Geleneksel Türk dininin İslam tasavvuf kültüründeki izleri
Traces of traditional Turkish religion in Islamic sufi culture
- Tez No: 734708
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDIMUHAMET MAMYTOV
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Tarih, Sosyoloji, Religion, History, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Dinler Tarihi, Geleneksel Türk Dini, Şaman, Kült, Tasavvuf, Eski Türk dinleri, Eski Türkler, Mistisizm, Mutasavvıf, İslamiyet, Şamanizm, History of Religions, Traditional Turkish Religion, Shaman, Cult, Sufism, Old Turkish religions, Old Turks, Mysticism, Theosofistical, Mystic, Islam, Shamanism
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dinler Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tezimizin incelediği ana tema İslam'dan önceki Türk dininin ne olduğu ile birlikte bu inancın günümüze yansıyıp yansımadığı hususudur. Geleneksel Türk dininin Türklerin yaşayışlarını, adetlerini ve tutumlarını ne şekilde etkilediği araştırmamız için önem arz etmektedir. Bu inanç bilhassa İslam dinine birçok yönden etki ettiğinden ötürü biz araştırmamızı İslam tasavvufu ile sınırlandırmış bulunmaktayız. Bu hususta incelediğimiz tasavvufî gruplar ise daha çok Türklerin arasında ortaya çıkıp yayılma gösteren yapılardır. Araştırmanın genel olarak sorduğu soru ise bir toplumun geçmiş dönemlerdeki kabul ettiği inancın daha sonrasında benimsenen yeni dinin içerisine hangi yollar ile dahil olduğu konusu ve Türklerin inanç tarihi açısından bu durumun gerçekleşip gerçekleşmediği hususudur. Özellikle tasavvufun hoşgörülü ve müsamahakar yönü ile gizemci ve mistik tarafı eski inancın tasavvuf perdesi altına girmesini sağlamıştır. Araştırmada karşılaştırma yöntemi kullanılıp geleneksel Türk dini ile tasavvufun benzeyen tarafları mukayese edilerek ortak yönleri tespit edilmiştir. Ayrıca“Kam”ile“Veli”nin birbirini andıran yaşantıları, tavırları ve tutumları da izah edilmiştir. Geleneksel Türk dini içerisindeki mitolojik unsurlara yer verilerek destanlar ve masalların içinde gizlenen bu unsurların tasavvufî öğelere nasıl dönüştüğü örneklendirilmiştir. Tarikatların bir kısım ritüellerini ve inanışlarını etkisi altına alan eski Türk inancının, Müslüman Türkler üzerindeki izleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda hangi tarikatın ne şekilde bir tesir altında kaldığını sınıflandırarak ifade ettik. Geleneksel Türk dininin bir kısım rakamlara yüklediği anlamın halk inanışlarına ve halkın, kaynağını tasavvuftan alan uygulamalarında yer ettiğini belirttik. Bununla birlikte geleneksel Türk dini içerisinde Türklerin yaşamlarının her aşamasında karşılaşılan kültlere ve onların mevzubahis kültleri, İslam ile tanıştıktan sonra da koruduklarına değinilmiştir.
Özet (Çeviri)
The main theme that our thesis examines is what the Turkish religion was before Islam and whether this belief is reflected in our day. It is important for our research how the traditional Turkish religion affects the lives, customs, and attitudes of the Turks. Since this belief affects the religion of Islam in many ways, we have limited our research to Islamic Sufism. The Sufi groups that we have examined in this regard are structures that have emerged and spread mostly among the Turks. The question that the research generally asks is the way in which the belief accepted by a society in the past is included in the new religion adopted later and whether this situation will occur in terms of the belief history of the Turks. In particular, the tolerant and permissive aspect of Sufism and its mystical side enabled the old belief to come under the veil of Sufism. In the research, the comparison method was used and the similarities between traditional Turkish religion and Sufism were compared, and their common aspects were determined. In addition, the similar lives and attitudes of“Shaman”and“Saint”are explained. By giving place to the mythological elements in the traditional Turkish religion, it is exemplified how these elements hidden in epics and tales turn into Sufi elements. The traces of the old Turkish belief, which influenced some of the rituals and beliefs of the sects, on Muslim Turks were tried to be determined. At the same time, we have expressed by classifying which sect was under what kind of influence. We have stated that the meaning that traditional Turkish religion attributes to some numbers has a place in folk beliefs and in the practices of the people that derive their source from Sufism. In addition, it has been mentioned that the cults encountered in every stage of the lives of the Turks in the traditional Turkish religion and that they preserved the cults in question after meeting with Islam.
Benzer Tezler
- Siyasal iletişimde şarkı kullanımı: 2019 yerel seçimlerinde AK Parti örneği
The use of songs in political communication: The case of AK Parti in 2019 local elections
HAKAN SİPAHİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜN GÜVENLİ
- Sâmiha Ayverdi'nin Rahmet Kapısı isimli eserinde ahlâkî ıstılâhlar
The moral concepts in Sâmiha Ayverdi's work entitled Rahmet Kapısı
NİLAY KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK ÖMÜRLÜ GÜLDÜTUNA
- Türk kültüründe dini törenler ve mevlid kutlamaları
Religious ceremonies in Turkish culture and celebrations of mawlid
R. BAHAR AKARPINAR
Doktora
Türkçe
1999
Halk Bilimi (Folklor)Hacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN YILDIRIM
- Moldo Kılıç'ın şiirlerinde Kur'ân referansları
References to the Qur'an in the poems of Moldo Kylych
TAILAKBEK AKYLBEK UULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinPamukkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜRSEL ETHEM
- XIII. yüzyılda Anadolu'da hâkim olan tasavvuf düşüncelerinin 1980 sonrası çağdaş Türk resim sanatına yansımaları
The reflections of the sufi movements which were effective in 13. century to the contemporary Turkish art after 1980
MUTLUHAN TAŞ