Gebze atmosferindeki ağır metallerin seviyelerinin, kaynaklarının, mevsimsel değişimlerinin ve mikroplastiklerle olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Assessment of heavy metal concentrations in the atmosphere of gebze, their sources, seasonal changes and their correlations with microplastics
- Tez No: 731326
- Danışmanlar: PROF. DR. BANU ÇETİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Ağır metaller, Korelasyon, Mevsimsel değişim, Mikroplastik, Heavy metals, Correlation, Seasonal variation, Mikroplastic
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gebze Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Gebze Teknik Üniversitesi kampüsünden 118Y146 nolu TÜBİTAK projesi kapsamında toplanan hava örneklerinde ağır metallerin konsantrasyonları, mevsimsel değişimleri, muhtemel kaynakları ve mikroplastiklerle olan korelasyonları incelenmiştir. Yüksek hacimli örnekleyici ile dört mevsim olmak üzere toplamda 127 örnek toplanmıştır. Ağır metal konsantrasyonları 48095 ng/m3 (Na) ile 0,01 ng/m3 (Tl) aralığında değişmiştir. Mikroplastiklerin konsantrasyonu yaz sezonunda en az 7207 MP/m3 en fazla ise 21042 MP/m3 bulunmuş, sonbahar sezonunda en az 7245 MP/m3 en fazla 32950 MP/m3, kış sezonunda en az 4035 MP/m3 en fazla 58270 MP/m3, ilkbahar en az 7275 MP/m3 en fazla 37094 MP/m3 olarak değişiklik göstermiştir. Ağır metallerin zenginleştirme faktörü incelenmiştir. Ulaşılan sonuçlar, Pb, Sn, Si, Zn, Sb, Cd, Se, Bi, ve Pt gibi bazı elementlerin aşırı zenginleşmiş ve antropojenik kaynaklı olduğunu göstermektedir. Ağır metaller ile MPlerin korelasyonuna bakıldığında ise sadece Platin (Pt) ile korelasyonu olduğu görülmektedir. Ağır metallerin kendi aralarında korelasyonları incelendiğinde; birbirleri ile olumlu yönde bir ilişkisi olduğu gözlemlenmiştir. Ağır metallerin MP'lerle ortak kaynağı olup olmadığını incelemek amacıyla Faktör Analizi yapılmıştır. Faktör analizine göre 6 farklı faktör tespit edilmiş olup, toplam varyansın %80'i açıklanmıştır. Sırasıyla açıklanan varyans oranları birinci faktör için %49, 2, ikinci faktör için %14,4, üçüncü faktör için %6,3, dördüncü faktör için %4,9, beşinci faktör için %3,8 ve son faktör içinse %3,5 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre birinci kaynak demir-çelik fabrikaları ve metalürjik prosesler gibi endüstriyel faaliyetler, ikinci kaynak odun-kömür yanması, üçüncü kaynak trafik emisyonu, dördüncü kaynak toprak kökenli, beşinci kaynak yanma emisyonu ve son kaynak ise lastik aşınmaları olarak belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the concentrations of heavy metals, their seasonal variation, possible sources and their correlations with microplastics were investigated in air samples collected from the GTU Campus within the scope of the TUBITAK project numbered 118Y146. A total of 127 samples were collected with four seasons. The concentrations of heavy metals ranged from 48095 ng/ m3 (Na) to 0.01 ng/m3 (Tl). The concentration of microplastics varied from 7207 MP/ m3 to 21042 MP/ m3 in the summer season, 7245 MP/ m3 to 32950 MP/ m3 in the autumn season, 4035 MP/ m3 to 58270 MP/m3 in the winter season, and 7275 MP/ m3 to 37094 MP/ m3 in the spring. The enrichment factors of heavy metals were studied. The results show that elements including Pb, Sn, Si, Zn, Sb, Cd, Se, Bi, ve Pt are of extremely enriched and anthropogenic origin. When the correlation of heavy metals and MP is examined, it is seen that microplastics have a correlation only with Platinum (Pt). In order to examine whether heavy metals have a common source with MPs, a Factor Analysis was performed. When the correlations of heavy metals with each other were examined, it was observed that they have a positive relationship. According to the factor analysis, 6 different factors were identified and 80% of the total variance was explained. The described variance ratios were found as 49.2% for the first factor, 14.4% for the second factor, 6.3% for the third factor, 4.9% for the fourth factor, 3.8% for the fifth factor and 3.5% for the last factor, respectively. According to these results, the first source is determined as industrial activities such as iron and steel factories and metallurgical processes, wood-coal combustion as the second source, traffic emission as the third source, soil origin as the fourth source, combustion emission as the fifth source and tire wear as the last source.
Benzer Tezler
- Sanayi kaynaklı hava kirleticilerinin ve emisyon-imisyon örnekleme sistemlerinin araştırılması
Investigation of industrial air pollutants and emission-immission sampling systems
ABDULLAH AKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Çevre MühendisliğiHarran ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA RASTGELDİ DOĞAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ TURGAY DERE
- Computational investigation of mxene family for different CO2/H2 mixture adsorption processes: VSA, PSA, TSA, VTSA and PTSA
Mxene ailesinin farklı adsorpsıyon proseslerinde CO2/H2 karışımı ayrımının hesaplamalı araştırılması: VSA, PSA, TSA, VTSA VE PTSA
MELİH DOĞANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
KimyaGebze Teknik ÜniversitesiNanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİYE VELİOĞLU
- Gebze çevresindeki Aerosol formundaki hava kirliliğinin Raman Lidarı ile incelenmesi
Investigation of air pollution in aerosol form around Gebze with raman lidar
ALPER SEÇGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Çevre MühendisliğiGebze Yüksek Teknoloji EnstitüsüÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ANATOLİ DİMOGLO
- Eğitim yapılarında iç mekân hava kalitesinin değerlendirilmesi: GTÜ mimarlık bölümü n blok binası
Assessment of indoor air quality in educational buildings: GTU department of architecture, n-block building
RANA KİBAROĞLU KANTARCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZER YÜKSEL
- Socio-economic impact analysis of air pollution reduction scenarios with benmap-ce program: Dilovasi example
Hava kirliliği azaltma senaryolarının benmap-ce programı ile sosyo-ekonomık etki analizi: Dilovası örneği
ZEYNEP FERİHA ÜNAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN TOROS