçmeye yönelik sistematik bir eğilimi teşvik edip etmediğini incelemek; ikincisi, yanıt kategorilerinin sunulduğu sıranın sosyal olarak istenen yanıt kategorilerini seçme eğilimine etkisini incelemek; son olarak da, sorular hassaslaştıkça sosyal istenirlik etkilerinin artıp artmadığını incelemek. İlk iki amaca odaklanmak için 386 Hacettepe Üniversitesi öğrencisinden 2×2×2'lik bir deney tasarımıyla çevrimiçi anket verisi toplanmıştır. Üçüncü amacın analizini desteklemek için ayrıca 2012 Arjantin Küresel Okul Temelli Öğrenci Sağlık Anketi'nin verilerinden yararlanılmıştır. 2012 Arjantin anketinin örneklem büyüklüğü 28,368' tir. Tezin sonuçlarına göre, tez konusunu hassas bulan katılımcıların sistematik olarak sosyal istenirliği olan yanıtları seçme eğilimininin görece daha fazla olduğu, ancak anket konusunun ve anketi yaptıran kişi/kuruluşun herhangi bir etkisinin olmadığı görülmüştür. İlgi çekici bir şekilde, anket tanıtımını daha ilginç bulan katılımcıların sosyal istenirliğe yönelik eğilimlerinin de daha yüksek olduğu görülmüştür. Yanıt seçeneği sırasının etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuşturve sosyal olarak istenen yanıt kategorileri üst sırada oldukları zaman daha yoğun biçimde seçilmişlerdir. Ayrıca, anket sorularinin hassaslığı arttıkça sosyal olarak istenen yanıtların seçimi yoğunlaşmıştır ve ayrıca daha fazla eksik veri sağlayan katılımcıların sosyal olarak istenen yönde yanıt verme olasılıkları daha yüksek bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
This dissertation addresses social desirability bias, also known as socially desirable responding (SDR), a tendency of some respondents to provide responses they consider to be socially favorable. Though SDR declines in self-administered modes, the mechanisms behind SDR in self-administered modes are not fully understood. To improve the understanding of SDR in a self-administered setting, this dissertation aims to empirically investigate the effects of survey attributes and has three-fold objectives: First, to examine whether introduction interest, survey topic, survey sponsor, and perceived topic sensitivity prompt a systematic tendency to choose socially desirable response categories; second, to examine whether the order in which the response categories are presented precipitates the tendency to choose socially desirable response categories; and finally, to investigate whether the increment of item-related sensitivity prompts the tendency to SDR. To achieve the first two objectives, primary data were collected through a 2×2×2 online survey experiment from Hacettepe University students, with a sample size of 386. To achieve the third objective, a combination of primary and secondary data was used. The secondary dataset used in the dissertation is from the 2012 Argentina Global School-Based Students Health survey with a sample size of 28,368. Respondents who perceived the survey topic as sensitive marginally tended more to choose socially desirable response categories but the survey topic and sponsor are insignificant. Intriguingly, respondents who rated the survey introductory statement interesting demonstrated more tendency to SDR. The response order effect was significant and socially desirable response categories were more frequently chosen when they appeared first on the list. Also, responding in the socially desirable direction intensified as the sensitivity of survey items increased, and respondents with more missing responses tended to respond in the socially desirable direction.
Benzer Tezler
- Belirsizliğe tahammülsüzlük ve ekolojik kaygı arasındaki ilişkide stresi değerlendirme ve başa çıkma tarzlarının aracı rolünün incelenmesi
An investigation of the relationship between intolerance of uncertainty and ecological anxiety and the mediating role of stress appraisal and coping
CANSU KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiTobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖZDE İKİZER
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUZAN CEYLAN BATUR
- Investigating the mechanisms of change in mentalization-based treatment for children (MBT-C): Do improvements in emotion regulation predict a reduction in internalizing problems?
Çocuklarda zihinselleştirmeye dayalı tedavide değişim mekanizmalarının araştırılması (MBT-C): Duygu düzenlemedeki kazanımlar içselleştirme sorunlarında azalmayı öngörür mü?
KÜBRA ARIKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL HALFON
- Sosyal medya kullanımı ve beden algısının savunma mekanizmaları kapsamında incelenmesi
The examination of social media usage and body image in the context of defense mechanisms
DİLARA SAÇAL
- MECHANISMS OF PUBLIC PROTEST MOBILIZATION IN HYBRID REGIMES: THE CASE OF THE JANUARY 2022 CRISIS IN KAZAKHSTAN
HİBRİT REJİMLERDE KAMUSAL PROTESTO MOBİLİZASYONU MEKANİZMALARI: KAZAKİSTAN'DAKİ OCAK 2022 KRİZİ ÖRNEĞİ
MİRASH OİSHİYEVA
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Siyasal Bilimlerİstanbul Kültür ÜniversitesiUlusarası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAN KAKIŞIM
- İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinde geriatrik yaş grubunda ölüm nedenleri
Investigating the cause of geriatric deaths in 2004, İzmir Dokuz Eylül University Hospital
MUSTAFA ÖNDER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
Adli TıpDokuz Eylül ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEHRA DEMİROĞLU