COVID-19 ile ilişkili koku bozukluğu ve bilişsel işlevler
COVİD-19 related odor disorder and cognitive functions
- Tez No: 726322
- Danışmanlar: PROF. DR. HURİYE HAYAT GÜVEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel işlevler, COVID 19, Koku duyusu, Koku yolları, Korona virüs enfeksiyonları, Korona virüsler, Cognitive functions, COVID 19, Smell, Olfactory pathways, Coronavirus enfections, Coronaviridae
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nöroloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Koku kaybının COVID-19'un öne çıkan ve sık karşılaşılan bir semptomu olması, virüsun santral sinir sistemine girdiğinde olfaktör sinirin olasılıkla başlıca yolu oluşturması gibi özellikler, COVID-19 geçiren kişilerde gözlenen bilişsel işlev bozukluklarıyla da birleşince; koku kaybı, bilişsel işlevler ve nörodejeneratif süreçler arasındaki uzun süredir bilinen ilişkiyi akla getirmiş ve“COVID-19 nörodejeneratif hastalıkların gelişmesini tetikleyebilir veya hızlandırabilir mi?”sorusunu doğurmuştur. Bu çalışmada COVID-19 geçirmiş olan hastalarda koku kaybı ve süresi ile bilişsel işlevler arasındaki ilişkinin, bilişsel işlevlerdeki zaman içerisindeki değişimin ve bu olası değişim üzerinde etkisi bulunabilecek faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: COVID-19 geçirmiş olan 18-60 yaş aralığındaki hastalar, hastalığı izleyen 3-6 ay içerisinde çalışmaya alındı. COVID-19 ile ilişkili koku bozukluğu ve süresi sorgulandı. Bilişsel işlevler Addenbrooke Kognitif Değerlendirme Revize (ACE-R) test bataryası ve Sembol Sayı Modalitesi testi (SDMT) ile değerlendirildi. Altı ay sonra nöropsikolojik testler yinelendi, bilişsel işlevlerde ve koku kaybında değişiklik olup olmadığı araştırıldı. Bulgular: COVID-19 ile ilişkili koku kaybı olan 52 ve olmayan 45 hasta olmak üzere toplam 97 hasta çalışmaya alındı. Bu hastalardan 50'si ilk muayenelerinden 6 ay sonra tekrar değerlendirildi. Koku kaybı olan hastaların 42'sinde koku kaybının ≤3 ay, 10 hastada ise >3 ay sürdüğü belirlendi. COVID-19 ile ilişkili koku kaybı olan ve olmayan hastalar arasında birinci ve ikinci muayenelerdeki ACE-R, SDMT ve ACE-R bellek alt puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Koku kaybı >3 ay devam eden hastaların, ≤3 ay süren hastalara göre, ilk muayenelerindeki ACE-R puanlarının daha düşük; 6 ay sonraki kontrollerinde ise SDMT puanlarının daha düşük olduğu saptandı (p=0,018 ve p=0,044, sırasıyla). İkinci muayenede birinci muayeneye göre COVID-19 geçirmiş olan tüm hastaların yanı sıra koku bozukluğu olan ve olmayan alt gruplarda da, ACE-R puanlarının (p<0,001, p<0,001 ve p=0,001, sırasıyla) ve SDMT puanlarının (p<0,001, p<0,001 ve p=0,002, sırasıyla) artış gösterdiği saptandı. Koku kaybı olan grupta ikinci muayenedeki ACE-R puanlarında, hem koku kaybı ≤3 ay, hem de >3 ay süren hastalarda artış izlenirken (p<0,001 ve p=0,017, sırasıyla); SDMT puanlarında sadece koku kaybı ≤3 ay süren hastalarda ikinci muayenede artış tespit edildi (p<0,001). Lineer regresyon modellerinde koku kaybının süresi, yaş, cinsiyet, eğitim durumu, obezite, hipertansiyon ve diabetes mellitusu içeren bağımsız değişkenlerin ACE-R, SDMT ve ACE-R bellek alt puanlarının zamansal değişimi üzerine etkisinin olmadığı saptandı. Sonuç: Sonuçlarımız COVID-19 geçiren hastalarda koku kaybı olsun veya olmasın bilişsel işlevlerin etkilenebileceğine; koku kaybının uzun sürmesi veya dirençli olması ile bilişsel işlev bozuklarının ilişkili olabileceğine işaret etmiştir. Bilişsel işlevlerin zaman içerisinde büyük ölçüde düzelme gösterdiği saptanmış; nörodejeneratif hastalıklardan farklı olarak genetik yatkınlık oluşturan faktörlerin bulunmayışı, onarım ya da kompansasyon mekanizmalarının sağlam olması gibi etkenlerin; COVID-19 ilişkili bilişsel işlev bozukluğuna yol açan hasarın geri dönebilir olmasını açıklayabileceği düşünülmüştür.
