Geri Dön

İmparatorluk çağında Osmanlı mezhepler tarihi yazıcılığı: 15-16. yüzyıl

Ottoman Sects Historiography in the Age of Empire: 15-16th century

PDF İndir

  1. Tez No: 738897
  2. Yazar: FURKAN RAMAZAN ÖĞE
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED MÜCAHİD DÜNDAR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Tarih, Religion, History
  6. Anahtar Kelimeler: 15. yüzyıl, 16. yüzyıl, Mezhepler, Mezhepler tarihi, Osmanlı tarihi, Tarihçilik, İslam tarihi, İslamiyet, 15. century, 16. century, Sects, Sect history, Ottoman history, Historiography, Islamic history, Islam
  7. Yıl: 2022
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sakarya Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İslâm mezhepleri tarihinin temel literatürünü makâle, fırak ve milel-nihal türü eserler oluşturmaktadır. Müellifler bu eserler aracılığıyla hem kendi zamanlarındaki hem de geçmiş dönemlerindeki fırkalara dair görüşlerini belirtmişlerdir. Bunu da genellikle bir fırka şablonu üzerinden yapmışlardır. Şablonun biçimi ve içeriğine göre de farklı fırka gelenekleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan en meşhuru Eş'arî ile Doğu Hanefî fırak geleneğidir. Sahip oldukları bilgi değeri tartışmaya açık olsa da söz konusu geleneklerdeki fırka tasnifleri, İslâm mezhepleri tarihinin en temel bilgi kaynağı konumundadır. Bu bağlamda çalışmanın konusu 15 ve 16. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında yaşamış Osmanlı âlimlerinin müstakil olarak veya eserinde bir yer ayırarak telif ettikleri fırka tasniflerinin tespit edilmesi ve incelenmesidir. Başka bir deyişle klasik dönemdeki mezhepler tarihi literatürünün Osmanlıdaki yansıması ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Buna göre ilgili yüzyılda yaşadığı tespit edilen dokuz müellif ve on üç fırka tasnifi incelenmiştir. Ele alınan on üç tasnifin hepsinin müellifine nispeti kesin değildir. Bunlardan yedi tanesi kesin, altı tanesi şüphelidir. Otantikliğin ciddi bir sorun olduğu bu dönemdeki literatürü ortaya çıkarmayı amaçlayan çalışmada, metinlerdeki fırka tasnifleri geçmişle de mukayese edilerek Osmanlı mezhepler tarihi yazıcılığı hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Hem Doğu Hanefî hem Eş'arî fırak geleneğini takip eden yazıcılıkta müelliflerin en çok etkilendikleri isimler; Doğu Hanefî gelenekte Ebû Mutî' (ö. 318/930), Eş'arî gelenekte Şehristânî (ö. 548/1153) ve daha çok Âmidî (ö. 631/1233) olmuştur. Tasniflerin içeriği söz konusu olduğunda Doğu Hanefî geleneğindeki metinler daha korumacı davranarak kendilerine ulaşan metni olduğu gibi aktarma tavrını benimserken Eş'arî geleneğine tâbi müellifler yeni tasnif denemelerinde bulunmuşlardır. Türkçe fırak yazıcılığının da başladığı bu dönemde, Osmanlı âlimlerinin elinde şekillenen müstakil bir Osmanlı mezhepler tarihi yazıcılığından bahsetmek mümkündür.

Özet (Çeviri)

The primary literature on the history of Islamic sects consists of works such as maqāla, firaq, and milal-nihal. Through these works, the authors expressed their views on the sects both in their own time and past. They generally did this through a sect template. Different sect traditions have emerged according to the form and content of the template. The most famous among these are the Ashʿarī and the Eastern Hanafī sect tradition. Although their knowledge value is open to debate, the classifications of sects in these traditions are the most fundamental source of information in the history of Islamic sects. In this context, the subject of this study is to determine and examine the classifications of sects written by Ottoman scholars who lived in the Ottoman geography in the 15th and 16th centuries, either independently or by allocating a place in their work. In other words, the reflection of the historical literature of sects in the classical period on the Ottoman Empire was tried to be revealed. Accordingly, the classification of nine authors and thirteen sects determined to have lived in the mentioned century was examined. It is not certain that all of these thirteen classifications belong to their authors. Among them, seven are certain and six are doubtful. In this study, which aims to reveal the literature in this period when authenticity was a serious problem, inferences were made about the historiography of Ottoman sects by comparing the classifications of sects in the texts with the past. In the aforementioned historiography, which follows both the Eastern Hanafī and Ashʿarī sect tradition, the authors were most influenced by Abū Mutīʿ (d. 318/930) in the Eastern Hanafī, on the other hand, al-Shahristānī (d. 548/1153) and mostly al-Āmidī (d. 631/1233), in the Ashʿarī tradition. When it comes to the content of the classifications, the texts in the Eastern Hanafī tradition acted more protectively. They adopted the attitude of transferring the text that reached them as it is, while the authors of the Ashʿarī tradition tried new classifications. It is possible to talk about a separate Ottoman historiography of sects, which was shaped in the hands of Ottoman scholars in this period.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    849203

    الأقليات الدينية في مدينة القدس خلال العهد العثماني 1512-1566

    Osmanlı döneminde Kudüs şehrindeki dini azınlıklar 1513 - 1566 / Religious minorities in the city of Jerusalem during the Ottoman era 1513-1566

    BEYEN KEDRO

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2024

    TarihMardin Artuklu Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN ŞERİFOĞLU

  2. Tez No

    380117

    Osmanlı klasik çağı'nda Patrimonyalizmin gelişmesi üzerine bir siyaset bilimi çalışması

    A study for politics on the development of Patrimonialism in the ottoman classical age

    HALİL KANADIKIRIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Siyasal BilimlerUludağ Üniversitesi

    Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SERTAÇ SERDAR

  3. Tez No

    41760

    Ejderhanın motif olarak gelişimi ve Osmanlı sanatında kullanımı (1453-1600)

    Başlık çevirisi yok

    CANDAN ÜLKÜ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1995

    Arkeolojiİstanbul Üniversitesi

    DOÇ.DR. TARCAN YILMAZ

  4. Tez No

    117379

    Classical-era Ottoman gardens

    Klasik dönem'in Osmanlı bahçeleri

    KIRSTEN,M. VORİS

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2002

    Sanat Tarihiİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi

    YRD. DOÇ. DR. MEHMET KALPAKLI

  5. Tez No

    902867

    The idea of self-reliant individuals: Imagining diligent heroes in Late Ottoman fiction

    Kendi ayakları üzerinde duran bireyler fikri: Geç Dönem Osmanlı kurgu metinlerinde gayretli kahramanları hayal etmek

    ALİ ATAKAN EROL

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Tarihİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Uluslararası Osmanlı Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İSMAİL HAKKI KADI

Geri Dön