15-49 yaş kadınlarda sağlık okuryazarlığı ve kontrasepsiyon tercihlerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors effecting health literacy and contraception preferences in women aged 15-49
- Tez No: 751515
- Danışmanlar: PROF. NAZLI ŞENSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Aile Planlaması, TSOY-32, Aile Sağlığı Merkezi, Doğum kontrolü, Kadınlar, Kontraseptif ajanlar, Kontraseptif cihazlar, Ölçekler, Health Literacy, Family Planning, TSOY-32, Family Health Center, Contraception, Women, Contraceptive agents, Contraceptive devices, Scales
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı aile sağlığı merkezine başvuran 15-49 yaş evli kadınların sağlık okuryazarlık düzeyini, kontrasepsiyon tercihlerini ve kontrasepsiyon tercihlerine etki eden faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma Ocak-Mart 2022 tarihleri arasında toplam 450 kadın ile yürütüldü. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik, obstetrik, aile planlaması özelliklerine ilişkin sorular ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) kullanıldı. İstatistiksel analiz için SPSS 20 paket programı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 36,6±7,2 olup, %44,9'u ilkokul mezunu, %80,4'ü ev hanımı, %66,9'u çalışmamaktadır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığının ortalama genel index puanı 24,61±8,03 olup, bu değer yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyine karşılık gelmektedir. Yapılan kategorik değerlendirmede katılımcıların %49,3'ü yetersiz, %37,6'sı sorunlu-sınırlı, %12,4'ü yeterli ve %0,7'si mükemmel seviyede sağlık okuryazarlık düzeyine sahip olduğu tespit edildi. Katılımcıların sağlık okuryazarlık düzeyleri sosyodemografik değişkenlerle karşılaştırıldığında, 45 yaş üzeri, ilkokul mezunu, ev hanımı, gelir düzeyi 4250 Tl (asgari ücret) ve altı olan, çalışmayan, sosyal güvencesi olmayanlarda sağlık okuryazarlığı daha düşük saptandı (p<0,05). Katılımcılar %58,7 ile modern yöntem kullanmakta, tüm yöntemler içinde en sık %43,4 ile geri çekmeyi tercih etmektedir. Katılımcıların modern-geleneksel yöntem tercihleri sosyodemografik değişkenlerle karşılaştırıldığında, sosyal güvencesi olan, üç doğum yapan, yaşayan çocuk sayısı iki ve üç olan, çocuk istemi olmayan, aile planlaması danışmanlığı alan, eşi ilkokul mezunu olan katılımcıların modern yöntemi daha çok tercih ettiği saptandı (p<0,05). Çalışmamızda modern ve geleneksel aile planlaması yöntem tercihi ve aile planlaması yöntemleri ile sağlık okuryazarlığı karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Sonuç: 15-49 yaş kadınların sağlık okuryazarlığının yetersiz olduğu saptandı. Kadınların çocuk istemi olmamasına rağmen tüm yöntemler içinde geri çekme kullananların daha fazla olduğu saptandı. Kadın sağlığında istenen hedeflere ulaşmak için kadınlarda sağlık okuryazarlığının arttırılmasına ve modern aile planlaması yöntemlerinin teşvik edilmesine öncelik ve önem verilmelidir. İlk temas ve erişim fırsatları açısından oldukça önemli yere sahip olan birinci basamakta, aile planlaması danışmanlık hizmetlerine ve sağlık eğitimine daha fazla önem verilmelidir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to determine the health literacy level, contraception preferences, and factors affecting the contraception preferences of married women aged 15- 49 who applied to the family health center. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted (in Afyon) between January and March 2022 with a total of 450 women. In the study, a questionnaire including socio-demographic, obstetric, family planning characteristics, and Turkish Health Literacy Scale-32 (TSOY-32) were applied as data collection tools. Data was analyzed statistically on SPSS 20 package program, and it was considered statistically significant (p<0.05). Results: The mean age of the participants was 36.6±7.2. Among the participants: 44.9% were primary school graduates, 80.4% were housewives, and 66.9% were unemployed. The mean general index score of the participants' health literacy is 24.61±8.03, which corresponds to an insufficient level of health literacy. It was determined that 49.3% of the participants were inadequate, 37.6% problematic-limited, 12.4% adequate, and 0.7% excellent at health literacy levels in the categorical evaluation. When the health literacy levels of the participants were compared with the sociodemographic variables, it was found that the health literacy was lower in those over 45 years old, primary school graduates, housewives, with an income level of 4250 TL (minimum wage) and below, unemployed and without social security (p<0.05). 58.7% of the participants use the modern method, and they prefer withdrawal with 43.4% among all methods. When the modern-traditional method preferences of the participants were compared with the sociodemographic variables, it was determined that the participants who had social security, had three births, had two or three living children, did not want children, had family planning counseling, and whose spouses were primary school graduates preferred the modern method more (p< 0.05). In the study, when the preference for modern and traditional family planning methods and family planning methods and health literacy were compared there was no statistically significant difference (p>0.05). Conclusion: It was determined that the health literacy of women aged 15-49 was insufficient. Although women did not want to have children, it was determined that among all methods, the withdrawal method was used more commonly. In order to achieve the desired goals in women's health, priority and importance should be given to increasing health literacy in women and promoting modern family planning methods. In primary care, which has a very important place in terms of first contact and access opportunities, more importance should be given to family planning counseling services and health education.
Benzer Tezler
- Üreme çağındaki kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile kontraseptif kullanımındaki engeller algısının incelenmesi
Investigation of health literacy level of women in reproductive age and perception of barriers in contraceptive use
AYŞEGÜL DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EbelikSelçuk ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE YILMAZ KOÇAK
- Altındağ ilçesi kadın eğitim ve kültür merkezlerine üye kadınlarda sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile yeme farkındalığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy levels and eating awareness among women members of Altındağ district women education and cultural centers
AYŞE NUR İNAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS EMRE BULUT
- Bireylerin erişkin bağışıklama konusundaki bilgi, tutum ve davranışları üzerine sağlık okuryazarlığı düzeyinin etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of HEALTH literacy level on individuals' knowledge, attitudes and behaviors on adult immunication
AYŞE SARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
- 18-49 yaş evli kadınlarda kadercilik eğilimi ve sağlık okuryazarlığının aile planlaması tutumu ile ilişkisi
The relationship between fatalist tendency and health literacy with family planning attitudes among married women among the age of 18-49
SÜMEYYE AHİ
Doktora
Türkçe
2024
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
- En az bir gebelik yaşamış 18-49 yaş kadınların prenatal tarama testleri hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors about prenatal screening tests of women aged 18-49 who had experienced at least one pregnancy
SUZAN TOK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK