Türk kültüründe udun tarihi kaynakları ve Tanzimattan sonra gelişen ud yapım geleneği (19-20. yüzyıl)
The historical sources of the oud in Turkish culture and the oud making tradition devoloped in the post-Tanzimat era (19th-20th century)
- Tez No: 736059
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RÜÇHAN BUBUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Güzel Sanatlar, Sanat Tarihi, Music, Fine Arts, Art History
- Anahtar Kelimeler: 19. yüzyıl, Müzik aletleri, Müzik kültürü, Tanzimat, Türk kültürü, Türk çalgıları, Yapım aşaması, Yapım teknolojisi, Çalgılar, 19. century, Musical instruments, Music culture, Tanzimat, Turkish culture, Turkish musical instruments, Lute, Construction stage, Production technology
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Sanatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Sanat Müziği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ud, Doğu müzik geleneğinin hemen her döneminde en önemli çalgılardan biri olmuştur. Dokuzuncu yüzyıldan on sekizinci yüzyıla kadar müzik kuramını anlatan eserlerde, çalgının müzik perdelerini okuyucuya aktarmak için bir araç olarak kullanıldığı görülür. Armudi form, kısa sap ve geriye doğru bakan bir burguluğa sahip olan çalgı bu müzikte her zaman varlık gösterse de tel sayılarından ses deliği sayılarına ve hatta ölçülerine kadar, yüzyıllar içinde çalgı üzerinde pek çok değişim söz konusu olmuştur. Türklerin bu isimdeki bir çalgıyla tanışıklığı yedinci yüzyıla kadar götürülebilir. Osmanlı dönemine gelindiğinde, saray kayıtları bize çalgının müzik hayatındaki önemi hakkında bir fikir vermektedir. Bununla birlikte on sekizinci yüzyılda çalgının müzik içindeki önemini tanbura bıraktığı görülür. Tam da Batılılaşma hareketlerinin başlangıcına denk gelen ve yeni bir kimlik arayışının oluştuğu bu dönemden on dokuzuncu yüzyıla kadar artık müzikte tercih edilmeyen bir çalgı olan udun, Tanzimat sonrası oluşan kültür ortamında yeniden ortaya çıktığı görülür. Çalgının müzik hayatımıza yeniden girmesi, Mısır Hıdivi aracılığı ile İstanbul-Kahire ekseninde gelişen kültürel alış-veriş ve halihazırda on dokuzuncu yüzyıl başlarında Mısır'da var olduğunu bildiğimiz, Avrupa lavtasını andıran 7 çift telli bir tür udun varlığı ile ilişkilendirilmiştir. İstanbul'da bu dönemden sonra üretilen udlar ise diğer coğrafyalardaki udların şeklini de etkileyerek bugün ud dediğimizde aklımıza gelen çalgı formunu oluşturmuştur.
Özet (Çeviri)
The oud has been one of the most important instruments in almost every period of the Eastern musical tradition. In the works describing the theory of music from the ninth to the eighteenth centuries, it is seen that the instrument is used as a means to convey the musical pitch to the reader. Although, the instrument called oud that is pear-shaped, with a short neck, and backward pegbox has always existed in this music, there have been many changes on the instrument, from the number of strings to the number of sound holes and even their size over the centuries. The acquaintance of Turks with the instrument can be traced back to the seventh century. As regards the Ottoman Era, the palace records give us an idea about the importance of the instrument in musical life. However, in the eighteenth century, it is in evidence that the instrument left its importance to TANBUR. From this exact period, which coincided with the beginning of the Westernization movements and a new identity seek until the nineteenth century, the oud that had not been preferred in music, re-emerged in the cultural environment of the Post-Tanzimat reform era. The re-introduction of the instrument into our musical life has been associated with the cultural exchange developed between Istanbul-Cairo through of the Khedive of Egypt. It is assumed that this cultural exchange has presented a type of 7 course strings oud which we have known existed in Egypt at the beginning of the nineteenth century which was a reminiscent of the European lute. On the other hand, the ouds produced in Istanbul after this period influenced the shape of the ouds in other geographies and formed the instrument form that comes to mind when we mention the oud today.
Benzer Tezler
- Türkiye'de Popüler Müzik Kültüründe Ud İcracılarının Konumu ve Temsili:“Coşkun Sabah”Örneği
The position and representation of the ud players in popular music culture in Türkiye: The case of 'Coşkun Sabah
SELAHADDİN ABİDİN
- Geçmişten günümüze Elazığ-Harput müzik kültüründe bağlamanın yeri
The role of the bağlaman in the musical culture of Elazığ-Harput from the past to the present
ZÜLFÜHAN BOZKURT
- Yorgo Bacanos'un icra örneklerinden hareketle yeni ud çalışmaları
New oud works based on Yorgo Bacanos' playing examples
SARPER EROĞLU
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2024
MüzikHaliç ÜniversitesiTürk Musikisi Ana Sanat Dalı
PROF. MUTLU DEMİR TORUN
- Ud çalgısının icracı için oluşturduğu yapısal sorunlardan eşik
Structural problems of the oud for the performer due to the bridge
ZEKİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BELMA KURTİŞOĞLU
- Mehmed Fahri Kopuz'un ud taksimlerinin tahlîli
Analysis of Mehmed Fahri Kopuz's oud taksims
HAKAN ELBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MüzikAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÇİN YAHYA KAÇAR