Özet (Çeviri)
Aim: The loss of smell is a prominent and common symptom of COVID-19, and the olfactory nerve is probably the main pathway for the virus to enter the central nervous system. When these features are combined with the cognitive dysfunctions observed in people with COVID-19; brought to mind the long-known relationship between loss of smell, cognitive functions, and neurodegenerative processes, and asked,“Can COVID-19 trigger or accelerate the development of neurodegenerative diseases?”gave rise to the question. In this study, it was aimed to investigate the relationship between loss and duration of smell and cognitive functions, the change in cognitive functions over time, and the factors that may have an effect on this possible change in patients who have had COVID-19. Materials and Methods: Patients aged 18-60 years who had COVID-19 were included in the study within 3-6 months following the disease. Smell disorder and its duration associated with COVID-19 were questioned. Cognitive functions were assessed with the Addenbrooke's Cognitive Examination Revised (ACE-R) test battery and the Symbol Digit Modalities test (SDMT). Six months later, neuropsychological tests were repeated to look for changes in cognitive functions and loss of smell. Results: A total of 97 patients were included in the study, 52 patients with and 45 patients without smell loss associated with COVID-19. Fifty of these patients were re-evaluated 6 months after their initial examination. It was determined that the loss of smell lasted ≤3 months in 42 of the patients with olfactory loss and >3 months in 10 patients. No statistically significant difference was found between patients with and without COVID-19-related olfactory loss in terms of ACE-R, SDMT and ACER memory sub-scores at the first and second examinations. Patients whose loss of smell persisted for >3 months had lower ACE-R scores in their first examination compared to patients who lasted ≤3 months; At the 6-month follow-ups, SDMT scores were found to be lower (p=0.018 and p=0.044, respectively). In the second examination, ACE-R scores (p<0.001, p<0.001 and p=0.001, respectively) and SDMT scores (p<0.001, p<0.001 ve p=0.002, respectively) were determined in all ix patients who had had COVID-19 compared to the first examination, as well as in the subgroups with and without olfactory disorders (p<0.001 and p=0.002, respectively) were found to increase. In the group with olfactory loss, an increase was observed in the ACE-R scores at the second examination in patients with both loss of smell ≤3 months and >3 months (p<0.001 and p=0.017, respectively); there was an increase in SDMT scores only in patients whose loss of smell lasted ≤3 months at the second examination (p<0.001). In linear regression models, independent variables including duration of olfactory loss, age, gender, educational status, obesity, hypertension and diabetes mellitus were found to have no effect on the temporal variation of ACE-R, SDMT and ACE-R memory sub-scores. Conclusion: Our results suggest that cognitive functions may be affected with or without loss of smell in patients with COVID-19; pointed out that cognitive dysfunction may be associated with a prolonged or resistant loss of smell. It was found that cognitive functions improved greatly over time; unlike neurodegenerative diseases, factors such as the absence of genetic predisposing factors, robust repair or compensation mechanisms; It was thought that this could explain the reversibility of the damage leading to COVID-19-related cognitive dysfunction.
Benzer Tezler
- Determining the barriers and opportunities for the integration of extended reality in disaster management using MCDM methods
Afet yönetiminde genişletilmiş gerçeklik teknolojilerinin entegrasyonu önündeki engeller ve fırsatların ÇKKV yöntemleriyle belirlenmesi
EREN MERT KAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ÖMER EKMECİOĞLU
- COVİD-19' un koku alma fonksiyonu ve koku ile ilişkili yaşam kalitesine etkisi ve yeme davranışı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of COVİD-19's impact on odor function and odor-related quality of life and its relationship with eating behavior
MERT ARTUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
- Sigara içen ve içmeyen COVID-19 hastalarında semptom sıklığının, süresinin, şiddetinin ve ilişkili durumların değerlendirilmesi
Evaluation of symptom frequency, duration, severity and related conditions in smoking and NON-smoking COVID-19 patients
ÖZGE GÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
- COVID-19 tanılı olgularda algılanan sosyal destek ve aleksitiminin ruhsal travma ve depresyon üzerine etkisi
The effect of perceived social support and alexitimia on mental trauma and depression in cases diagnosed with COVID-19
CANSUN ŞAHİN ÇAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KEMAL SAYAR
- Pediyatrik yaş grubunda COVİD-19 enfeksiyonu ve ev içi bulaşı etkileyen faktörler
Domestic transmission in the pediatric age group and factors affecting COVİD-19 infection
ASLISU AKDENİZ VURUNBİGİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ETEM PİŞKİN