Diyabet hastalarına sağlık inanç modeli temelli verilen eğitimin hastalığa uyum ve sağlık kaderciliğine etkisi
The effect of health belief model-based education on disease adaptation and health fatalism in diabetes patients
- Tez No: 733942
- Danışmanlar: PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Diyabet, hastalığa uyum, hemşirelik, sağlık inanç modeli, sağlık kaderciliği, Diabetes mellitus, Hasta eğitimi, Kadercilik, Sağlık tutumları, Tedaviye bağlılık ve uyum, Diabetes, disease adaptation, health belief model, health fatalism, nursing, Diabetes mellitus, Patient education, Fatalism, Health attitudes, Treatment adherence and compliance
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyabet Hastalarına Sağlık İnanç Modeli Temelli Verilen Eğitimin Hastalığa Uyum ve Sağlık Kaderciliğine Etkisi Amaç: Bu çalışmanın amacı, diyabet hastalarına Sağlık İnanç Modeli temelli verilen eğitimin hastalığa uyum ve sağlık kaderciliğine etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Ön test- son test kontrol gruplu deneysel olarak yürütülen bu araştırma; Kars ilinde bulunan bir aile sağlığı merkezinde, 2021 yılının ekim ayında başlanarak 2021 yılı aralık ayında tamamlanmıştır. Araştırmanın örneklemi güç analizi ile belirlenen 64 deney, 64 kontrol grubu olmak üzere 128 kişiden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve Sağlık Kaderciliği Skalası olmak üzere üç form kullanılmıştır. Deney grubunda yer alan hastalara 4 oturumdan oluşan, Sağlık İnanç Modeline dayalı olarak hazırlanmış diyabet eğitimleri verilmiştir. Verilerin kodlanması, istatistiksel analizi ve değerlendirilmesi aşamasında SPSS 25.0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, standart sapma, sayı ve yüzdeliklerin yanı sıra, verilerin dağılım özelliklerine göre, bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U analizi, bağımlı gruplarda t testi, ki-kare testi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan deney grubu bireylerinin %70.3'ünü kadınlar ve %79.7'sini evli bireyler oluştururken, kontrol grubu bireylerinin %65.6'sını kadınlar ve %76.6'sını evli bireyler oluşturmaktadır. Sağlık İnanç Modeline dayalı eğitimlere katılan deney grubu diyabetli bireylerin Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam ön test puan ortalaması 73.63±7.90 iken son test puan ortalaması 81.53±5.50 olarak bulunmuş ve anlamlı bir artış, Sağlık Kaderciliği Skalası ön test toplam puanı 63.81±9.67 iken son test puan ortalaması 34.78±6.93 olarak bulunmuş ve anlamlı bir düşüş saptanmıştır (p<0.05) . Kontrol grubu hastalarının Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam ön test puan ortalaması 78.69±6.69 iken son test puan ortalaması 71.77±5.16 olarak bulunmuş ve anlamlı bir düşüş, Sağlık Kaderciliği Skalası ön test toplam puanı 58.97±12.30 iken son test puan ortalaması 64.64±12.28 olarak bulunmuş ve anlamlı bir artış saptanmıştır (p<0.05) . Sonuç: Hastalara Sağlık İnanç Modeli temelli verilen diyabet eğitimi hastalığa uyumlarına ve sağlık kaderciliklerine olumlu etki etmiştir. Diyabetli bireylerin sağlıklı yaşam davranışları geliştirmesinde, hastalığa uyum sağlamasında ve kadercilik algısının azaltılmasında eğitimlerin artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aims to investigate the outcome of health belief model-based education on disease adaptation and fatalistic health behaviour in patients with diabetes. Material and method: This research was conducted as pretest-posttest control group design, and was studied between October and November 2021 in a family health center located in Kars province. Determined by the power analysis tests, 128 individuals were included in the experiment; 64 of these patientswere designed as the test group, 64 were as the control group.Three forms; Patient Information Form, Chronic Disease Adaptation Scale and Health Fatalism Scale, were used to collect the data. The patients in the experimental group were trained on diabetes based on the health belief model, which consisted of 4 sessions. The SPSS 25.0 statistical package program was used in the coding, statistical analysis, and evaluation of the data. Mean, standard deviation, number, and percentages as well as t-test and Mann Whitney U analysis in independent groups; t-testandthe chi-square test were used in dependent groups in data evaluation according to data distribution characteristics. Results:In the experiment group, 70.3% of the patients were female and 79.7% of them were married individuals; additionally 65.6% of the control group were female and 76.6% of them were married.Test group patients who attended health belief model-based education had a mean score of 73.63±7.90 as pretest on Chronic Disease Adaptation Scale, whereas posttest mean score was high as 81.53±5.50 (p<0.05). Furthermore, there was a significant decrease in the scores ofthe Health Fatalism Scale in the same group, such as pretest mean score was 63.81±9.67 whereas posttest average score was 34.78±6.93 (p<0.05). In spite of these changes in the test group, control patients showed a significant decrease in scores of Chronic Disease Adaptation Scale with a mean pretest score of 78.69±6.69 and posttest score of 71.77±5.16. Moreover, this group had a prominent increase in mean scores ofthe Health Fatalism Scale from58.97±12.30 to 64.64±12.28 (p<0.05). Conclusion: Diabetes education given to patients based on the Health Belief Model had a positive effect on disease adaptation and fatalistic health behaviours. Thus, it is recommended to increase the education sessions of individuals with diabetest develop healthy life behaviours, increase adaption to the disease, and reduce the perception of fatalism.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık inanç modeline temellendirilmiş motivasyonel görüşmelerin öz yönetim sağlık kaderciliği ve metabolik parametrelere etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of motivational interviews based on the health belief model on self-management health fatalism and metabolic parameters in individuals with type 2 diabetes: Randomized controlled trial
GÜLŞEN ALTUNTAŞ ÇALIM
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
- Gestasyonel diyabetes mellitüs tanısı almış gebelerde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli temelli diyabette öz yönetim programının etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of a diabetes self-management program based on Pender's Health Promotıon Model in pregnant women diagnosed with gestational diabetes mellitus
ESRA ALTUN
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SENA KAPLAN
- Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık inanç modeline göre temellendirilmiş eğitimin sağlık inançları, öz-etkililik ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisi
The effect of based education on the health belief model on health beliefs, self-efficacy and healthy lifestyle behaviors in individuals with type 2 diabetes
ŞÜKRÜ EKENLER
- Diyabet hastalarına sağlık inanç modeli doğrultusunda verilen eğitimin hastaların sağlık inancına, öz etkililik algısına ve karar verme düzeyine etkisi: Bakım etiği boyutuyla
The effect of education given to patients with diabetes in line with health belief model on their health belief, perception of self-efficacy and decision making level in the framework of ethics of care
MERVE AYDOĞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLAY YILDIRIM
- Diyabet hastalarına sağlık inanç modeline göre evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin hasta bakım sonuçlarına etkisi
The effects of patient care results of applied nursing intervention to the patients with diabetes according to the health belief model
DİLAY AÇIL
Doktora
Türkçe
2017
HemşirelikDokuz Eylül ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜHAL BAHAR
PROF. DR. ABDURRAHMAN ÇÖMLEKÇİ